Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

भारं शरीरयष्टेश्च दृढयष्ट्यां समर्प्य च । गर्भागाराद्विनिष्क्रम्याभ्यायांतंरंगमंडपे

bhāraṃ śarīrayaṣṭeśca dṛḍhayaṣṭyāṃ samarpya ca | garbhāgārādviniṣkramyābhyāyāṃtaṃraṃgamaṃḍape

ദുർബല ദേഹഭാരം ദൃഢ ദണ്ഡത്തിൽ ആശ്രയിച്ച്, അവൻ ഗർഭഗൃഹത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന് പ്രാകാരത്തിലെ രംഗമണ്ഡപത്തിലേക്ക് അടുത്തുവന്നു।

भारम्a load/burden
भारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
शरीरयष्टेःof the body-staff (support)
शरीरयष्टेः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootशरीर (प्रातिपदिक) + यष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: शरीरस्य यष्टिः (body-staff)
and
:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात
दृढयष्ट्याम्on/with the firm staff
दृढयष्ट्याम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदृढ (प्रातिपदिक) + यष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; कर्मधारयः: दृढा यष्टिः; सप्तमी-आधार/अधिकरण
समर्प्यhaving placed/entrusted
समर्प्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootसम्-ऋ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; धातुः: समर्प्/सम्+ऋ (to hand over/entrust)
and
:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चयार्थक-निपात
गर्भागारात्from the sanctum
गर्भागारात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootगर्भ (प्रातिपदिक) + आगार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: गर्भस्य आगारम् (inner shrine)
विनिष्क्रम्यhaving come out
विनिष्क्रम्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/पूर्वकर्म)
TypeVerb
Rootवि-निस्-क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावेन; धातुः: क्रम्, उपसर्गाः: वि, निस्
अभ्यायान्तम्approaching, coming near
अभ्यायान्तम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअभि-या (धातु)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; वर्तमानकृदन्त (शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त), धातुः: या, उपसर्गः: अभि
रङ्गमण्डपेin the stage/pavilion
रङ्गमण्डपे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरङ्ग (प्रातिपदिक) + मण्डप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: रङ्गस्य मण्डपः

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and Naimiṣāraṇya sages

Scene: An aged ascetic leans on a sturdy staff, slowly exiting the dim sanctum into a brighter courtyard pavilion; devotees watch in silence as he approaches the raṅga-maṇḍapa.

G
Garbha-gṛha (sanctum)
M
Maṇḍapa (temple hall)

FAQs

Even in frailty, the dharmic life continues—moving from inner sanctity to public guidance and dialogue.

A Kāśī shrine setting is implied (sanctum and maṇḍapa), within the broader Kāśī-kṣetra praise.

No explicit prescription; it describes temple-space movement (garbhāgāra to maṇḍapa) during the narrative.