Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

Devanagari script

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

Transliteration

tatsarvaṃ brūhi tattvena vistarānmunipuṃgava | iti pṛṣṭo naimiṣīyairāha sūtaḥ punaśca tān

Translation

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അതെല്ലാം സത്യമായി, വിശദമായി പറയുക. നൈമിഷാരണ്യത്തിലെ ഋഷികൾ ചോദിച്ചതിനാൽ സൂതൻ വീണ്ടും അവരോടു പറഞ്ഞു।

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘सर्वम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ब्रूहि: tell (you)
• ब्रूहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तत्त्वेन: truthfully/in accordance with reality
• तत्त्वेन: Karana (Means/करण)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; भावे—‘यथार्थतया’

• विस्तरात्: in detail/at length
• विस्तरात्: Manner (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Noun
• Root: विस्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘विस्तरेण’ इत्यर्थे प्रयोगः

• मुनिपुंगव: O best of sages
• मुनिपुंगव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि + पुंगव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—मुनिनां पुंगव इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• पृष्टः: having been asked
• पृष्टः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √प्रच्छ् (धातु)
• Form: कृदन्त—क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सूतः’ इत्यस्य विशेषणम्

• नैमिषीयैः: by the Naimiṣa (sages)
• नैमिषीयैः: Kartr (Agent in passive/कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: नैमिषीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; ‘नैमिषे वसन्तः’ इत्यर्थे

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (धातु; ‘आह’ इति लिट्-रूपम्)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• सूतः: Sūta
• सूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• पुनः: again
• पुनः: Manner (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्त्यर्थक क्रियाविशेषण (again)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात

• तान्: them
• तान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम

Speaker

Sūta (narrative frame; prompted by the Ṛṣis)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi (topic)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naimiṣīya ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: The Naimiṣa sages urge a full, truthful account; Sūta prepares to speak again, seated near the sacrificial fire with attentive listeners around.

Characters & Entities

• Sūta
• Naimiṣāraṇya Ṛṣis

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthful, detailed hearing of tīrtha-māhātmya is itself a dharmic practice that nurtures right understanding.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanuṣkoṭi tīrtha indirectly, as the requested topic of the forthcoming narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devotional listening) and kathā (sacred narration) are implied as meritorious acts.