Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 30

तद्भार्गवेणाद्य कृतं वृथा नः संजीव्य तानाजिमृतान्विपक्षान् । आवर्त्य विद्यां मृतजीवदात्रीमेकैकमुद्दिश्य सहेलमीश

tadbhārgaveṇādya kṛtaṃ vṛthā naḥ saṃjīvya tānājimṛtānvipakṣān | āvartya vidyāṃ mṛtajīvadātrīmekaikamuddiśya sahelamīśa

“ഹേ ഈശാ! ഇന്ന് ഭാർഗവൻ നമ്മുടെ പരിശ്രമം വ്യർത്ഥമാക്കി—യുദ്ധത്തിൽ മരിച്ച ശത്രുക്കളെ ജീവിപ്പിച്ച്, മൃതസഞ്ജീവനി വിദ്യയെ വീണ്ടും വീണ്ടും ആവർത്തിച്ച്, ഒരൊരുത്തനെയായി ലക്ഷ്യമാക്കി, എളുപ്പത്തിൽ ചെയ്തതുപോലെ।”

तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; अत्र कर्म/विषय-निर्देशः
भार्गवेणby Bhārgava (Śukra)
भार्गवेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootभार्गव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम्; करणम् (by Bhārgava/Śukra)
अद्यtoday/now
अद्य:
Kriya-viseshana (Temporal adverb/काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (today/now)
कृतम्has been done
कृतम्:
Kriya (Predicate in passive sense/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृत (कृदन्त; √कृ (धातु))
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (क्त); नपुंसकलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे 'has been done'
वृथाin vain
वृथा:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवृथा (अव्यय)
Formरीतिवाचक-अव्ययम् (in vain)
नःfor us/our
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (enclitic); सम्बन्धः (of us/for us)
संजीव्यhaving revived
संजीव्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसंजीव्य (कृदन्त; √जीव् (धातु) सम्-उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-समकक्षं ल्यप्; अव्ययम् — 'having revived'
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्
आजिमृतान्slain in battle
आजिमृतान्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootआजिमृत (प्रातिपदिक; आजि + मृत)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्; विशेषणम्; तत्पुरुषः — 'dead in battle'
विपक्षान्enemies/opponents
विपक्षान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्
आवर्त्यhaving brought back
आवर्त्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआवर्त्य (कृदन्त; √वृत्/√वर्त् (धातु) आ-उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-समकक्षं ल्यप्; अव्ययम् — 'having brought back/turned back'
विद्याम्the spell/knowledge
विद्याम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविद्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्
मृतजीवदात्रीम्life-giving to the dead
मृतजीवदात्रीम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootमृत + जीव + दात्री (प्रातिपदिक-त्रय)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; विशेषणम् (विद्याम्); तत्पुरुषः — 'giver of life to the dead'
एकैकम्one by one
एकैकम्:
Kriya-viseshana (Distributive adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएकैक (प्रातिपदिक; एक + एक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (one by one)
उद्दिश्यtargeting
उद्दिश्य:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootउद्दिश्य (कृदन्त; √दिश् (धातु) उद्-उपसर्ग)
Formक्त्वान्त-समकक्षं ल्यप्; अव्ययम् — 'having aimed at/targeting'
सहेलम्easily
सहेलम्:
Kriya-viseshana (Adverb/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसहेल (प्रातिपदिक; स + हेल)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगः; क्रियाविशेषणम् (easily/without effort)
ईशO Lord
ईश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे सम्बोधन-विभक्तिः एकवचनम्; सम्बोधनम्

Nandī (speaking to Śiva within Skanda’s narration)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: Nandī explains how Bhārgava (Śukra) makes their efforts futile by repeatedly invoking a life-restoring vidyā to revive slain foes one by one, seemingly with ease; the scene is tense, accusatory, and urgent before Śiva.

B
Bhārgava (Śukra)
S
Sañjīvanī-vidyā
N
Nandī
Ī
Īśa (Śiva)

FAQs

Power without dharma can prolong conflict; protection ultimately rests in the Lord who governs all powers, even mantras.

The verse sits within Kāśī-khaṇḍa’s sacred narrative world; no specific tīrtha is named in this complaint.

No prescription; it references a vidyā/mantra (Sañjīvanī) as an opposing force in the story.