Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

तस्य वैरं समुत्पन्नं बहुभिः सह भूमिपैः । ततो निर्वास्यते देशो नीयते पशवो बलात् । शत्रुभिर्जायते युद्धं दिवा नक्तं द्विजोत्तमाः

tasya vairaṃ samutpannaṃ bahubhiḥ saha bhūmipaiḥ | tato nirvāsyate deśo nīyate paśavo balāt | śatrubhirjāyate yuddhaṃ divā naktaṃ dvijottamāḥ

അവനോട് അനേകം ഭൂപതികളോടൊപ്പം വൈരം ഉദിച്ചു. തുടർന്ന് അവന്റെ ദേശം പുറത്താക്കപ്പെട്ടു; പശുക്കളെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി. ശത്രുക്കളോടു പകലും രാത്രിയും യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
वैरम्enmity
वैरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन
समुत्पन्नम्arisen, produced
समुत्पन्नम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘arisen’
बहुभिःwith many
बहुभिः:
Saha (Association/सह)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; विशेषण
सहtogether with
सह:
Saha (Association/सह)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formसह-कारक अव्यय (preposition-like indeclinable)
भूमिपैःwith kings
भूमिपैः:
Saha (Association/सह)
TypeNoun
Rootभूमिप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—भूमेः पः/पालः (षष्ठी-तत्पुरुष)
ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana (Sequence/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formततः = तस्मात्/ततः; अव्यय (adverb: then/thereupon)
निर्वास्यतेis expelled/banished
निर्वास्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + वस् (धातु) (णिच्) → निर्वासय्
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
देशःthe country/land
देशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
नीयतेis led away, is taken
नीयते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)
पशवःcattle/animals
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
बलात्by force
बलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘by force’
शत्रुभिःby enemies
शत्रुभिः:
Kartr (Agent in passive/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
जायतेarises, happens
जायते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
युद्धम्battle, war
युद्धम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (by day)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (by night)
द्विजोत्तमाःO best of twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमाः:
Sambodhana/Address (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—द्विजानाम् उत्तमाः (कर्मधारय)

Sūta

Listener: dvijottamāḥ (addressed brāhmaṇas)

Scene: A war-torn kingdom: rival kings unite in enmity; people driven out; cattle herds seized; battles continuing day and night.

K
King Prabhaṃjana
R
Rival kings (bhūmipa)
E
Enemies (śatru)

FAQs

Worldly power is unstable; adversity becomes the crucible through which divine purpose and later sacred outcomes unfold.

No specific tīrtha is named in this verse; it provides the historical crisis that leads into the sacred narrative.

None; the verse describes political turmoil and warfare.