Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 39

प्रसाद इति स प्रोक्तः प्राप्यमेवं चतुष्टयम् । एवंफलं सदा योगी प्राणायामं समभ्यसेत्

prasāda iti sa proktaḥ prāpyamevaṃ catuṣṭayam | evaṃphalaṃ sadā yogī prāṇāyāmaṃ samabhyaset

ഇതിനെ ‘പ്രസാദം’—സുതാര്യമായ അനുഗ്രഹം—എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ ചതുര്വിധ പ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നു; അതിനാൽ ആ ഫലം അറിഞ്ഞ് യോഗി എപ്പോഴും പ്രാണായാമം അഭ്യസിക്കണം.

प्रसादःgrace, clarity (prasāda)
प्रसादः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
इतिthus, as (called)
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formइति-शब्दः; उद्धरण/निरूपणार्थक-अव्यय (quotative particle)
सःhe/that (is)
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
प्रोक्तःis said/called
प्रोक्तः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘has been said/called’
प्राप्यम्to be attained
प्राप्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र + आप् (धातु) → प्राप्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभाव्य/योग्य-अर्थे कृदन्त (यत्/ण्यत्-प्रत्ययार्थक ‘to be attained’), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘चतुष्टयम्’ इति विशेषणम्
एवम्thus, in this way
एवम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (adverb of manner)
चतुष्टयम्a set of four (fourfold group)
चतुष्टयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचतुष्टय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
एवम्-फलम्such a result
एवम्-फलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएवम् (अव्यय) + फल (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘एवम्’ इति अव्ययपूर्वपदेन ‘तादृशफलम्’
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
योगीa yogin
योगी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयोगिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
प्राणायामम्breath-control (prāṇāyāma)
प्राणायामम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्राणायाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
समभ्यसेत्should practice
समभ्यसेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अभि + अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Lomaharṣaṇa (Sūta) to the sages (deduced)

Scene: A seated yogin in padmāsana, spine erect, eyes half-closed; subtle radiance around the head signifying ‘prasāda’; four symbolic emblems (e.g., lotus, conch-like breath spiral, flame of awareness, and a steady lamp) indicating the ‘catuṣṭaya’.

FAQs

Prāṇāyāma yields a recognized fourfold fruit culminating in prasāda (inner clarity), so it should be practiced steadily.

No sacred site is named; this is a sādhana-oriented teaching.

A direct prescription is given: the yogin should practice prāṇāyāma regularly (sadā).