Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 75

Devanagari script

व्यास उवाच । इदमाख्यानकं सर्वं कथितं पांडुनंदन । यच्छ्रुत्वा गोसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः

Transliteration

vyāsa uvāca | idamākhyānakaṃ sarvaṃ kathitaṃ pāṃḍunaṃdana | yacchrutvā gosahasrasya phalaṃ prāpnoti mānavaḥ

Translation

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഹേ പാണ്ഡുനന്ദനാ! ഈ സമസ്ത പുണ്യാഖ്യാനം ഞാൻ വിവരിച്ചു. ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവൻ സഹസ്ര ഗോദാനത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Word by Word

• व्यासः: Vyāsa
• व्यासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — सर्वनाम

• आख्यानकम्: narrative, story
• आख्यानकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आख्यानक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• सर्वम्: entire, all
• सर्वम्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifier of आख्यानकम्)

• कथितम्: told, narrated
• कथितम्: Karta-samānādhikaraṇa (Predicate to object/कर्मसमनाधिकरण)
• Type: Verb
• Root: √कथ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (Past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘कथितम्’ = ‘वर्णितम्’

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुषः—‘पाण्डोः नन्दनः’

• यत्: which (that)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन — सम्बन्धक-सर्वनाम; ‘यत्’ = ‘यम्/यद्’ (which)

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
• Form: अव्ययभावे कृदन्त (Gerund/क्त्वान्त), ‘श्रुत्वा’ = ‘श्रवणं कृत्वा’

• गो-सहस्रस्य: of (a gift of) a thousand cows
• गो-सहस्रस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तत्पुरुषः—‘गवां सहस्रम्’ (a thousand cows)

• फलम्: fruit, merit
• फलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• प्राप्नोति: attains
• प्राप्नोति: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√आप् (धातु)
• Form: लट् (Present/वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मानवः: a man, person
• मानवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Vyāsa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: धर्मारण्य

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: पाण्डुनन्दन

Visual Art Cues

Scene: व्यास मुनि उपसंहार करते हुए पाण्डुनन्दन (जनमेजय/पाण्डव-वंशी श्रोता) को कथा-फल बताते हैं; पास में ग्रन्थ/ताड़पत्र, यज्ञ-सभा या आश्रम का वातावरण।

Characters & Entities

• Vyāsa
• Pāṇḍu-nandana (a Pāṇḍava)
• go-dāna (gift of cows)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devout listening to sacred māhātmya confers great merit, comparable to major acts of charity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya and its kṣetra-glory, summarized as a complete ākhyāna whose hearing yields vast puṇya.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa of the narrative is prescribed; its fruit is said to equal go-sahasra-dāna (donation of a thousand cows).