Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 69
Devanagari script
सुखसंतानपीयूष ह्रदे परिनिमज्य वै । क्षणेन तद्वियोगाग्निकीलासु पतिता बलात्
Transliteration
sukhasaṃtānapīyūṣa hrade parinimajya vai | kṣaṇena tadviyogāgnikīlāsu patitā balāt
Translation
അവിച്ഛിന്നസുഖധാരയുടെ അമൃതഹ്രദത്തിൽ മുങ്ങിയിട്ടും, ഒരു ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അവന്റെ വിരഹാഗ്നിയുടെ കീലകളിലേക്കു ഞാൻ ബലമായി വീഴ്ത്തപ്പെട്ടു।
Word by Word
सुख-सन्तान-पीयूष-ह्रदेin the lake of nectar-like continuous happiness
सुख-सन्तान-पीयूष-ह्रदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसुख (प्रातिपदिक) + सन्तान (प्रातिपदिक) + पीयूष (प्रातिपदिक) + ह्रद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सुखस्य सन्तानं पीयूषवत् यस्मिन् ह्रदे)
परिनिमज्यhaving immersed
परिनिमज्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootपरि + नि + मज्ज् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund), ‘having plunged/immersed’
वैindeed
वै:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
क्षणेनin a moment
क्षणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
तत्-वियोग-अग्नि-कीलासुinto the stakes (pains) of the fire of separation from him
तत्-वियोग-अग्नि-कीलासु:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + वियोग (प्रातिपदिक) + अग्नि (प्रातिपदिक) + कीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; तत्पुरुषः (तस्य वियोगः→वियोगाग्निः; तेन कीलासु)
पतिताfallen
पतिता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) → पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (PPP)
बलात्forcibly
बलात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-एकवचन-रूपेण अव्ययीभूत (ablatival adverb): ‘by force/forcibly’
Speaker
Skanda (narrating within Kāśīkhaṇḍa context, typically to Agastya)
FAQs
Worldly delight is fragile; separation and sorrow arise quickly—lasting refuge is sought in dharma and the divine.
Kāśī is the overarching kṣetra of the Kāśīkhaṇḍa; the verse contributes to the devotional atmosphere supporting the Māhātmya.
No direct prescription; the verse uses metaphor to convey the intensity of longing and loss.