Adhyaya 102

Verse 1

सूत उवाच । संप्रस्थितस्य रामस्य स्वकीयं सदनं प्रति । यदाश्चर्यमभून्मार्गे श्रूयतां द्विजसत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—സ്വധാമത്തിലേക്കു പുറപ്പെട്ട ശ്രീരാമന്റെ വഴിയിൽ സംഭവിച്ച അത്ഭുതം കേൾക്കുവിൻ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ।

Verse 2

नभोमार्गेण गच्छत्तद्विमानं पुष्पकं द्विजाः । अकस्मादेव सञ्जातं निश्चलं चित्रकृन्नृणाम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന പുഷ്പക വിമാനം അപ്രതീക്ഷിതമായി നിശ്ചലമായി; അത് ജനങ്ങൾക്ക് അത്ഭുതദൃശ്യമാകുകയായിരുന്നു।

Verse 3

अथ तन्निश्चलं दृष्ट्वा पुष्पकं गगनांगणे । रामो वायुसुतस्येदं वचनं प्राह विस्मयात्

അപ്പോൾ ആകാശമണ്ഡലത്തിൽ നിശ്ചലമായ പുഷ്പകത്തെ കണ്ട ശ്രീരാമൻ വിസ്മയത്തോടെ വായുപുത്രനായ (ഹനുമാനോട്) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 4

त्वं गत्वा मारुते शीघ्रं भूमिं जानीहि कारणम् । किमेतत्पुष्पकं व्योम्नि निश्चलत्वमुपागतम्

ഹേ മാർുതി, നീ വേഗത്തിൽ പോയി ഭൂമിയിൽ കാരണം അറിയുക—ഈ പുഷ്പക വിമാനം ആകാശത്തിൽ എന്തുകൊണ്ട് നിശ്ചലമായിരിക്കുന്നു?

Verse 5

कदाचिद्धार्यते नास्य गतिः कुत्रापि केनचित् । ब्रह्मदृष्टिप्रसूतस्य पुष्पकस्य महात्मनः

ബ്രഹ്മദൃഷ്ടിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ മഹാത്മാവായ പുഷ്പകത്തിന്റെ ഗതി ഒരിക്കലും, എവിടെയും, ആരാലും തടയപ്പെടുകയില്ല।

Verse 6

बाढमित्येव स प्रोच्य हनूमान्धरणीतलम् । गत्वा शीघ्रं पुनः प्राह प्रणिपत्य रघूत्तमम्

“ബാഢം” എന്നു പറഞ്ഞ് ഹനുമാൻ വേഗത്തിൽ ഭൂതലത്തിലേക്ക് പോയി; പിന്നെ മടങ്ങിവന്ന് രഘൂത്തമനെ നമസ്കരിച്ചു വീണ്ടും പറഞ്ഞു।

Verse 7

अत्रास्याधः शुभं क्षेत्रं हाटकेश्वर संज्ञितम् । यत्र साक्षाज्जगत्कर्ता स्वयं ब्रह्मा व्यवस्थितः

ഇതിനടിയിൽ ‘ഹാടകേശ്വര’ എന്നു പേരുള്ള പുണ്യക്ഷേത്രമുണ്ട്; അവിടെ ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം സാക്ഷാത് അധിവസിക്കുന്നു।

Verse 8

आदित्या वसवो रुद्रा देववैद्यौ तथाश्विनौ । तत्र तिष्ठन्ति ते सर्वे तथान्ये सिद्धकिन्नराः

അവിടെ ആദിത്യർ, വസുക്കൾ, രുദ്രർ, ദേവവൈദ്യരായ അശ്വിനികൾ—ഇവരെല്ലാം, കൂടാതെ മറ്റു സിദ്ധ-കിന്നരന്മാരും വസിക്കുന്നു।

Verse 9

एतस्मात्कारणान्नैतदतिक्रामति पुष्पकम् । तत्क्षेत्रं निश्चलीभूतं सत्यमेतन्मयोदितम्

ഈ കാരണത്താൽ പുഷ്പകം ഇതിനെ അതിക്രമിക്കുകയില്ല; ആ ക്ഷേത്രത്തിന്മേൽ അത് നിശ്ചലമായി നിലകൊള്ളുന്നു—ഇത് ഞാൻ ഉച്ചരിച്ച സത്യം।

Verse 11

सर्वैस्तैर्वानरैः सार्धं राक्षसैश्च पृथग्विधैः । अवतीर्य ततो हृष्टस्तस्मिन्क्षेत्रे समन्ततः

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം ആ എല്ലാ വാനരന്മാരോടും നാനാവിധ രാക്ഷസന്മാരോടും കൂടി അവിടെ ഇറങ്ങി, ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എല്ലാടവും ഹർഷിച്ചു।

Verse 12

तीर्थमालोकयामास पुण्यान्यायतनानि च । ततो विलोकयामास पितामहविनिर्मिताम् । चामुण्डां तत्र च स्नात्वा कुण्डे कामप्रदायिनि

അദ്ദേഹം ആ തീർത്ഥവും അവിടെയുള്ള പുണ്യദേവാലയങ്ങളും ദർശിച്ചു. പിന്നെ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) സ്ഥാപിച്ചതെന്നു പ്രസിദ്ധമായ ചാമുണ്ഡയെ കണ്ടു, കാമപ്രദായിനിയായ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് തീർത്ഥശുദ്ധിയുടെ വിധി അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 13

ततो विलोकयामास पित्रा तस्य विनिर्मितम् । रामः स्वमिव देवेशं दृष्ट्वा देवं चतुर्भुजम्

പിന്നീട് രാമൻ അവിടെ തന്റെ പിതാവ് സ്ഥാപിച്ചതെന്നു പറയപ്പെടുന്ന ചതുര്ഭുജനായ ദേവേശ്വരനെ ദർശിച്ചു. ആ ദിവ്യരൂപം കണ്ടു, അവനെ തന്റെ ഇഷ്ടദേവനെന്നു കരുതി നമസ്കരിച്ചു പൂജിച്ചു।

Verse 14

राजवाप्यां शुचिर्भूत्वा स्नात्वा तर्प्य निजान्पितॄन् । ततश्च चिन्तयामास क्षेत्रे त्र बहुपुण्यदे

രാജവാപിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി, തന്റെ പിതൃക്കൾക്ക് തർപ്പണം അർപ്പിച്ചു. തുടർന്ന് അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ ആ ക്ഷേത്രത്തിൽ അദ്ദേഹം ധ്യാനിച്ച് ചിന്തിച്ചു।

Verse 15

लिंगं संस्थापयाम्येव यद्वत्तातेन केशवः । तथा मे दयितो भ्राता लक्ष्मणो दिवमाश्रितः

“ഞാൻ തീർച്ചയായും ഒരു ലിംഗം സ്ഥാപിക്കും; എന്റെ പിതാവ് കേശവനെ സ്ഥാപിച്ചതുപോലെ. കൂടാതെ എന്റെ പ്രിയ സഹോദരൻ ലക്ഷ്മണൻ ഇപ്പോൾ ദിവ്യലോകം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു.”

Verse 16

यस्तस्य नामनिर्दिष्टं लिंगं संस्थापयाम्यहम् । तं चापि मूर्तिमंतं च सीतया सहितं शुभम् । क्षेत्रे मेध्यतमे चात्र तथात्मानं दृषन्मयम्

അവന്റെ നാമംകൊണ്ടു നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ട ആ ലിംഗം ഞാൻ പ്രതിഷ്ഠ ചെയ്യും. കൂടാതെ ഈ അതിപാവന ക്ഷേത്രത്തിൽ സീതാസഹിതമായ മംഗളകരമായ സാകാര മൂർത്തിയും, എന്റെ ശിലാമയ പ്രതിമയും സ്ഥാപിക്കും.

Verse 17

एवं स निश्चयं कृत्वा प्रासादानां च पंचकम् । स्थापयामास सद्भक्त्या रामः शस्त्रभृतां वरः

ഇങ്ങനെ നിശ്ചയം ചെയ്തു, ആയുധധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാമൻ സദ്ഭക്തിയോടെ അഞ്ചു പ്രാസാദങ്ങൾ (ക്ഷേത്രങ്ങൾ) സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 18

ततस्ते वानराः सर्वे राक्षसाश्च विशेषतः । लिंगानि स्थापयामासुः स्वानिस्वानि पृथक्पृथक्

അതിനുശേഷം ആ വാനരന്മാർ എല്ലാവരും—പ്രത്യേകിച്ച് രാക്ഷസർ—തങ്ങളുടേതായ ലിംഗങ്ങൾ ഓരോന്നായി വേർതിരിച്ച് സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 19

तत्रैव सुचिरं कालं स्थितास्ते श्रद्धयाऽन्विताः । ततो जग्मुरयोध्यायां विमानवरमाश्रिताः

അവിടെ തന്നെയവർ ദീർഘകാലം ശ്രദ്ധയോടെ പാർത്തു; പിന്നെ ഉത്തമ വിമാനം കയറി അയോധ്യയിലേക്കു പോയി.

Verse 20

एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा रामेश्वरो महान् । लक्ष्मणेश्वरसंयुक्तस्तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

ഇതെല്ലാം നിങ്ങളോടു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു—ആ മനോഹര തീർത്ഥത്തിൽ ലക്ഷ്മണേശ്വരനോടു ചേർന്ന മഹാരാമേശ്വരൻ എങ്ങനെ വിരാജിക്കുന്നു എന്ന്.

Verse 21

यस्तौ प्रातः समुत्थाय सदा पश्यति मानवः । स कृत्स्नं फलमाप्नोति श्रुते रामायणेऽत्र यत्

പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് നിത്യമായി ആ രണ്ടു ദേവന്മാരെയും ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ, ഇവിടെ ശ്രുതമായ രാമായണത്തിൽ പ്രസ്താവിച്ച സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 22

अथाष्टम्यां चतुर्दश्यां यो रामचरितं पठेत् । तदग्रे वाजिमेधस्य स कृत्स्नं लभते फलम्

അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും തിഥികളിൽ രാമചരിതം പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, അശ്വമേധയാഗത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന സമ്പൂർണ്ണ ഫലം പൂർണ്ണമായി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 102

सूत उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कौतूहलसमवितः । पुष्पकं प्रेरयामास तत्क्षेत्रं प्रति राघवः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് കൗതുകം നിറഞ്ഞ രാഘവൻ പുഷ്പകവിമാനത്തെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തേക്കു തൽക്ഷണം പ്രേരിപ്പിച്ചു.