Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

स्कदं उवाच । श्रद्धावतां स्वभक्तानामुपसर्गे महत्यपि । नोपायांतरमस्त्येव विनेश चरणोदकम्

skadaṃ uvāca | śraddhāvatāṃ svabhaktānāmupasarge mahatyapi | nopāyāṃtaramastyeva vineśa caraṇodakam

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു— ശ്രദ്ധയുള്ള സ്വഭക്തർക്കു മഹാ ദുരിതം വന്നാലും, ഈശ്വരന്റെ പാദോദകം ഒഴികെ സത്യത്തിൽ മറ്റൊരു പരിഹാരവും ഇല്ല.

स्कन्दम्Skanda
स्कन्दम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
श्रद्धावताम्of the faithful
श्रद्धावताम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootश्रद्धावत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; ‘स्वभक्तानाम्’ इत्यस्य विशेषण
स्वभक्तानाम्of (His) own devotees
स्वभक्तानाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्व (प्रातिपदिक) + भक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (स्वस्य भक्ताः)
उपसर्गेin calamity/affliction
उपसर्गे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
महतिgreat
महति:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘उपसर्गे’ इत्यस्य विशेषण
अपिeven
अपि:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अप्यर्थे/अवधारण-समुच्चय
not
:
Negator (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
उपायान्तरम्another remedy
उपायान्तरम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उपायस्य अन्तरम् = अन्य उपायः)
अस्तिexists/is
अस्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
एवonly/indeed
एव:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात, अवधारणार्थक
विनाwithout
विना:
Exclusion marker (वर्जन)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
Formउपपद-अव्यय (preposition), तृतीया/पञ्चमी-अर्थे; ‘वर्जने’
ईशof the Lord
ईश:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘चरणोदकम्’ इत्यस्य सम्बन्धः
चरणोदकम्water from (His) feet
चरणोदकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचरण (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (चरणस्य उदकम्)

Skanda

Tirtha: Bhagavat-caraṇodaka (Śiva-pāda-udaka)

Type: tirtha

Scene: Skanda, radiant and youthful, instructs listeners in a sacred setting of Kāśī, holding a small vessel symbolizing pāda-udaka; devotees listen with folded hands, the atmosphere solemn yet reassuring.

S
Skanda
Ī
Īśa (Śiva)

FAQs

For the faithful, the highest refuge in distress is devotion expressed through contact with the Lord’s sanctified pāda-tīrtha (caraṇodaka).

Within the Kāśī Khaṇḍa frame, the verse glorifies Śaiva sacred practice in Kāśī—especially the saving power of consecrated water associated with the Lord.

Reliance upon and use of caraṇodaka (pāda-tīrtha/charanāmṛta) as the principal upāya in adversity.