Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 65

प्रसंगतः स्नानविधिं प्रवक्ष्यामि नृपोत्तमाः । विधिस्नानं यतः प्राहुः स्नाना च्छतगुणोत्तरम्

prasaṃgataḥ snānavidhiṃ pravakṣyāmi nṛpottamāḥ | vidhisnānaṃ yataḥ prāhuḥ snānā cchataguṇottaram

പ്രസംഗവശാൽ, ഹേ നൃപോത്തമന്മാരേ, ഞാൻ സ്നാനവിധി പ്രസ്താവിക്കുന്നു; വിധിപൂർവ്വം ചെയ്ത സ്നാനം സാധാരണ സ്നാനത്തേക്കാൾ നൂറിരട്ടി ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പറയുന്നു।

प्रसंगतःincidentally, in due course
प्रसंगतः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रसङ्ग (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण), तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): 'प्रसङ्गतः' = 'प्रसङ्गेन/प्रसङ्गात्' (incidentally/occasionally)
स्नानविधिम्the procedure of bathing
स्नानविधिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्नानस्य विधिः)
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलृट् (भविष्यत्कालः), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
नृपोत्तमाःO best of kings
नृपोत्तमाः:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (सम्बोधनार्थे प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः (उत्तमाः नृपाः)
विधिस्नानम्ritual/proper bathing
विधिस्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक) + स्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषः (विधिना स्नानम् / विधेः स्नानम्)
यतःbecause, since
यतः:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootयत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (सम्बन्ध/हेतु-प्रदर्शक): 'यतः' = 'यस्मात् कारणात्' (because/for which reason)
प्राहुःthey have said
प्राहुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअह् (धातु) + प्र (उपसर्ग)
Formलिट् (परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्
स्नानात्than bathing (from bathing)
स्नानात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान), एकवचन
शतगुणोत्तरम्hundredfold superior
शतगुणोत्तरम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootशत (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (शतगुणैः उत्तरम् = hundredfold superior)

Deductive (contextual narrator addressing 'nṛpottamāḥ'—best of kings)

Listener: Nṛpa-uttamāḥ (best of kings)

Scene: A royal assembly in a forest hermitage setting: a sage-teacher begins to expound snāna-vidhi to attentive kings; ritual vessels, kuśa bundles, and a nearby waterbody suggest the forthcoming rite.

FAQs

Dharma is strengthened by correct method: intention plus prescribed procedure amplifies spiritual merit.

No particular tīrtha is mentioned; the focus is on the correctness of the ritual method.

An announcement of teaching the formal bathing procedure (snāna-vidhi), asserting that rule-based bathing yields far greater merit.