Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

केचित्तदनुगा जाताः केचित्तत्पार्श्वगा ययुः । अंबरं तैः समाक्रांतं तेजोवीजित भास्करैः

Transliteration

kecittadanugā jātāḥ kecittatpārśvagā yayuḥ | aṃbaraṃ taiḥ samākrāṃtaṃ tejovījita bhāskaraiḥ

Translation

ചിലർ അവന്റെ അനുഗാമികളായി, ചിലർ അവന്റെ പാർശ്വത്ത് ചേർന്ന് നടന്നു. അവരുടെ തേജസ്സാൽ ആകാശം നിറഞ്ഞു; അവരുടെ ദീപ്തി സൂര്യനെയും മങ്ങിച്ചു।

Word by Word

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (प्रत्यय/निपात)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चित-समूहवाचक सर्वनाम (indefinite pronoun)

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म) (समास-पूर्वपद-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• अनुगाः: followers
• अनुगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अनु + ग (गम् धातु) → अनुग (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; ‘अनुग’ = अनुयायी (follower)

• जाताः: became
• जाताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु) → जात (क्त/PPP)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः—‘become/are born’ (past passive participle used predicatively)

• केचित्: some (others)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित्
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; अनिश्चित-सर्वनाम

• तत्: of that
• तत्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; समास-पूर्वपदार्थे (‘of that’)

• पार्श्वगाः: those who went to the side (flank)
• पार्श्वगाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पार्श्व (प्रातिपदिक) + ग (गम् धातु) → ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘पार्श्वं गच्छन्ति’/‘पार्श्वे गच्छन्ति’ = side-goers

• ययुः: went
• ययुः: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (याति) धातु
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• अम्बरम्: the sky
• अम्बरम्: Karma (Object/कर्म) (समाक्रान्तम् इति विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अम्बर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तैः: by them
• तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम

• समाक्रान्तम्: overrun, filled
• समाक्रान्तम्: Kriya (Predicate-participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + आ + क्रम् (धातु) → समाक्रान्त (क्त/PPP)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘अम्बरम्’ इति विशेषणम्

• तेजोवीजितम्: wafted by radiance
• तेजोवीजितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक) + वीजित (वीज्/वीज् धातु? → वीजित, क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषार्थः—‘तेजसा वीजितम्’ = fanned/wafted by brilliance; ‘समाक्रान्तम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• भास्करैः: by suns / radiant ones
• भास्करैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भास्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

Speaker

Narrator (Skanda to Agastya, inferred)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis of Naimiṣāraṇya (typical frame)

Visual Art Cues

Scene: A vast procession of radiant gaṇas fills the sky over Kāśī, some following closely, others flanking, their brilliance eclipsing the sun; below, the sacred city’s rooftops and ghāṭas glimmer under supernatural light.

Characters & Entities

• Vīrabhadra
• Gaṇas
• Sūrya (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine attendants symbolize overwhelming spiritual potency that eclipses worldly brilliance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None explicitly; the verse is narrative within Kāśī Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.