Adhyaya 22

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । स्थानवासिन्यो योगिन्यः काजेशेन विनिर्मिताः । कस्मिन्स्थाने हि का देव्यः कीदृश्यस्ता वदस्व मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന യോഗിനികൾ കാജേശനാൽ നിർമ്മിതരെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഏത് ദേവി ഏത് സ്ഥലത്ത് അധിവസിക്കുന്നു, അവളുടെ രൂപം എങ്ങനെയാണെന്ന് എനിക്ക് പറയുക.

Verse 2

व्यास उवाच । सर्वज्ञोसि कुलीनोसि साधु पृष्टं त्वयानघ । कथयिष्याम्यहं सर्वमखिलेन युधिष्ठिर

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—നീ സർവ്വജ്ഞനും കുലീനനും നിർദോഷനും ആകുന്നു; നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ഞാൻ എല്ലാം സമ്പൂർണ്ണമായി പറയാം.

Verse 3

नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नोपशोभिताः । नानावसनसंवीता नानायुवसमन्विताः

അവർ നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരും, പലവിധ രത്നങ്ങളാൽ ശോഭിതരുമായി, വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചും, നാനാരൂപ യുവ പരിചാരകരോടുകൂടിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 4

नानावाहनसंयुक्ता नानास्वरनिनादिनीः । भयनाशाय विप्राणां काजेशेन विनिर्मिताः

അവർ നാനാവിധ വാഹനങ്ങളോടുകൂടിയവരും, പലസ്വരങ്ങളിൽ നിനദിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു; ബ്രാഹ്മണരുടെ ഭയം നശിപ്പാൻ കാജേശനാൽ അവർ നിർമ്മിതരായി.

Verse 5

प्राच्यां याम्यामुदीच्यां च प्रतीच्यां स्थापिता हि ताः । आग्नेया नैरृते देशे वायव्येशानयोस्तथा

അവർ കിഴക്ക്, തെക്ക്, വടക്ക്, പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കുകളിൽ സ്ഥാപിതരായി; അതുപോലെ ആഗ്നേയവും നൈഋത്യവും ആയ പ്രദേശങ്ങളിൽ, കൂടാതെ വായവ്യവും ഈശാനവും ആയ കോണുകളിലും സ്ഥാപിതരായി.

Verse 6

आशापुरी च गात्राई छत्राई ज्ञानजा तथा । पिप्पलांबा तथा शांता सिद्धा भट्टारिका तथा

ആ ധർമാരണ്യത്തിൽ ആശാപുരീ, ഗാത്രായീ, ഛത്രായീ, ജ്ഞാനജാ; അതുപോലെ പിപ്പലാംബാ, ശാന്താ, സിദ്ധാ, ഭട്ടാരികാ എന്നീ ദേവിമാർ വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 7

कदंबा विकटा मीठा सुपर्णा वसुजा तथा । मातंगी च महादेवी वाराही मुकुटेश्वरी

അവിടെ കദംബാ, വികടാ, മീഠാ, സുപർണാ, വസുജാ; കൂടാതെ മാതംഗീ, മഹാദേവീ, വാരാഹീ, മുകുടേശ്വരീ ദേവിമാരും ഉണ്ട്।

Verse 8

भद्रा चैव महाशक्तिः सिंहारा च महाबला । एताश्चान्याश्च बहवः कथितुं नैव शक्यते

അവിടെ ഭദ്രാ, മഹാശക്തി, മഹാബലയായ സിംഹാരാ എന്നിവരും ഉണ്ട്। ഇവയും മറ്റും അനേകം ദേവിമാരുണ്ട്—എല്ലാം പറയാൻ സാധ്യമല്ല।

Verse 9

नानारूपधरा देव्यो नानावेषसमाश्रिताः । स्थानादुत्तरदिग्भागे आशापूर्णासमीपतः

ദേവിമാർ പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു പല വേഷങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു। ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കുഭാഗത്ത്, ആശാപൂർണയുടെ സമീപത്ത് അവർ വസിക്കുന്നു।

Verse 10

पूर्वे तु विद्यते देवी आनंदानंददायिनी । वसंती चोत्तरे देव्यो नानारूपधरा मुदा

കിഴക്കോട്ട് ആനന്ദാ ദേവി വിരാജിക്കുന്നു; അവൾ ആനന്ദവും പരമാനന്ദവും ദാനം ചെയ്യുന്നവൾ. വടക്കോട്ട് വസന്തീ വസിക്കുന്നു; മറ്റു ദേവിമാരും പല രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു സന്തോഷത്തോടെ അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 11

इष्टान्कामान्ददात्येता जलदानेन तर्पिताः । स्थाने नैरृतिदिग्भागे शांता शांतिप्रदायिनी

ജലദാനത്താൽ തൃപ്തരായ ഈ ദേവിമാർ ഇഷ്ടകാമങ്ങൾ നൽകുന്നു. ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിന്റെ നൈഋത്യ (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കുഭാഗത്ത് ശാന്താ എന്ന ശാന്തിപ്രദായിനി ദേവി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 12

सिंहोपरि समासीना चतुर्हस्ता वरप्रदा । भट्टारी च महाशक्तिः पुनस्तत्रैव तिष्ठति

സിംഹത്തിന്മേൽ ആസീനയായി, ചതുര്ഭുജയായി, വരപ്രദായിനിയായി—ഭട്ടാരി എന്ന മഹാശക്തി വീണ്ടും അവിടെയേ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 13

संस्तुता पूजिता भक्त्या भक्तानां भयनाशिनी । स्थानात्तु सप्तमे क्रोशे क्षेमलाभा व्यव स्थिता

ഭക്തിയോടെ സ്തുതിക്കപ്പെടുകയും പൂജിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്ന അവൾ ഭക്തരുടെ ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നു. ആ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഏഴ് ക്രോശ ദൂരത്ത് ക്ഷേമലാഭാ സ്ഥാപിതയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 14

सा विलेपमयी पूज्या चिंतिता सिद्धिदायिनी । पूर्वस्यां दिशि लोकैस्तु बलिदानेन तर्पिता । परिवारेण संयुक्ता भुक्तिमुक्ति प्रदायिनी

അവൾ ലേപനത്തോടെ (ചന്ദനാദി അങ്കരാഗത്തോടെ) പൂജ്യയാണ്; സ്മരിച്ചാൽ സിദ്ധി നൽകുന്നു. കിഴക്കുദിക്കിൽ ജനങ്ങൾ ബലിദാനത്താൽ അവളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു. പരിചാരകസംഘത്തോടുകൂടി അവൾ ഭുക്തിയും മുക്തിയും രണ്ടും പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 15

अचिंत्यरूपचरिता सर्वशत्रुविनाशनी । संध्यायास्त्रिषु कालेषु प्रत्यक्षैव हि दृश्यते

അവളുടെ രൂപവും ലീലാചരിതവും അചിന്ത്യമാണ്; അവൾ സകല ശത്രുക്കളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു. ദിവസത്തിലെ മൂന്നു സന്ധ്യാകാലങ്ങളിലും അവൾ പ്രത്യക്ഷമായെന്നപോലെ ദർശനം നൽകുന്നു.

Verse 16

स्थानात्तु सप्तमे क्रोशे दक्षिणा विन्ध्यवासिनी । सायुधा रूपसंपन्ना भक्तानां भयहारिणी

ആ പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തെക്കോട്ട് ഏഴ് ക്രോശ ദൂരത്ത് വിന്ധ്യവാസിനീ ദേവി വസിക്കുന്നു. ആയുധധാരിണിയും രൂപസമ്പന്നയും ആയ അവൾ ഭക്തരുടെ ഭയം ഹരിക്കുന്നു.

Verse 17

पश्चिमे निंबजा देवी तावद्भूमिसमाश्रिता । महाबला सा दृष्टापि नयनानन्द दायिनी

പടിഞ്ഞാറ് അതേ ഭൂഭാഗത്തിൽ നിംബജാ ദേവി വിരാജിക്കുന്നു. അവൾ മഹാബലവതിയാണ്; അവളുടെ ദർശനം മാത്രം കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്നു.

Verse 18

स्थानादुत्तरदिग्भागे तावद्भूमिसमाश्रिता । शक्तिर्बहुसुवर्णाक्षा पूजिता सासुवर्णदा

ആ സ്ഥലത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് അതേ ഭൂമിയിൽ ബഹുസുവർണാക്ഷാ ശക്തി ദേവി വസിക്കുന്നു. അവൾ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ സ്വർണം (സമൃദ്ധി) നൽകുന്നു.

Verse 19

स्थानाद्वायव्यकोणे च क्रोशमात्र मिते श्रिता । क्षेत्रधरा महादेवी समये च्छागधारिणी

ആ സ്ഥലത്തിന്റെ വടക്കുപടിഞ്ഞാറ് കോണിൽ ഒരു ക്രോശ ദൂരത്ത് മഹാദേവി ക്ഷേത്രധരാ വിരാജിക്കുന്നു. നിശ്ചിത സമയത്ത് അവൾ ഛാഗം (ആട്) ധരിക്കുന്നു.

Verse 20

पुरादुत्तरदिग्भागे क्रोशमात्रे तु कर्णिका । सर्वोपकारनिरता स्थानोपद्रवनाशनी

നഗരത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ഒരു ക്രോശ ദൂരത്ത് കർണികാ ദേവി വിരാജിക്കുന്നു. അവൾ സർവോപകാരനിരതയും, പുണ്യസ്ഥാനത്തെ ഉപദ്രവങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്.

Verse 21

स्थानान्निरृतिदिग्भागे ब्रह्माणीप्रमुखास्तथा । नानारूपधरा देव्यो विद्यंते जलमातरः

ആ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് നൈഋതി (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കുഭാഗത്ത് ബ്രഹ്മാണീപ്രമുഖയായി നാനാരൂപധാരിണികളായ ജലമാതൃകാ ദേവിമാർ നിലകൊള്ളുന്നു।