Adhyaya 19

Verse 1

। । व्यास उवाच । इन्द्रसरे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा चेंद्रेश्वरं शिवम् । सप्तजन्मकृतात्पापान्मुच्यते नात्र संशयः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു— ഇന്ദ്രസരസ്സിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഇന്ദ്രേശ്വര ശിവനെ ദർശിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । केन चादौ निर्मितं तत्तीर्थं सर्वोत्तमोत्तमम् । यथावद्वर्णय त्वं मे भगवन्द्विजसत्तम

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ആ സർവ്വോത്തമ തീർത്ഥം ആദിയിൽ ആരാണ് നിർമ്മിച്ചത്? ഭഗവൻ, ദ്വിജസത്തമാ, എനിക്ക് അതിനെ യഥാവിധി സമഗ്രമായി വർണ്ണിച്ചു തരിക.

Verse 3

व्यास उवाच । इन्द्रेणैव महाराज तपस्तप्तं सुदुष्करम् । ग्रामादुत्तरदिग्भागे शतवर्षाणि तत्र वै

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാരാജാവേ, ഗ്രാമത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കുഭാഗത്ത് ഇന്ദ്രൻ തന്നേ അവിടെ നൂറുവർഷം അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 4

शिवोद्देशं महाघोरमेकांगुष्ठेन भारत । उर्द्ध्वबाहुर्महातेजाः सूर्यस्याभिमुखोऽभवत्

ഹേ ഭാരത, മഹാഘോരമായ ശിവോദ്ദേശം മനസ്സിൽ ഉറപ്പിച്ച്, മഹാതേജസ്സോടെ സൂര്യന്റെ അഭിമുഖമായി, കൈകൾ ഉയർത്തി, ഒരു കാൽവിരലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ തുല്യമായി നിന്നു।

Verse 5

वृत्रस्य वधतो ज्ञातं यत्पापं तस्य नुत्तये । एकाग्रः प्रयतो भूत्वा शिवस्याराधने रतः

വൃത്രവധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപം അറിഞ്ഞ് അതിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തത്തിനായി, ഏകാഗ്രനും സംയമിയും ആയി ശിവാരാധനയിൽ നിരതനായി।

Verse 6

तपसा च तदा शंभुस्तोषितः शशिशे खरः । तत्राजगाम जटिलो भस्मांगो वृषभध्वजः

അപ്പോൾ ആ തപസ്സാൽ ശംഭു പ്രസന്നനായി; തുടർന്ന് ചന്ദ്രശേഖരനായ ഉഗ്രപ്രഭു—ജടാധാരി, ഭസ്മലിപ്തൻ, വൃഷഭധ്വജൻ—അവിടെ എത്തി।

Verse 7

खट्वांगी पंचवक्त्रश्च दशबाहुस्त्रिलोचनः । गंगाधरो वृषारूढो भूतप्रेतादिवेष्टितः

അവൻ ഖട്വാംഗധാരി, പഞ്ചവക്ത്രൻ, ദശഭുജൻ, ത്രിലോചനൻ; ഗംഗാധരൻ, വൃഷാരൂഢൻ, ഭൂതപ്രേതാദി ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവൻ।

Verse 8

सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः कृपालुर्वरदायकः । तदा हृष्टमना देवो देवेन्द्रमिदमूचिवान्

അപ്പോൾ സുരശ്രേഷ്ഠനും പരമപ്രസന്നനും കരുണാനിധിയും വരദാതാവുമായ ദേവൻ ഹർഷിതമനസ്സോടെ ദേവേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രനോട് ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 9

हर उवाच । यत्त्वं याचयसे देव तदहं प्रद दामि ते

ഹരൻ (ശിവൻ) അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവാ! നീ എന്ത് യാചിക്കുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് വരമായി നൽകുന്നു.

Verse 10

इन्द्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश कृपासिंधो महेश्वर । ब्रह्महत्या हि मां देव उद्वेजयति नित्यशः

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, ഹേ കൃപാസിന്ധു മഹേശ്വരാ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവാ, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം എന്നെ നിത്യവും അലട്ടുന്നു.

Verse 11

वृत्रासुरस्य हनने जातं पापं सुरोत्तम । तत्पापं नाशय विभो मम दुःखप्रदं सदा

ഹേ സുരോത്തമാ! വൃത്രാസുരവധത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പാപത്തെ, ഹേ വിഭോ, എനിക്ക് എപ്പോഴും ദുഃഖം നൽകുന്ന ആ പാപം നശിപ്പിക്കണമേ.

Verse 12

हर उवाच । धर्मारण्ये सुरपते ब्रह्महत्या न पीडयेत् । हत्या गवां द्विजातीनां बालस्य योषितामपि

ഹരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സുരപതേ! ധർമാരണ്യത്തിൽ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പീഡ ഉണ്ടാകില്ല; പശു, ദ്വിജൻ, ബാലൻ അല്ലെങ്കിൽ സ്ത്രീയെ വധിച്ചതിൽ നിന്നുള്ള പാപവും അവിടെ നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 13

वचनान्मम देवेंद्र ब्रह्मणः केशवस्य च । यमस्य वचनाज्जिष्णो हत्या नैवात्र तिष्ठति । प्रविश्य त्वं महाराज अतोत्र स्नानमाचर

ഹേ ദേവേന്ദ്രാ! എന്റെ വചനത്താലും ബ്രഹ്മാ, കേശവൻ, യമൻ എന്നിവരുടെ ആജ്ഞയാലും, ഹേ ജിഷ്ണോ, ഇവിടെ ‘ഹത്യാ’പാപം നിലനിൽക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാരാജാ, ഇവിടെ പ്രവേശിച്ച് സ്നാനം ആചരിക്കൂ.

Verse 14

इन्द्र उवाच । यदि त्वं मम तुष्टोऽसि कृपासिंधो महेश्वर । मन्नाम्ना च महादेव स्थापितो भव शंकर

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹേശ്വരാ, കൃപാസമുദ്രമേ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ ശങ്കരാ, എന്റെ നാമത്തിൽ ഇവിടെ പ്രതിഷ്ഠിതനാകുക.

Verse 15

तथेत्युक्त्वा महादेवः सुप्रसन्नो हरस्तदा । दर्शयामास तत्रैव लिंगं पापप्रणाशनम्

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് മഹാദേവൻ ഹരൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, അവിടെയേ പാപനാശക ലിംഗം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി.

Verse 16

कूर्मपृष्ठात्समुत्पाद्य आत्मयोगेन शंभुना । स्थितस्तत्रैव श्रीकण्ठः कालत्रयविदो विदुः

ശംഭു തന്റെ ആത്മയോഗശക്തിയാൽ കൂർമത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ നിന്നു അതിനെ ഉത്ഭവിപ്പിച്ചു; അവിടെയേ ശ്രീകണ്ഠൻ വസിച്ചു—ത്രികാലജ്ഞർ ഇതു അറിയുന്നു.

Verse 17

वृत्रहत्यासमुत्त्रस्तदेवराजस्य सन्निधौ । इन्द्रेश्वरस्तदा तत्र धर्मा रण्ये स्थितो नृप

ഹേ നൃപാ! വൃത്രവധഭയത്തിൽ വിറച്ച ദേവരാജ ഇന്ദ്രന്റെ സന്നിധിയിൽ, ധർമാരണ്യത്തിൽ അന്നേ അവിടെ ഇന്ദ്രേശ്വരൻ പ്രതിഷ്ഠിതനായി.

Verse 18

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं लोकानां हितकाम्यया । इन्द्रेश्वरं तु राजेंद्र पुष्पधूपादिकैः सदा

ഹേ രാജേന്ദ്രാ! ലോകഹിതം ആഗ്രഹിച്ചും സർവ്വപാപശുദ്ധിക്കായും പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവ അർപ്പിച്ച് ഇന്ദ്രേശ്വരനെ നിത്യവും പൂജിക്കണം.

Verse 19

पूजयेच्च नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । अष्टम्यां च चतुर्दश्यां माघमासे विशेषतः

ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു—വിശേഷിച്ച് മാഘമാസത്തിലെ അഷ്ടമിയും ചതുര്ദശിയും ദിനങ്ങളിൽ।

Verse 20

सर्वपापविशुद्ध्यर्थं शिवलोके महीयते । नीलोत्सर्गं तु यो मर्त्यः करोति च तदग्रतः

സർവ്വപാപശുദ്ധിക്കായി അവൻ ശിവലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ ആ (ദേവ/തീർത്ഥ) സന്നിധിയിൽ ‘നീലോത്സർഗം’ അർപ്പിക്കുന്ന മർത്ത്യനും അതേ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 21

उद्धरेत्सप्त गोत्राणि कुलमेकोत्तरं शतम् । सांगरुद्रजपं यस्तु चतुर्द्दश्यां करोति वै

ചതുര്ദശി ദിനത്തിൽ സാംഗ-രുദ്രജപം ചെയ്യുന്നവൻ ഏഴ് ഗോത്രങ്ങളെ ഉയർത്തുകയും നൂറൊന്ന് കുലങ്ങളെ തരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 22

सर्वपाविशुद्धात्मा लभते परमं पदम्

സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധമായ ആത്മാവ് പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 23

सौवर्णनयनं कृत्वा मध्ये रत्नसमन्वितम् । यो ददाति द्विजातिभ्य इन्द्रतीर्थे तथोत्तमे

മദ്ധ്യത്തിൽ രത്നം പതിപ്പിച്ച സ്വർണ്ണനേത്രം നിർമ്മിച്ച് അത്യുത്തമമായ ഇന്ദ്രതീർത്ഥത്തിൽ ദ്വിജന്മാർക്ക് ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ—അടുത്തതായി പറയപ്പെടുന്ന പ്രശംസിത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 24

अन्धता न भवे त्तस्य जन्मानि षष्टिसंख्यया । निर्मलत्वं सदा तेषां नयनेषु प्रजायते । महारोगास्तथा चान्ये स्नात्वा यांति तदग्रतः

അവന് അറുപത് ജന്മങ്ങൾ വരെ അന്ധത ഉണ്ടാകുകയില്ല; അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ എപ്പോഴും നിർമലത ജനിക്കുന്നു. അതുപോലെ മഹാരോഗങ്ങളും മറ്റു വ്യാധികളും ബാധിച്ചവർ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ പുണ്യസന്നിധിയുടെ മുമ്പിൽ നിന്ന് രോഗമുക്തരായി പുറപ്പെടുന്നു.

Verse 25

पूजिते चैकचित्ते न सर्वरोगात्प्रमुच्यते । स्नात्वा कुण्डे नरो यस्तु संतर्पयति यः पितॄन्

ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ (ദേവതയെ) പൂജിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ സകലരോഗങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും. കൂടാതെ കുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകളെ തർപ്പണത്തോടെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന പുരുഷൻ…

Verse 26

तस्य तृप्ताः सदा भूप पितरश्च पितामहाः । ये वै ग्रस्ता महारोगैः कुष्ठाद्यैश्चैव देहिनः

ഹേ രാജാവേ! അവന്റെ പിതാക്കളും പിതാമഹന്മാരും എപ്പോഴും തൃപ്തരായിരിക്കും. കൂടാതെ കുഷ്ഠം മുതലായ മഹാരോഗങ്ങൾ പിടിപെട്ട ദേഹധാരികൾ…

Verse 27

स्नानमात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । ज्वरादिकष्टमापन्ना नराः स्वात्महिताय वै

സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ അവർ ശുദ്ധരായി ദിവ്യദേഹങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു. ജ്വരം മുതലായ കഷ്ടങ്ങളിൽ പീഡിതരായ മനുഷ്യർ ഇത് തീർച്ചയായും സ്വന്തം ആത്മഹിതത്തിനായാണ് ചെയ്യുന്നത്.

Verse 28

स्नान मात्रेण संशुद्धा दिव्यदेहा भवंति ते । स्नात्वा च पूजयेद्देवं मुच्यते ज्वरबन्धनात्

സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ അവർ ശുദ്ധരായി ദിവ്യദേഹം പ്രാപിക്കുന്നു. സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവനെ പൂജിക്കുന്നവൻ ജ്വരബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 29

एकाहिकं द्व्याहिकं च चातुर्थं वा तृतीयकम् । विषमज्वरपीडा च मासपक्षादिकं ज्वरम्

ഒരു ദിവസത്തെ ജ്വരമോ, രണ്ടു ദിവസത്തെ ജ്വരമോ, ചാതുർത്ഥമോ തൃതീയകമോ ആയ ജ്വരമോ; വിഷമജ്വരപീഡയും, മാസം‑പക്ഷം മുതലായ ഇടവേളകളിൽ മടങ്ങിവരുന്ന ജ്വരവും—എല്ലാം.

Verse 30

इन्द्रेश्वरप्रसादाच्च नश्यते नात्र संशयः । विज्वरो जायते नूनं सत्यंसत्यं च भूपते

ഇന്ദ്രേശ്വരന്റെ പ്രസാദത്താൽ അത് നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. തീർച്ചയായും ജ്വരമുക്തനാകുന്നു; ഇത് സത്യം, സത്യമേ, ഹേ രാജാവേ.

Verse 31

वन्ध्या च दुर्भगा नारी काकवन्ध्या मृतप्रजा । मृतवत्सा महादुष्टा स्नात्वा कुण्डे शिवाग्रतः । पूजयेदेकचित्तेन स्नानमात्रेण शुद्ध्यति

വന്ധ്യയും ദുർഭാഗ്യവതിയും ‘കാകവന്ധ്യ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നവളും, സന്താനം മരിച്ചവളും, ശിശു മരിച്ചവളും, മഹാപാപിനിയെങ്കിലും—ശിവന്റെ സന്നിധിയിൽ കുണ്ടത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഏകചിത്തത്തോടെ പൂജിക്കണം; സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ അവൾ ശുദ്ധയാകുന്നു.

Verse 32

एवंविधाश्च बहुशो वरान्दत्त्वा पिनाकधृक् । गतोऽसौ स्वपुरं पार्थ सेव्यमानः सुरासुरैः

ഇങ്ങനെ പലവട്ടം പലവിധ വരങ്ങൾ നൽകി പിനാകധാരി (ശിവൻ) തന്റെ സ്വപുരത്തിലേക്ക് പോയി, ഹേ പാർത്ഥ; ദേവാസുരന്മാർ സേവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ.

Verse 33

ततः शक्रो महातेजा गतो वै स्वपुरं प्रति । जयंतेनापि तत्रैव स्थापितं लिंगमुत्तमम्

അനന്തരം മഹാതേജസ്സുള്ള ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) നിശ്ചയമായി തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെയേ ജയംതനും ഉത്തമമായ ശിവലിംഗം സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 34

जयंतस्य हरस्तुष्टस्तस्मिल्लिंगे स्तुतः सदा । त्रिकालं पुत्रसंयुक्तः पूजनार्थं सुरेश्वरः

ജയംതനിൽ പ്രസന്നനായ ഹരൻ (ശിവൻ) ആ ലിംഗത്തിൽ സദാ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നു. ദേവേശ്വരനായ ഇന്ദ്രൻ പുത്രനോടുകൂടെ ത്രികാലവും പൂജാർത്ഥം വരുന്നു.

Verse 35

आयाति च महाबाहो त्यक्त्वा स्थानं स्वकं हि वै । एतत्सर्वं समाख्यातं सर्वसौख्यप्रदायकम्

മഹാബാഹോ, അവൻ തന്റെ സ്ഥാനത്തെ വിട്ടിട്ടും അവിടേക്ക് വരുന്നു. ഇതെല്ലാം വിവരിക്കപ്പെട്ടു—സകലസുഖവും നൽകുന്നതാണ്.

Verse 36

इन्द्रेश्वरं तु यत्पुण्यं जयंतेशस्य पूज नात् । तदेवाप्नोति राजेन्द्र सत्यंसत्यं न संशयः

ജയംതേശന്റെ പൂജയാൽ ഇന്ദ്രേശ്വരനു ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം ഏതോ, അതേ പുണ്യം ഹേ രാജേന്ദ്ര, ഭക്തനും പ്രാപിക്കുന്നു; സത്യം സത്യം, സംശയമില്ല.

Verse 37

स्नात्वा कुण्डे महाराज संपूज्यैकाग्रमानसः । सर्वपापविशुद्धात्मा इन्द्रलोके महीयते

ഹേ മഹാരാജാ, കുണ്ടത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ പൂജിച്ചാൽ, സകലപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായവൻ ഇന്ദ്രലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 38

यः शृणोति नरो भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते । सर्वान्कामानवाप्नोति जयंतेशप्रमादतः

ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു; ജയന്തേശ്വരന്റെ പ്രസാദബലത്താൽ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാം പ്രാപിക്കുന്നു.