Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 48

Devanagari script

तव तत्र तु यत्कुंडमगस्तीश्वरसन्निधौ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृतसर्वोदकक्रियः

Transliteration

tava tatra tu yatkuṃḍamagastīśvarasannidhau | tatra snātvā ca pītvā ca kṛtasarvodakakriyaḥ

Translation

അവിടെ അഗസ്തീശ്വരന്റെ സന്നിധിയിലുള്ള നിന്റെ ആ കുളം—അതിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അതിലെ ജലം പാനം ചെയ്താൽ, എല്ലാ ഉദകക്രിയകളും പൂർത്തിയാക്കിയവനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (relative)

• कुण्डम्: pond/pool
• कुण्डम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अगस्तीश्वरसन्निधौ: near Agastīśvara
• अगस्तीश्वरसन्निधौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अगस्तीश्वर (प्रातिपदिक; अगस्ति + ईश्वर) + सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (अगस्तीश्वरस्य सन्निधौ)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• पीत्वा: having drunk
• पीत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: पा (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• कृतसर्वोदकक्रियः: having performed all water-rites
• कृतसर्वोदकक्रियः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ धातु; क्त) + सर्व (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (सर्वाः उदकक्रियाः कृताः यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastīśvara-sannidhi Kuṇḍa (name not specified in verse)

Type: kund

Skanda Dialogue

Listener: Agastya

Visual Art Cues

Scene: A serene stone-lined kuṇḍa beside the Agastīśvara shrine; a pilgrim bathes and then sips the water with cupped hands; subtle aura indicates completion of many rites.

Characters & Entities

• Agastīśvara
• Kuṇḍa
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s tīrthas are portrayed as spiritually complete—one act there can equal the merit of many ritual water-ceremonies elsewhere.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A kuṇḍa (sacred pond) near Agastīśvara in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) and pāna (drinking) of the tīrtha-water, conferring the fruit of ‘all water-rites’ (sarvodaka-kriyā).