Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 100
Devanagari script
हंतुं न कुरुते बुद्धिं रुद्रभक्त इति स्मरन् । तारकस्तु ततः क्रुद्धो ययौ वेगेन केशवम्
Transliteration
haṃtuṃ na kurute buddhiṃ rudrabhakta iti smaran | tārakastu tataḥ kruddho yayau vegena keśavam
Translation
'ഇവൻ രുദ്രഭക്തനാണ്' എന്നോർത്ത് അദ്ദേഹം കൊല്ലാൻ തീരുമാനിച്ചില്ല. അപ്പോൾ താരകൻ കോപിഷ്ഠനായി കേശവന്റെ നേർക്ക് വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുചെന്നു.
Word by Word
हन्तुम्to kill
हन्तुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive), क्रियार्थक-अव्ययवत्; धातुः हन् (to kill)
नnot
न:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्ययम् (negation particle)
कुरुतेmakes/does
कुरुते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः कृ (to do/make)
बुद्धिम्intention, resolve
बुद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबुद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
रुद्रभक्तःa devotee of Rudra
रुद्रभक्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य भक्तः)
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्ययम् (quotative particle)
स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्तः शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः स्मृ (to remember)
तारकःTāraka
तारकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतारक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्
तुbut
तु:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषणार्थक-अव्ययम् (adversative/emphatic particle)
ततःthereafter
ततः:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय/तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम् (ablatival adverb: 'from then/thereafter')
क्रुद्धःangry
क्रुद्धः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रुध् (धातु)
Formभूतकृदन्तः क्त-प्रत्ययान्तः (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचनम्; धातुः क्रुध् (to be angry)
ययौwent
ययौ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः या (to go)
वेगेनwith speed
वेगेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचनम्
केशवम्Keśava (Viṣṇu)
केशवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचनम्
Speaker
Narrator (Sūta/Lomaharṣaṇa implied)
Visual Art Cues
Scene: Keśava holds back from killing upon recalling the foe’s Rudra-devotion; Tāraka, blazing with anger, charges forward with speed.
Characters & Entities
T
TārakaK
Keśava (Viṣṇu)R
Rudra-bhaktaFAQs
The status of a Rudra-bhakta restrains violence; devotion is treated as a powerful moral and spiritual shield.
None; the verse is part of a mythic battle narrative.
None.