Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 66

इदमेव रहस्यं च कथितं क्षेत्रवासिनाम् । मतिः परहिता कार्या वाच्यं नोद्वेगकृद्वचः

idameva rahasyaṃ ca kathitaṃ kṣetravāsinām | matiḥ parahitā kāryā vācyaṃ nodvegakṛdvacaḥ

ഇതേ രഹസ്യോപദേശം ക്ഷേത്രവാസികൾക്കായി പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു. മനസ്സിനെ പരഹിതത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുവിൻ; കലഹം ഉളവാക്കാത്ത വാക്കുകളേ പറയുവിൻ.

इदम्this
इदम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
एवindeed / only
एव:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (निश्चयार्थक/particle of emphasis)
रहस्यम्secret / esoteric teaching
रहस्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरहस्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
and
:
Samucchaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coord. conjunction)
कथितम्has been told
कथितम्:
Kriya (Predicate, passive)
TypeVerb
Rootकथित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कथ् (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि भावः ‘has been told’
क्षेत्रवासिनाम्of the residents of the sacred place
क्षेत्रवासिनाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्षेत्रे वासी)
मतिःmindset / intention
मतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
परहिताbeneficial to others
परहिता:
Vidheyavisheshana (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootपर + हित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (परस्य हितम्)
कार्याshould be made (so)
कार्या:
Kriya (Implied obligation)
TypeAdjective
Rootकार्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + यत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) ‘to be done/made’
वाच्यम्should be spoken
वाच्यम्:
Kriya (Implied obligation)
TypeAdjective
Rootवाच्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वच् (धातु) + यत्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive) ‘to be spoken’
not
:
Pratishedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
उद्वेगकृत्causing agitation
उद्वेगकृत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootउद्वेग + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्विप्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः ‘उद्वेगं करोति’
वचःspeech / words
वचः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Śiva

Tirtha: Kāśī-kṣetra (resident-dharma)

Type: kshetra

Listener: kṣetra-vāsinaḥ / dvijāḥ

Scene: A calm ethical tableau: Kāśī residents engaged in acts of public welfare—helping pilgrims, feeding the poor—while maintaining gentle, non-provocative conversation; the sacred city backdrop reinforces ‘rahasya’ as lived virtue.

K
Kāśī
K
Kṣetra-vāsins
D
Dharma

FAQs

In Kāśī, inner purity is shown through a mind dedicated to others’ good and speech that does not disturb or harm.

Kāśī as the ‘kṣetra’ whose residents are given a special ethical rahasya.

A discipline of conduct: cultivate parahita-bhāva and practice gentle, non-agitating speech.