Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 68
Devanagari script
अचिंतिता त्वनाहूता विमानाद्धरवल्लभा । कथमेषा परिप्राप्ता क्षणमित्थं प्रपश्यतीः
Transliteration
aciṃtitā tvanāhūtā vimānāddharavallabhā | kathameṣā pariprāptā kṣaṇamitthaṃ prapaśyatīḥ
Translation
“അചിന്തിത, അനാഹൂത—എന്നിട്ടും ഹരവല്ലഭ വിമാനം വിട്ടിറങ്ങി വന്നു! ഇവൾ ഇവിടെ എങ്ങനെ എത്തി?” എന്ന് അവർ ക്ഷണകാലം അങ്ങനെ തന്നെ നോക്കി നിന്നു.
Word by Word
अचिन्तिताunthought-of / unexpected
अचिन्तिता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचिन्त् (धातु) + क्त (कृदन्त) + अ- (निषेध)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle) ‘चिन्तित’ इत्यस्य नकारार्थे अ-; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तुbut
तु:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
अनाहूताuninvited
अनाहूता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootह्वा (धातु) + क्त (कृदन्त) + अन्- (निषेध)
Formक्त-प्रत्ययान्तः ‘आहूत’ इत्यस्य नकारार्थे अन्-; स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
विमानात्from the aerial car
विमानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/अपादान), एकवचनम्
धरवल्लभाthe beloved of Hara (Pārvatī)
धरवल्लभा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootधर (प्रातिपदिक) + वल्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः धरस्य वल्लभा (षष्ठी-तत्पुरुष)
कथम्how
कथम्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)
एषाthis (woman)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
परिप्राप्ताhas arrived
परिप्राप्ता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्राप् (धातु) उपसर्गः परि- + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (past participle), स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; धातुः प्राप् (प्राप्तौ)
क्षणम्for a moment
क्षणम्:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कालवाचकः (adverbial accusative)
इत्थम्thus
इत्थम्:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootइत्थम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्ययम् (adverb: thus)
प्रपश्यतीःyou (pl.) are looking
प्रपश्यतीः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + पश्य् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), मध्यमपुरुषः (2nd person), बहुवचनम्; परस्मैपदम्; धातुः पश्य् (दर्शने)
Speaker
Narrator (Skanda) reporting the onlookers’ thoughts/speech
Skanda Dialogue
Listener: कासी-माहात्म्य-श्रोता
Visual Art Cues
Scene: आकाशात् दिव्य-विमानं; तस्मात् सती अवतीर्णा; सभास्थाः स्त्रियः/जनाः विस्मयेन ऊर्ध्वदृष्टि; यज्ञधूमः पृष्ठे।
Characters & Entities
H
Hara (Śiva)S
Satī (implied as Hara-vallabhā)V
VimānaFAQs
Divinity is not bound by social invitation—wherever dharma is at stake, the Goddess may appear unexpectedly.
None; it is an episode within the Dakṣa-yajña narrative.
None.