Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

विश्वेशाद्वायुदिग्भागे शंकुकर्णेश्वरं नरः । संपूज्य न विशेदत्र घोरे संसारसागरे

viśveśādvāyudigbhāge śaṃkukarṇeśvaraṃ naraḥ | saṃpūjya na viśedatra ghore saṃsārasāgare

വിശ്വേശനിൽ നിന്ന് വായുദിക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ശങ്കുകർണ്ണേശ്വരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നവൻ, ഈ ഭയങ്കര സംസാരസാഗരത്തിൽ വീണ്ടും പ്രവേശിക്കുകയില്ല.

विश्वेशात्from Viśveśvara
विश्वेशात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootविश्वेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन
वायुदिग्भागेin the wind-direction quarter (northwest)
वायुदिग्भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवायु + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (वायोः दिग्भागः = the quarter of the wind, i.e., northwest)
शङ्कुकर्णेश्वरम्Śaṅkukarṇeśvara
शङ्कुकर्णेश्वरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशङ्कुकर्ण + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष
नरःa man
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
संपूज्यhaving duly worshipped
संपूज्य:
Kriya (Non-finite verb/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम्-√पूज् (धातु) → संपूज्य (कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund); उपसर्गः—सम्; अर्थः—सम्यक् पूजयित्वा
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय
विशेत्would enter
विशेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-√विश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; स्थानवाचक (here)
घोरेterrible
घोरे:
Adhikarana (Qualifier/अधिकरणविशेषण)
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘संसारसागरे’ इत्यस्य विशेषणम्
संसारसागरेin the ocean of saṃsāra
संसारसागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसंसार + सागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (संसाररूपः सागरः)

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha: Śaṃkukarṇeśvara

Type: temple

Scene: A stylized map-like scene: Viśveśa at the center like a radiant axis, with a path leading to Śaṃkukarṇeśvara in the vāyu quarter; the pilgrim’s worship causes a dark ocean labeled ‘saṃsāra’ to recede.

V
Viśveśa (Viśvanātha)
Ś
Śaṃkukarṇeśvara
K
Kāśī
V
Vāyu-dik (northwest)

FAQs

Proper worship in Kāśī, aligned with its sacred geography, is taught as a path beyond saṃsāra.

Śaṃkukarṇeśvara in Kāśī, described as located northwest (Vāyu quarter) of Viśveśa/Viśvanātha.

Saṃpūjā—duly worshipping Śaṃkukarṇeśvara.