Adhyaya 17

Verse 1

व्यास उवाच । दक्षिणे स्थापिता राजञ्छांता देवी महाबला । सा विविधाम्बरधरा वनमालाविभूषिता

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, തെക്കുദിശയിൽ മഹാബലയായ ശാന്താദേവി സ്ഥാപിതയായിരുന്നു. അവൾ നാനാവിധ വസ്ത്രധാരിണിയും വനമാലയാൽ വിഭൂഷിതയുമായിരുന്നു.

Verse 2

तामसी सा महाराज मधुकैटभनाशिनी । विष्णुना तत्र वै न्यस्ता शिवपत्नी नृपोत्तम

ഹേ മഹാരാജാവേ, അവൾ താമസീ—മധു കൈടഭന്മാരെ നശിപ്പിച്ചവൾ. ഹേ നൃപോത്തമാ, അതേ സ്ഥലത്ത് വിഷ്ണു അവളെ സ്ഥാപിച്ചു; അവൾ ശിവപത്നിയാണ്.

Verse 3

सा चैवाष्टभुजा रम्या मेघश्यामा मनोरमा । कृष्णांबरधरा देवी व्याघ्रवाहनसंस्थिता

ആ ദേവി അത്യന്തം രമണീയ, അഷ്ടഭുജ, മേഘശ്യാമ, മനോഹരയാണ്. അവൾ കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ചു വ്യാഘ്രവാഹനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയാണ്.

Verse 4

द्वीपिचर्मपरीधाना दिव्याभरणभूषिता । घंटात्रिशूलाक्षमालाकमंडलुधरा शुभा

അവൾ ദ്വീപിചർമ്മം ധരിച്ചു ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയാണ്. ശുഭസ്വരൂപിണിയായ ദേവി ഘണ്ട, ത്രിശൂലം, അക്ഷമാല, കമണ്ഡലു എന്നിവ ധരിക്കുന്നു.

Verse 5

अलंकृतभुजा देवी सर्वदेवनमस्कृता । धनं धान्यं सुतान्भोगान्स्वभक्तेभ्यः प्रयच्छति

അലങ്കൃത ഭുജങ്ങളുള്ള, സർവ്വദേവന്മാരാലും നമസ്കൃതയായ ദേവി തന്റെ ഭക്തർക്കു ധനം, ധാന്യം, സന്താനം, ഭോഗസുഖങ്ങൾ എന്നിവ പ്രസാദിക്കുന്നു.

Verse 6

पूजयेत्कमलै र्दिव्यैः कर्पूरागरुचंदनैः । तदुद्देशेन तत्रैव पूजयेद्द्विजसत्तमान्

ദിവ്യ താമരകൾ, കർപ്പൂരം, അഗരു, ചന്ദനം എന്നിവകൊണ്ട് ദേവിയെ പൂജിക്കണം; അതേ ഉദ്ദേശത്തോടെ അവിടെയേ തന്നെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെയും ആദരിച്ച് പൂജിക്കണം.

Verse 7

कुमारीर्भोजयेदन्नैर्विविधैर्भक्तिभावतः । धूपैर्दीपैः फलैः रम्यैः पूजयेच्च सुरादिभिः

ഭക്തിഭാവത്തോടെ കുമാരിമാരെ വിവിധ അന്നങ്ങളാൽ ഭോജനിപ്പിക്കണം; പിന്നെ ധൂപം, ദീപം, മനോഹര ഫലങ്ങൾ, വിധിപ്രകാരം സുരാ മുതലായ നിവേദ്യങ്ങൾകൊണ്ട് പൂജിക്കണം.

Verse 8

मांसैस्तु विविधैर्दिव्यैरथवा धान्यपिष्टजैः । अन्यैश्च विविधैर्धान्यैः पायसैर्वटकैस्तथा

വിവിധ ഉത്തമ മാംസങ്ങളാലോ, അല്ലെങ്കിൽ ധാന്യപിഷ്ടത്തിൽ നിന്നുള്ള വിഭവങ്ങളാലോ; കൂടാതെ മറ്റു പലവിധ ധാന്യങ്ങൾ, പായസം, വടകം മുതലായവയാലും (നൈവേദ്യം) അർപ്പിക്കാം.

Verse 9

ओदनैः कृशरापूपैः पूजयेत्सुसमाहितः । स्तुतिपाठेन तत्रैव शक्तिस्तोत्रैर्मनोहरैः

സുസമാഹിതമായ മനസ്സോടെ ഓദനം, കൃശരാ, പൂപം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം; പിന്നെ അവിടെയേ തന്നെ സ്തുതിപാഠമായി മനോഹരമായ ശക്തി-സ്തോത്രങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യണം.

Verse 10

रिपवस्तस्य नश्यंति सर्वत्र विजयी भवेत् । रणे राजकुले द्यूते लभते जयमंगलम्

അവന്റെ ശത്രുക്കൾ എല്ലായിടത്തും നശിക്കുന്നു; അവൻ എല്ലായിടത്തും വിജയിയായി ഭവിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിൽ, രാജസഭയിൽ, ദ്യൂതക്രീഡയിലും അവൻ ജയമംഗളം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

सौम्या शांता महाराज स्थापिता कुलमातृका । श्रीमाता सा प्रसिद्धा च माहात्म्यं शृणु भूपते

ഹേ മഹാരാജാ, ആ ദേവി സൗമ്യയും ശാന്തയും ആകുന്നു; അവളെ കുലമാതൃകയായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അവൾ ‘ശ്രീമാതാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ; ഹേ ഭൂപതേ, അവളുടെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ.

Verse 12

कुलमाता महाशक्तिस्तत्रास्ते नृपसत्तम । कुमारी ब्रह्मपुत्री सा रक्षार्थं विधिना कृता

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ കുലമാതാ എന്ന മഹാശക്തി വസിക്കുന്നു. അവൾ കുമാരി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രി; രക്ഷാർത്ഥം വിധിപ്രകാരം സ്ഥാപിതയാണ്.

Verse 13

स्थानमाता च सा देवी श्रीमाता साभिधानतः । त्रिरूपा सा द्विजातीनां निर्मिता रक्षणाय च

ആ ദേവി സ്ഥാനമാതയും ആകുന്നു; നാമത്തിൽ അവൾ ‘ശ്രീമാതാ’. അവൾ ത്രിരൂപിണി; ദ്വിജന്മാരുടെ രക്ഷയ്ക്കായും നിർമ്മിതയാണ്.

Verse 14

कमण्डलुधरा देवी घण्टाभरणभूषिता । अक्षमालायुता राजञ्छुभा सा शुभरूपिणी

ഹേ രാജാ, ആ ദേവി കമണ്ഡലു ധരിക്കുന്നു, ഘണ്ടാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയാണ്, അക്ഷമാലയോടുകൂടിയവളാണ്; അവൾ ശുഭാ, ശുഭരൂപിണി.

Verse 15

कुमारी चादिमाता च स्थानत्राणकरापि च । दैत्यघ्नी कामदा चैव महामोहविनाशिनी

അവൾ കുമാരിയും ആദിമാതാവും; പുണ്യസ്ഥാനത്തെ കാക്കുന്ന രക്ഷകയും. ദൈത്യഘ്നി, ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നവൾ, മഹാമോഹം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 16

भक्तिगम्या च सा देवी कुमारी ब्रह्मणः सुता । रक्तांबरधरा साधुरक्तचंदनचर्चिता

ആ ദേവി കുമാരി ഭക്തിയാൽ മാത്രമേ പ്രാപ്യമാകൂ; അവൾ ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രിയാണ്. ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ച്, മംഗളസ്വരൂപിണിയായി, ചുവന്ന ചന്ദനലേപം പൂണ്ടവൾ.

Verse 17

रक्तमाल्या दशभुजा पंचवक्त्रा सुरेश्वरी । चंद्रावतंसिका माता सुरा सुरनमस्कृता

ചുവന്ന മാലയാൽ അലങ്കൃതയായി, ദശഭുജയും പഞ്ചവക്ത്രയും ആയ അവൾ ദേവേശ്വരിയാണ്. ചന്ദ്രനെ അലങ്കാരമായി ധരിക്കുന്ന ആ മാതാവിനെ ദേവരും അസുരരും വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 18

साक्षात्सरस्वतीरूपा रक्षार्थं विधिना कृता । ओंकारा सा महापुण्या काजेशेन विनिर्मिता

അവൾ സാക്ഷാൽ സരസ്വതീരൂപിണി; രക്ഷാർത്ഥം വിധി (ബ്രഹ്മാവ്) നിർമിച്ചവൾ. അവൾ ഓംകാരസ്വരൂപിണി, മഹാപുണ്യമയി, കാജേശനാൽ പ്രസ്ഫുടിതയായവൾ.

Verse 19

ऋषिभिः सिद्धयक्षा दिसुरपन्नगमानवैः । प्रणम्यांघ्रियुगा तेभ्यो ददाति मनसेप्सितम्

ഋഷികൾ, സിദ്ധർ, യക്ഷർ, ദേവന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, മനുഷ്യർ—എല്ലാവരും അവളുടെ പാദയുഗളത്തെ നമസ്കരിക്കുന്നു; അവൾ അവർക്കു മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം നൽകുന്നു.

Verse 20

पालयन्ती च संस्थानं द्विजातीनां हिताय वै । यथौरसान्सुतान्माता पालयन्तीह सद्गुणैः

അവൾ ദ്വിജന്മാരുടെ ഹിതത്തിനായി ഈ പവിത്ര സ്ഥാപനത്തെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; അമ്മ സ്നേഹവും സദ്ഗുണങ്ങളും കൊണ്ട് സ്വന്തം ഔരസ പുത്രന്മാരെ എങ്ങനെ പോറ്റിപ്പാലിക്കുമോ, അതുപോലെ അവൾ ഇവിടെ പാലിക്കുന്നു।

Verse 21

अथ पालयती देवी श्रीमाता कुलदेवता । उपद्रवाणि सर्वाणि नाशयेत्सततं स्तुता

ഇങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കുന്ന ദേവി—ശ്രീമാതാ, കുലദേവത—നിരന്തരം സ്തുതിക്കപ്പെടുമ്പോൾ എല്ലാ ഉപദ്രവങ്ങളും ദുഃഖങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 22

सर्वविघ्नोपशमनी श्रीमाता स्मरणेन हि । विवाहे चोपवीते च सीमंते शुभकर्मणि

ശ്രീമാതയെ സ്മരണമാത്രം ചെയ്താലും അവൾ എല്ലാ വിഘ്നങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുന്നു—വിശേഷിച്ച് വിവാഹം, ഉപവീതം (ഉപനയനം), സീമന്തോന്നയനം തുടങ്ങിയ ശുഭകർമ്മങ്ങളിൽ।

Verse 23

सर्वेषु भक्तकार्येषु श्रीमाता पूज्यते सदा । यथा लंबोदरं देवं पूज यित्वा समारभेत्

ഭക്തരുടെ എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും ശ്രീമാതയെ എപ്പോഴും പൂജിക്കുന്നു; ലംബോദര ദേവനെ (ഗണേശനെ) പൂജിച്ചശേഷം പ്രവർത്തി ആരംഭിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 24

कार्यं शुभं सर्वमपि श्रीमातरं तथा नृप । यत्किंचिद्भोजनं त्वत्र ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति

ഹേ നൃപാ! എല്ലാ ശുഭകാര്യങ്ങളിലും അതുപോലെ ശ്രീമാതയെ ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കണം; ഇവിടെ ലഭിക്കുന്ന ഏതൊരു ഭോജനവും ബ്രാഹ്മണർക്കു സമർപ്പിക്കണം।

Verse 25

अथवा विनिवेद्यं च क्रियते यत्परस्परम् । अनिवेद्य च तां राजन्कुर्वाणो विघ्नमेष्यति

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ രാജാവേ! പരസ്പര ഇടപാടുകളിൽ ചെയ്യുന്നതെല്ലാം ആദ്യം ദേവിക്കു നിവേദ്യം ചെയ്ത് മാത്രമേ ചെയ്യാവൂ. അവളെ നിവേദ്യമാക്കാതെ ചെയ്യുന്നവൻ തീർച്ചയായും വിഘ്നങ്ങളെ അനുഭവിക്കും.

Verse 26

तस्मात्तस्यै निवेद्याथ ततः कर्म समारभेत् । तद्वरेणाखिलं कर्म अविघ्नेन हि सिद्धति । हेमंते शिशिरे प्राप्ते पूजयेद्धर्मपुत्रिकाम्

അതുകൊണ്ട് ആദ്യം അവൾക്കു നിവേദ്യം ചെയ്ത് പിന്നെ പ്രവർത്തി ആരംഭിക്കണം. അവളുടെ വരദാനത്താൽ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും വിഘ്നമില്ലാതെ സിദ്ധിക്കുന്നു. ഹേമന്തവും ശിശിരവും വന്നാൽ ധർമ്മപുത്രികയെ പൂജിക്കണം.

Verse 27

हेमपत्रे समालिख्य राजते वाथ कारयेत् । पादुकां चोत्तमां राजञ्छ्रीमातायै निवेदयेत्

ഹേ രാജാവേ! സ്വർണ്ണപത്രത്തിൽ എഴുതി—അല്ലെങ്കിൽ വെള്ളിയിൽ നിർമ്മിപ്പിച്ച്—ഉത്തമമായ പാദുകകൾ ശ്രീമാതാവിനു നിവേദ്യം ചെയ്യണം.

Verse 28

स्नात्वा चैव शुचिर्भूत्वा तिलामलकमिश्रितैः । वासोभिः सुमनोभिश्च दुकूलैः सुमनोहरैः

സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധനായി, എള്ളും ആമലകവും കലർന്ന ദ്രവ്യങ്ങളാൽ; കൂടാതെ വസ്ത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധപുഷ്പങ്ങൾ, മനോഹരമായ സൂക്ഷ്മ ദുകൂലവസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയാൽ (പൂജിക്കണം).

Verse 29

लेपयेच्चंदनैः शुभ्रैः कुकुमैः सिंदुरासकैः । कर्पूरागुरुकस्तूरीमिश्रितैः कर्द्दमैस्तथा

പ്രകാശമുള്ള വെളുത്ത ചന്ദനം, കുങ്കുമവും ചുവന്ന സിന്ദൂരവും കൊണ്ട് (ദേവിയെ) ലേപനം ചെയ്യണം; കൂടാതെ കർപ്പൂരം, അഗരു, കസ്തൂരി കലർന്ന സുഗന്ധ അങ്കരാഗങ്ങളാലും.

Verse 30

कर्णिकारैश्च कह्लारैः करवीरैः सितारुणैः । चंपकैः केतकीभिश्च जपा कुसुमकैस्तथा

കർണികാര പുഷ്പങ്ങൾ, കഹ്ലാര താമരകൾ, വെള്ള-ചുവപ്പ് കരവീരപ്പൂക്കൾ, ചമ്പകം, കേതകി, ജപാ (ചെമ്പരത്തി) പുഷ്പങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം।

Verse 31

यक्षकर्द्दमकैश्चैव विल्वपत्रैरखंडितैः । पालाशजातिपुष्पैश्च वटकैर्माषसंभवैः । पूपभक्तादिदालीभिस्तोषयेच्छाकसंचयैः

യക്ഷകർദ്ദമം (സുഗന്ധ ലേപം), പൊട്ടാത്ത ബില്വപത്രങ്ങൾ, പാലാശവും ജാതി (മുല്ല) പുഷ്പങ്ങളും, മാഷം (ഉഴുന്ന്)കൊണ്ടുള്ള വടകൾ—പൂപം, ചോറ് മുതലായ വിഭവങ്ങളും ധാരാളം ശാകസഞ്ചയവും ചേർത്ത് ദേവിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം।

Verse 32

धूपदीपादिपूर्वं तु पूजयेज्जगदंबिकाम् । तद्धियैव कुमारीर्वै विप्रानपि च भोजयेत् । पायसैर्घृतयुक्तैश्च शर्करामिश्रितैर्नृप

ആദ്യം ധൂപദീപാദികളാൽ ജഗദംബികയെ പൂജിക്കണം। അതേ ഭാവത്തോടെ, ഹേ നൃപ, കുമാരിമാരെയും ബ്രാഹ്മണരെയും നെയ്യുകലർന്നും പഞ്ചസാര ചേർത്തും ഉള്ള പായസം നൽകി ഭോജനിപ്പിക്കണം।

Verse 33

पक्वान्नैर्मोदकाद्यैश्च तर्पयेद्भक्तिभावतः । तर्प्यमाणे द्विजैकस्मिन्सहस्रफलमश्नुते

പക്വാന്നം, മോദകം മുതലായവ നൽകി ഭക്തിഭാവത്തോടെ അവരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം। ഇങ്ങനെ ഒരൊറ്റ ബ്രാഹ്മണൻ തൃപ്തനായാലും സഹസ്രഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 34

दैत्यानां घातकं स्तोत्रं वाचयेच्च पुनः पुनः । एकाग्रमानसो भूत्वा श्रीमातरं स्तुवीय यः

ദൈത്യഘാതകമായ സ്തോത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും പാരായണം ചെയ്യണം। ഏകാഗ്രമനസ്സോടെ ശ്രീമാതാവിനെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ (മഹത്തായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു)।

Verse 35

तस्य तुष्टा वरं दद्यात्स्नापिता पूजिता स्तुता । अनिष्टानि च सर्वाणि नाशयेद्धर्मपुत्रिका

സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച്, പൂജിച്ച്, സ്തുതിച്ചാൽ പ്രസന്നയായ ആ ധർമ്മപുത്രിക വരങ്ങൾ നൽകുകയും എല്ലാ അനിഷ്ടങ്ങളും നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 36

अपुत्रो लभते पुत्रान्नि र्धनो धनवान्भवेत् । राज्यार्थी लभते राज्यं विद्यार्थी लभते च ताम्

സന്താനമില്ലാത്തവന് സന്താനം ലഭിക്കും; ദരിദ്രൻ ധനവാനാകും; രാജ്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് രാജ്യം ലഭിക്കും; വിദ്യാർത്ഥിക്കും വിദ്യ ലഭിക്കും.

Verse 37

श्रियोर्थी लभते लक्ष्मीं भार्यार्थी लभते च ताम् । प्रसादाच्च सरस्वत्या लभते नात्र संशयः

സമൃദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ലക്ഷ്മി ലഭിക്കും; ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഭാര്യയും ലഭിക്കും; സരസ്വതിയുടെ പ്രസാദത്താൽ ഇതെല്ലാം ലഭിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 38

अन्ते च परमं स्थानं यत्सुरैरपि दुर्लभम् । प्राप्नोति पुरुषो नित्यं सरस्वत्याः प्रसादतः

അവസാനത്തിൽ സരസ്വതിയുടെ പ്രസാദത്താൽ മനുഷ്യൻ ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭമായ പരമസ്ഥാനത്തെ നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു.