Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 30
लघुर्द्वादशमात्रस्तु मात्रा निमिष उन्मिषः । द्विगुणो मध्यमश्चोक्तस्त्रिगुणश्चोत्तमः स्मृतः
laghurdvādaśamātrastu mātrā nimiṣa unmiṣaḥ | dviguṇo madhyamaścoktastriguṇaścottamaḥ smṛtaḥ
ലഘു പ്രാണായാമം പന്ത്രണ്ട് മാത്രകളുള്ളത്; ‘മാത്ര’ എന്നത് നിമിഷ-ഉന്മിഷം (കണ്ണടയ്ക്കലും തുറക്കലും) എന്ന അളവാണ്. മധ്യമം അതിന്റെ ഇരട്ടിയും, ഉത്തമം മൂന്നിരട്ടിയും എന്നു സ്മൃതം।
Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced)
Scene: A yogin counting mātrās with a subtle finger movement or rosary-like gesture, eyelids half-closed; a visual motif of an eye blinking to indicate the mātrā unit; three stacked measures labeled 12/24/36.
FAQs
Yogic discipline is systematic; breath control is graded and measured to ensure steadiness rather than strain.
No tīrtha is praised; the verse gives technical guidance for practice.
A timing rule: laghu = 12 mātrās; madhyama = 24; uttama = 36, using nimiṣa/unmiṣa as the measure.