Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 14

Devanagari script

वसिष्ठ उवाच । यज्ञं कुरु महाभाग धर्मारण्ये त्वमुत्तमम् । दिनेदिने कोटिगुणं यावद्वर्षशतं भवेत्

Transliteration

vasiṣṭha uvāca | yajñaṃ kuru mahābhāga dharmāraṇye tvamuttamam | dinedine koṭiguṇaṃ yāvadvarṣaśataṃ bhavet

Translation

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗാ! ധർമാരണ്യത്തിൽ നീ ഉത്തമ യജ്ഞം നടത്തുക; അതിന്റെ പുണ്യം ദിനംപ്രതി കോടിഗുണമായി വർധിച്ച്, നൂറുവർഷം വരെ നിലനിൽക്കും।

Word by Word

• वसिष्ठः: Vasiṣṭha
• वसिष्ठः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसिष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• यज्ञम्: a sacrifice
• यज्ञम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/Accusative), एकवचन

• कुरु: perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यम-पुरुष, एकवचन

• महाभाग: O fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् भागः यस्य)

• धर्मारण्ये: in Dharmāraṇya
• धर्मारण्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + अरण्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (धर्मस्य अरण्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• उत्तमम्: excellent / best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण-रूपेण (यज्ञम् qualifies: ‘the best’)

• दिने: on a day
• दिने: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दिने: on (each) day
• दिने: Adhikarana (Time/काल-अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; पुनरुक्ति (day by day)

• कोटिगुणम्: a crore-fold
• कोटिगुणम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कोटि (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (कोट्या गुणः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (multiplied a crore-fold)

• यावत्: until
• यावत्: Sambandha (Limiter/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय, परिमाण/अवधि-निर्देशक (until/as long as)

• वर्षशतम्: a hundred years
• वर्षशतम्: Karma (Extent/परिमाण-कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर्ष (प्रातिपदिक) + शत (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (शतं वर्षाणि); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कालपरिमाण

• भवेत्: may become / would be
• भवेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Vasiṣṭha

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Vasiṣṭha, radiant and authoritative, instructs the fortunate hero to perform an excellent yajña in Dharmāraṇya; the sacrificial ground is envisioned with vedi, kuśa, āhavanīya fire, and gathered ṛtviks.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Dharmāraṇya
• Yajña

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Right ritual performed in a sanctified place magnifies spiritual merit; sacred geography intensifies dharmic action.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, praised as a place where yajña yields extraordinary, multiplying merit.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performing a yajña (sacrificial rite) in Dharmāraṇya is prescribed as the key act.