Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21
Devanagari script
अलंबुसायां तस्यां तु जातकामं विलोक्य तम् । वसुं विधूमनामानं शशाप चतुराननः
Transliteration
alaṃbusāyāṃ tasyāṃ tu jātakāmaṃ vilokya tam | vasuṃ vidhūmanāmānaṃ śaśāpa caturānanaḥ
Translation
അലമ്പുസയോടു അവനിൽ കാമം ഉദിച്ചതായി കണ്ട ചതുരാനനൻ ‘വിധൂമ’ എന്ന വസുവിനെ ശപിച്ചു।
Word by Word
अलंबुसायाम्in/with Alambusā
अलंबुसायाम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअलंबुसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
तस्याम्in her/that (woman)
तस्याम्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (indeed/but)
जातकामम्with desire arisen
जातकामम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootजात (जन् धातु + क्त) + काम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; कर्मधारयः—‘जातः कामः यस्य’ (desire arisen)
विलोक्यhaving looked at
विलोक्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootवि + लोक् (धातु) + ल्यप् (क्त्वा-समकक्ष)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्तम् (gerund)
तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम-शब्दः
वसुम्Vasu
वसुम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; नाम (proper noun)
विधूमनामानम्named Vidhūma
विधूमनामानम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootविधूम (प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘विधूम-नामानम्’ = named Vidhūma (नामधारक)
शशापcursed
शशाप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशप् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect/Past), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
चतुराननःthe four-faced (Brahmā)
चतुराननः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् (संख्या-प्रातिपदिक) + आनन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; बहुव्रीहिः—‘चत्वारि आननानि यस्य’ (four-faced = Brahmā)
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator within Setukhaṇḍa; specific speaker not explicit in the snippet)
Skanda Dialogue
Listener: dvijāḥ (contextual)
Visual Art Cues
Scene: Brahmā, four-faced and radiant, perceives desire in Vidhūma toward Alambusā and pronounces a curse, restoring moral order in the assembly.
Characters & Entities
A
AlambusāV
VasuV
VidhūmaB
Brahmā (Caturānana)FAQs
When desire violates sacred propriety, divine authority imposes discipline (śāpa) to restore dharmic order.
Not specified in this verse; the passage functions as an etiological moral tale within Setukhaṇḍa.
None in this verse.