Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 29

महाकालेश्वरं लिंगं महाकालगणार्चितम् । अर्चयित्वा च नत्वा च स्तुत्वा कालभयं कुतः

mahākāleśvaraṃ liṃgaṃ mahākālagaṇārcitam | arcayitvā ca natvā ca stutvā kālabhayaṃ kutaḥ

മഹാകാലന്റെ ഗണങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്ന മഹാകാലേശ്വര ലിംഗത്തെ പൂജിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, സ്തുതിച്ചാൽ—കാലഭയം (മരണഭയം) എവിടെ നിന്ന് ഉണ്ടാകും?

महाकालेश्वरम्Mahākāleśvara
महाकालेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाकाल + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महाकालस्य ईश्वरः)
लिङ्गम्liṅga
लिङ्गम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootलिङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महाकालगणMahākāla’s gaṇa
महाकालगण:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहाकाल + गण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (महाकालस्य गणः)
अर्चितम्worshipped
अर्चितम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Root√अर्च् (धातु) → अर्चित (कृदन्त)
Formक्त (PPP); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘लिङ्गम्’ इत्यस्य विशेषणम्
अर्चयित्वाhaving worshipped
अर्चयित्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√अर्च् (धातु) → अर्चयित्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); णिच्-प्रयोग (causative stem arcay-); अर्थः—पूजयित्वा
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नत्वाhaving bowed
नत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√नम् (धातु) → नत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); अर्थः—नमस्कृत्य
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
स्तुत्वाhaving praised
स्तुत्वा:
Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√स्तु (धातु) → स्तुत्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); अर्थः—स्तवनं कृत्वा
कालभयम्fear of Time/death
कालभयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + भय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कालस्य भयम्)
कुतःwhence? how (could it be)?
कुतः:
Sambandha (Interrogative particle/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकुतः (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (whence/how)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Mahākāleśvara (Kāśī)

Type: temple

Scene: A fierce-yet-benevolent Mahākāla liṅga shrine lit by deep lamps; gaṇas of Mahākāla stand guard; a devotee offers flowers, bows, and sings hymns as a shadowy figure of ‘Time’ retreats.

M
Mahākāleśvara
M
Mahākāla
G
Gaṇas
K
Kāla (Time/Death)
K
Kāśī

FAQs

Devotion to Mahākāleśvara transforms one’s relationship with time and death, removing kāla-bhaya through Śiva-bhakti.

Mahākāleśvara-liṅga in Kāśī (as presented in this Kāśīkhaṇḍa context).

Arcana (worship), namaskāra (bowing), and stuti (praise/hymn).