Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 65

अहंकारं च संसेव्य सात्त्विकीं सिद्धिमश्नुते । राजसास्तामसाश्चैव त्याज्याः कामादयस्त्वमी

ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimaśnute | rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī

സാത്ത്വികമായ അഹങ്കാരത്തെ സേവിക്കുന്നവൻ സാത്ത്വിക സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു. എന്നാൽ രജസ്-തമസ് ജന്യമായ കാമാദി വാസനകൾ നീ നിർബന്ധമായി ഉപേക്ഷിക്കണം.

अहंकारम्ego, self-conceit
अहंकारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअहंकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—अहम् + कार (षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-तत्पुरुष)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
संसेव्यhaving served, by resorting to
संसेव्य:
Kriya (Gerundial action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + सेव् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; धातुः—सेव् (भ्वादि), उपसर्गः—सम्; अर्थः—सेवित्वा/उपास्य
सात्त्विकीम्sattvic
सात्त्विकीम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसात्त्विकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (सिद्धिम्)
सिद्धिम्attainment, perfection
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अश्नुतेattains
अश्नुते:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; धातुः—अश् (स्वादि)
राजसाःrajasic
राजसाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootराजस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कामादयः)
तामसाःtamasic
तामसाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतामस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (कामादयः)
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
त्याज्याःto be abandoned
त्याज्याः:
Vidheyavisheshana (Predicative qualifier/विधेय-विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्याज्य (प्रातिपदिक; √त्यज्)
Formकृत्य-प्रत्यय (gerundive), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय-विशेषणम् (कामादयः)
कामादयःdesire and the like
कामादयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाम + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—कामः + आदयः (अव्ययीभाव/तत्पुरुष-प्रायः: ‘kāma and the rest’)
तुbut
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक अव्यय (particle: but/indeed)
अमीthese (those)
अमी:
Apposition (Anvaya/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम (demonstrative pronoun)

Lomaharṣaṇa (Sūta) (deduced, Māheśvarakhaṇḍa narrative style)

Scene: A contemplative ascetic or devotee sits before a liṅga, with three streams or colors symbolizing the guṇas; the sāttvika stream rises upward while rājasa/tāmasa impulses (desire, anger, sloth) are shown being cast away.

FAQs

Not every ‘ego’ is the same: refine the sense of self into sattva and renounce desire-driven rajasic-tamasic habits.

None; the verse is about inner renunciation and cultivation of sattva.

No explicit ritual; it prescribes ethical renunciation (tyāga) of kāma and allied impulses.