Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 31

Devanagari script

त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशं प्रविवेश शिवालयम् । यावत्कोपेन महता तावद्दृष्टः पिनाकिना । स्वभक्तं हंतुकामोसौ श्वेतराजानमुत्तमम्

Transliteration

triguṇāṣṭākrasaṃkāśaṃ praviveśa śivālayam | yāvatkopena mahatā tāvaddṛṣṭaḥ pinākinā | svabhaktaṃ haṃtukāmosau śvetarājānamuttamam

Translation

ത്രിഗുണവും അഷ്ടകദീപ്തിയും പോലെ ഭയങ്കര തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ച കാലൻ ശിവാലയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. മഹാക്രോധത്തോടെ മുന്നേറുമ്പോൾ തന്നെ പിനാകധാരിയായ ഭഗവാൻ ശിവൻ അവനെ ഉടൻ കണ്ടു; കാരണം ശിവന്റെ ഉത്തമഭക്തനായ ശ്വേതരാജനെ വധിക്കാനായിരുന്നു അവന്റെ ആഗ്രഹം.

Word by Word

• त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशम्: resembling (like) three guṇas and eight spokes (i.e., having such an appearance)
• त्रिगुणाष्टाक्रसंकाशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या) + गुण (प्रातिपदिक) + अष्ट (संख्या) + अक्र (प्रातिपदिक) + संकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (कर्मविशेषण)

• प्रविवेश: entered
• प्रविवेश: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि + प्र + विश् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• शिवालयम्: the abode/temple of Śiva
• शिवालयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + आलय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• यावत्: as long as / while
• यावत्: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
• Form: अव्यय; कालपरिमाणवाचक (temporal correlator: 'as long as/while')

• कोपेन: with anger
• कोपेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: कोप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; करणम्

• महता: great
• महता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; विशेषणम् (कोपस्य)

• तावत्: then / so long
• तावत्: Sambandha (Linker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (प्रातिपदिक/अव्ययार्थ)
• Form: अव्यय; तावत्-यावत् सहसंबन्धी (correlative: 'then/so long')

• दृष्टः: was seen
• दृष्टः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु) → दृष्ट (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; कर्मणि प्रयोगभावः (passive sense: 'was seen')

• पिनाकिना: by the bearer of Pināka (Śiva)
• पिनाकिना: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिनाकिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; कर्तृ-निर्देशक (agent in passive)

• स्वभक्तम्: his own devotee
• स्वभक्तम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• हन्तुकामः: desiring to kill
• हन्तुकामः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हन्तु (तुमुन्/infinitive base) + काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; विशेषणम् (असौ)

• असौ: that one (he)
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन; सर्वनाम

• श्वेतराजानम्: Śvetarāja (the white king)
• श्वेतराजानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वेत (प्रातिपदिक) + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; कर्मपदम्

• उत्तमम्: excellent, noble
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; विशेषणम् (श्वेतराजानम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to sages

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra (Kedāranātha)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Kāla, blazing and fearsome, strides into a luminous Śiva-ālaya in the Himalayas; Śiva, bow-bearing (Pinākin), perceives him instantly as the threat turns toward the devotee Śvetarāja.

Characters & Entities

• Kāla
• Śiva (Pinākin)
• Śvetarāja

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Approaching the Lord’s abode with hostile intent toward a devotee invites immediate divine scrutiny and restraint.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedāra’s Śivālaya (Śiva’s sacred abode/temple) in the Kedārakhaṇḍa setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse underscores the sanctity of the Śiva-dhāma and the inviolability of the bhakta there.