Adhyaya 10

Verse 1

व्यास उवाच । शृणु राजन्यथावृत्तं धर्म्मारण्ये शुभं मतम् । यदिदं कथयिष्यामि अशेषाघौघनाशनम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! ധർമാരണ്യത്തിൽ സംഭവിച്ച മംഗളകരമായ വൃത്താന്തം കേൾക്കുക. ഞാൻ പറയുന്നത് സമസ്ത പാപപ്രവാഹവും നശിപ്പിക്കുന്നതാണ്.

Verse 2

अजेशेन तदा राजन्प्रेरितेन स्वयंभुवा । कामधेनुः समाहूता कथयामास तां प्रति

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ! സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മയുടെ പ്രേരണയാൽ അജേശൻ കാമധേനുവിനെ വിളിച്ചു; അവൾ അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 3

विप्रेभ्योऽनुचरान्देहि एकैकस्मै द्विजातये । द्वौ द्वौ शुद्धात्मकौ चैवं देहि मातः प्रसीद मे

വിപ്രന്മാർക്ക് അനുചരന്മാരെ നൽകുക—ഓരോ ദ്വിജനും രണ്ടുപേർ വീതം, ശുദ്ധസ്വഭാവമുള്ളവർ. ഹേ മാതാവേ! ഇങ്ങനെ ദയചെയ്ത്, എനിക്കു പ്രസന്നയാകുക.

Verse 4

तथेत्युक्त्वा महाधेनुः क्षीरेणोल्लेखयद्धराम् । हुंकारात्तस्य निष्क्रांताः शिखासूत्रधरा नराः

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ് മഹാധേനു പാലുകൊണ്ട് ഭൂമിയിൽ രേഖകൾ വരച്ചു. അവളുടെ ഹുങ്കാരത്തിൽ നിന്ന് ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും ധരിച്ച പുരുഷന്മാർ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 5

षट्त्रिंशच्च सहस्राणि वणिजश्च महाबलाः । सोपवीता महादक्षाः सर्वशास्त्रविशारदाः

അവർ മുപ്പത്താറായിരം പേർ—മഹാബലമുള്ള വണിക്കർ; യജ്ഞോപവീതധാരികൾ, മഹാദക്ഷർ, സർവ്വശാസ്ത്രവിശാരദർ.

Verse 6

द्विजभक्तिसमायुक्ता ब्रह्मण्यास्ते तपोन्विताः । पुराणज्ञाः सदाचारा धार्मिका बह्मभोजकाः

അവർ ദ്വിജഭക്തിയാൽ സമന്വിതർ, ബ്രാഹ്മണ്യധർമ്മനിഷ്ഠർ, തപസ്സോടെ യുക്തർ; പുരാണജ്ഞർ, സദാചാരികൾ, ധാർമ്മികർ, ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനമരുളുന്നവർ.

Verse 7

स्वर्गे देवाः प्रशंसंति धर्मारण्यनिवासिनः । तपोऽध्ययनदानेषु सर्वकालेप्यतींद्रियाः

സ്വർഗത്തിൽ ദേവന്മാർ ധർമ്മാരണ്യനിവാസികളെ പ്രശംസിക്കുന്നു; തപസ്സ്, അധ്യയനം, ദാനം എന്നിവയിൽ അവർ സകലകാലവും അസാധാരണർ—ഇന്ദ്രിയാതീതർ.

Verse 8

एकैकस्मै द्विजायैव दत्तं जातु चरद्वयम् । वाडवस्य च यद्गोत्रं पुरा प्रोक्तं महीपते

ഓരോ ദ്വിജനും നിശ്ചയമായും രണ്ട് പരിചാരകരെ നൽകി. കൂടാതെ, ഹേ മഹീപതേ! ആ വാഡവന്റെ ഗോത്രം മുൻപേ തന്നെ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 9

परस्परं च तद्गोत्रं तस्य चानुचरस्य च । इति कृत्वा व्यवस्थां च न्यवसंस्तत्र भूमिषु

ഇങ്ങനെ പരസ്പരബന്ധം അനുസരിച്ച് ആ വ്യക്തിയുടെയും അവന്റെ അനുചരന്റെയും ഗോത്രം നിർണ്ണയിച്ച്, യഥോചിതമായ ക്രമം സ്ഥാപിച്ച് അവർ അവിടെ ഭൂമികളിൽ പാർത്തു।

Verse 10

ततश्च शिष्यता देवैर्दत्ता चानुचरान्भुवि । ब्रह्मणा कथितं सर्वं तेषामनुहिताय वै

അനന്തരം ദേവന്മാർ ശിഷ്യത്വം നൽകി, ഭൂമിയിൽ അനുചരന്മാരെയും നിയോഗിച്ചു. അവരുടെ ഹിതത്തിനും ശരിയായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശത്തിനുമായി ബ്രഹ്മാവ് ഇതെല്ലാം സത്യമായി പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 11

कुरुध्वं वचनं चैषां ददध्वं च यदिच्छितम् । समित्पुष्पकुशादीनि आनयध्वं दिनेदिने

ഇവരുടെ വചനം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കുകയും അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു നൽകുകയും ചെയ്യുക. യാഗസമിത്ത്, പുഷ്പം, കുശ മുതലായവ ദിനംപ്രതി കൊണ്ടുവരിക।

Verse 12

अनुज्ञयैषां वर्तध्वं मावज्ञां कुरुत क्वचित् । जातकं नामकरणं तथान्नप्राशनं शुभम्

ഇവരുടെ അനുവാദത്തോടെയേ പ്രവർത്തിക്കൂ; ഒരിക്കലും അവഗണന കാണിക്കരുത്. ജാതകർമ്മം, നാമകരണം, ശുഭമായ അന്നപ്രാശനവും (അവരുടെ അനുമതിയോടെ) നടത്തുക।

Verse 13

क्षौरं चैवोपनयनं महानाम्न्यादिकं तथा । क्रियाकर्मादिकं यच्च व्रतं दानोपवासकम्

ക്ഷൗരം (മുണ്ഡനം)യും ഉപനയനവും, മഹാനാമ്നീ മുതലായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും; കൂടാതെ ഏതു ക്രിയാകർമ്മങ്ങളായാലും—വ്രതം, ദാനം, ഉപവാസം—എല്ലാം (വിധിപൂർവ്വം) നടത്തുക।

Verse 14

अनुज्ञयैषां कर्तव्यं काजेशा इदमबुवन् । अनुज्ञया विनैषां यः कार्यमारभते यदि

‘ഇവരുടെ അനുവാദത്തോടെയേ ഇത് ചെയ്യേണ്ടത്’ എന്നു ദേവാധിപന്മാർ അരുളിച്ചെയ്തു. ആരെങ്കിലും അവരുടെ സമ്മതമില്ലാതെ ഒരു പ്രവൃത്തി ആരംഭിച്ചാൽ,

Verse 15

दर्शं वा श्राद्धकार्यं वा शुभं वा यदि वाऽशुभम् । दारिद्र्यं पुत्रशोकं च कीर्तिनाशं तथैव च

ദർശകർമ്മമായാലും ശ്രാദ്ധകർമ്മമായാലും, ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും—നിയമം ലംഘിക്കുന്നവൻ ദാരിദ്ര്യം, പുത്രശോകം, കീർത്തിനാശം എന്നിവ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 16

रोगैर्निपीड्यते नित्यं न क्वचित्सुखमाप्नुयुः । तथेति च ततो देवाः शक्राद्याः सुरसत्तमाः

അവൻ നിത്യവും രോഗങ്ങളാൽ പീഡിതനായി എവിടെയും സുഖം പ്രാപിക്കുകയില്ല. അപ്പോൾ ഇന്ദ്രാദി ശ്രേഷ്ഠ ദേവന്മാർ ‘തഥാസ്തു’ എന്നു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 17

स्तुतिं कुर्वंति ते सर्वे काम धेनोः पुरः स्थिताः । कृतकृत्यास्तदा देवा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः

കാമധേനുവിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാവരും സ്തുതി ചെയ്തു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരൻ എന്നീ ദേവന്മാർ കൃതകൃത്യരായി.

Verse 18

त्वं माता सर्वदेवानां त्वं च यज्ञस्य कारणम् । त्वं तीर्थं सर्वतीर्थानां नम स्तेऽस्तु सदानघे

നീ സർവ്വദേവന്മാരുടെയും മാതാവാണ്; നീയേ യജ്ഞത്തിന്റെ കാരണവും. നീ സർവ്വതീർത്ഥങ്ങളിലുമുള്ള പരമതീർത്ഥം—ഹേ സദാനഘേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 19

शशिसूर्यारुणा यस्या ललाटे वृषभध्वजः । सरस्वती च हुंकारे सर्वे नागाश्च कंबले

യാരുടെ ലലാടത്തിൽ ചന്ദ്ര–സൂര്യപ്രഭ വിരാജിക്കുന്നു, യാരിൽ വൃഷഭധ്വജ ശംഭുവിന്റെ ലാഞ്ഛനം പതിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; യാരുടെ ഹുങ്കാരത്തിൽ സരസ്വതിയുടെ നാദം മുഴങ്ങുന്നു, യാരുടെ കമ്പളത്തിൽ സർവ്വ നാഗങ്ങളും സമവേതരാകുന്നു—അവളേ അത്ഭുത സുരഭി ധേനു.

Verse 20

क्षुरपृष्ठे च गन्धर्वा वेदाश्चत्वार एव च । मुखाग्रे सर्वतीर्थानि स्थावराणि चराणि च

യാരുടെ ക്ഷുരസമമായ പൃഷ്ഠത്തിൽ ഗന്ധർവ്വരും നാലു വേദങ്ങളും വിരാജിക്കുന്നു; യാരുടെ മുഖാഗ്രത്തിൽ സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളും അധിവസിക്കുന്നു—സ്ഥാവരവും ചരവും ആയ ലോകങ്ങളുടെ।

Verse 21

एवंविधैश्च बहुशो वचनैस्तोषिता च सा । सुप्रसन्ना तदा धेनुः किं करोमीति चाब्रवीत्

ഇത്തരത്തിലുള്ള അനേകം വചനങ്ങളാൽ പുനഃപുനഃ തൃപ്തിപ്പെട്ട ആ ധേനു അത്യന്തം പ്രസന്നയായി; അപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു—“ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”

Verse 22

देवा ऊचुः । सृष्टाः सर्वे त्वया मातर्देव्यैतेऽनुचराः शुभाः । त्वत्प्रसादान्महाभागे ब्राह्मणाः सुखिनोऽ भवन्

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ മാതാവേ, ഹേ ദേവീ! ഈ മംഗളകരമായ അനുചരന്മാർ എല്ലാം നിനക്കാൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. ഹേ മഹാഭാഗ്യവതീ! നിന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടു ബ്രാഹ്മണർ സുഖികളും നിശ്ചിന്തരുമായി.”

Verse 23

ततोऽसौ सुरभी राजन्गता नाकं यशस्विनी । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्यास्तत्रैवांतरधुस्ततः

അതിനുശേഷം, ഹേ രാജാവേ, യശസ്സുള്ള സുരഭി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി. അതേ സ്ഥലത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശൻ മുതലായവർ എല്ലാവരും അന്തർധാനം ചെയ്തു.

Verse 24

युधिष्ठिर उवाच । अभार्यास्ते महातेजा गोजा अनुचरास्तथा । उद्वाहिता कथं ब्रह्मन्त्सुतास्तेषां कदाऽभवन्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാതേജസ്വി! പശുവിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ അനുചരന്മാർ ഭാര്യകളില്ലാത്തവരായിരുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, അവരുടെ വിവാഹം എങ്ങനെ നടന്നു? അവരുടെ മക്കൾ എപ്പോൾ ജനിച്ചു?

Verse 25

व्यास उवाच । परिग्रहार्थं वे तेषां रुद्रेण च यमेन च । गन्धर्वकन्या आहृत्य दारास्तत्रोपकल्पिताः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ ഭാര്യാഗ്രഹണത്തിനായി രുദ്രനും യമനും ഗന്ധർവകന്യകളെ കൊണ്ടുവന്ന്, അവിടെ അവർക്കായി ഭാര്യമാരെ വിധിപൂർവ്വം ഒരുക്കി നൽകി.

Verse 26

युधिष्ठिर उवाच । को वा गन्धर्वराजासौ किंनामा कुत्र वा स्थितः । कियन्मात्रास्तस्य कन्याः किमाचारा ब्रवीहि मे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ആ ഗന്ധർവരാജാവ് ആരാണ്? അവന്റെ പേര് എന്ത്, അവൻ എവിടെയാണ് വസിക്കുന്നത്? അവന്റെ പുത്രിമാർ എത്ര? അവരുടെ ആചാരങ്ങൾ എന്തൊക്കെ? എനിക്ക് പറയുക.

Verse 27

व्यास उवाच । विश्वावसुरिति ख्यातो गन्धर्वाधिपतिर्नृप । षष्टिकन्यासहस्राणि आसते तस्य वेश्मनि

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നൃപാ! ഗന്ധർവാധിപൻ ‘വിശ്വാവസു’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനാണ്. അവന്റെ ഭവനത്തിൽ അറുപതിനായിരം കന്യകൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 28

अंतरिक्षे गृहं तस्य गधर्वनगरं शुभम् । यौवनस्थाः सुरूपाश्च कन्या गन्धर्वजाः शुभाः

അവന്റെ വാസസ്ഥലം അന്തരീക്ഷത്തിലാണ്—ഗന്ധർവരുടെ ആ ശുഭനഗരം അത്യന്തം മനോഹരമായി ദീപ്തമാണ്. അവിടെ യൗവനസ്ഥിതിയിലുള്ള, സുന്ദരരൂപിണികളായ, ഗന്ധർവജാത ശുഭകന്യകൾ വസിക്കുന്നു.

Verse 29

रुद्रस्यानुचरौ राजन्नंदी भृंगी शुभाननौ । पूर्वदृष्टाश्च ताः कन्याः कथयामासतुः शिवम्

ഹേ രാജാവേ, രുദ്രന്റെ അനുചരന്മാരായ നന്ദിയും ഭൃംഗിയും—ശുഭമുഖന്മാർ—മുമ്പ് കണ്ട ആ കന്യകളുടെ വാർത്ത ശിവനോട് അറിയിച്ചു।

Verse 30

दृष्टाः पुरा महादेव गन्धर्वनगरे विभो । विश्वावसुगृहे कन्या असंख्याताः सहस्रशः

പൂർവകാലത്ത്, ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ സർവ്വവ്യാപി പ്രഭോ, ഗന്ധർവനഗരത്തിലെ വിശ്വാവസുവിന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ആയിരങ്ങളായി അഗണിത കന്യകൾ ദർശിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 31

ता आनीय वलादेव गोभुजेभ्यः प्रयच्छ भो । एवं श्रुत्वा ततो देवस्त्रिपुरघ्नः सदाशिवः

“അവരെ കൊണ്ടുവരിക, ഹേ ബലവാനായ ദേവാ, ഗോഭുജന്മാർക്ക് (ഗോപാലന്മാർക്ക്) നൽകുക”—ഇങ്ങനെ കേട്ടപ്പോൾ ത്രിപുരഘ്നനായ സദാശിവൻ പ്രതികരിച്ചു।

Verse 32

प्रेषयामास दूतं तु विजयं नाम भारत । स तत्र गत्वा यत्रास्ते विश्वावसुररिंदमः

ഹേ ഭാരതാ, അദ്ദേഹം ‘വിജയ’ എന്ന ദൂതനെ അയച്ചു. അവൻ ശത്രുദമനായ വിശ്വാവസു പാർത്തിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് ചെന്നു।

Verse 33

उवाच वचनं चैव पथ्यं चैव शिवेरितम् । धर्मारण्ये महाभाग काजेशेन विनिर्मिताः

അവൻ ശിവൻ നിർദേശിച്ചതുപോലെ സന്ദേശവും ഹിതവചനവും പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗാ, ധർമാരണ്യത്തിൽ അവർ കാജേശനാൽ നിർമ്മിതർ/പ്രതിഷ്ഠിതർ ആക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।”

Verse 34

स्थापिता वाडवास्तत्र वेदवेदांगपारगाः । तेषां वै परिचर्यार्थं कामधेनुश्च प्रार्थिता

അവിടെ വേദവും വേദാംഗങ്ങളും പാരംഗതരായ വാഡവരെ സ്ഥാപിച്ചു. അവരുടെ പരിചര്യയും പോഷണവും നിമിത്തം കാമധേനുവിനെയും പ്രാർത്ഥിച്ചു.

Verse 35

तया कृताः शुभाचारा वणिजस्ते त्वयोनिजा । षट्त्रिंशच्च सहस्राणि कुमारास्ते महाबलाः

അവളാൽ ആ വണികർ ശുഭാചാരികളായി മാറി; അവർ മനുഷ്യഗർഭമില്ലാതെ ജനിച്ചു. നിനക്ക് മുപ്പത്താറായിരം പുത്രന്മാർ മഹാബലവാന്മാരാണ്.

Verse 36

शिवेन प्रेषितोऽहं वै त्वत्समीपमुपागतः । कन्यार्थं हि महाभाग देहिदेहीत्युवाच ह

ഞാൻ ശിവൻ പ്രേഷിതനായി നിന്റെ സമീപത്ത് എത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗ, കന്യാർഥം ‘നൽകുക, നൽകുക’ എന്നു അവൻ പറഞ്ഞു.

Verse 37

गन्धर्व उवाच । देवानां चैव सर्वेषां गन्धर्वाणां महामते । परित्यज्य कथं लोके मानुषाणां ददामि वै

ഗന്ധർവൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മഹാമതേ, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു (ഈ കന്യകളെ) ഞാൻ എങ്ങനെ നൽകും?

Verse 38

श्रुत्वा तु वचनं तस्य निवृत्तो विजयस्तदा । कथयामास तत्सर्वं गन्धर्व चरितं महत्

അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് വിജയൻ അപ്പോൾ മടങ്ങി, ഗന്ധർവന്റെ ആ മഹത്തായ ചരിതം മുഴുവനും വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 39

व्यास उवाच । ततः कोपसमाविष्टो भगवांल्लोकशंकरः । वृषभे च समारूढः शूलहस्तः सदाशिवः

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ലോകമംഗലകാരിയായ ഭഗവാൻ ശങ്കരൻ ക്രോധാവേശത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു. വൃഷഭത്തിൽ ആരൂഢനായി, കൈയിൽ ത്രിശൂലം ധരിച്ചു സദാശിവൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 40

भूतप्रेतपिशाचाद्यैः सहस्रैरावृतः प्रभुः । ततो देवास्तथा नागा भूतवेतालखेचराः

പ്രഭു ഭൂതം, പ്രേതം, പിശാച് മുതലായ ആയിരക്കണക്കിന് ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു. തുടർന്ന് ദേവന്മാർ, നാഗങ്ങൾ, ഭൂത-വേതാളരും ആകാശചാരികളും കൂടി സമാഗമിച്ചു.

Verse 41

क्रोधेन महताविष्टाः समाजग्मुः सहस्रशः । हाहाकारो महानासीत्तस्मिन्सैन्ये विसर्पति

മഹാക്രോധാവേശത്തിൽ ആകപ്പെട്ടവർ ആയിരങ്ങളായി ഒന്നിച്ചു കൂടി. ആ സൈന്യം പടരുമ്പോൾ അവിടെ ഭീകരമായ ഹാഹാകാരം ഉയർന്നു.

Verse 42

प्रकंपिता धरादेवी दिशापाला भयातुराः । घोरा वातास्तदाऽशांताः शब्दं कुर्वंति दिग्गजाः

ധരാദേവി കുലുങ്ങി; ദിക്ക്പാലകർ ഭയത്താൽ ആകുലരായി. അപ്പോൾ ഭീകരവും അശാന്തവുമായ കാറ്റുകൾ വീശി, ദിഗ്ഗജങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ നാദിച്ചു.

Verse 43

व्यास उवाच । तदागतं महासैन्यं दृष्ट्वा भयविलोलितम् । गन्धर्वनगरात्सर्वे विनेशुस्ते दिशो दश

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഭയത്തിൽ വിറച്ച ആ മഹാസൈന്യം വരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗന്ധർവനഗരത്തിൽ നിന്നു അവർ എല്ലാവരും പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.

Verse 44

गन्धर्वराजो नगरं त्यक्त्वा मेरुं गतो नृप । ताः कन्या यौवनोपेता रूपौदार्यसमन्विताः

ഹേ നൃപാ! ഗന്ധർവരാജൻ നഗരം ഉപേക്ഷിച്ച് മേരുവിലേക്കു പോയി. ആ കന്യകൾ യൗവനസമ്പന്നരായി, രൂപവും ഔദാര്യഗുണങ്ങളും ചേർന്നവരായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 45

गृहीत्वा प्रददौ सर्वा वणिग्भ्यश्च तदा नृप । वेदोक्तेन विधानेन तथा वै देवसन्निधौ

ഹേ രാജാ! അവരെ സ്വീകരിച്ച് അവൻ അപ്പോൾ എല്ലാവരെയും വണിക്കുകൾക്കു നൽകി—വേദോക്തവിധിപ്രകാരം, ദേവസന്നിധിയിലായി.

Verse 46

आज्यभागं तदा दत्त्वा गन्धर्वाय गवात्मजाः । देवानां पूर्वजानां च सूर्याचंद्रमसोस्तथा

അപ്പോൾ ഗവാത്മജർ ഗന്ധർവനു ആജ്യഭാഗം അർപ്പിച്ചു; മുൻജന്മദേവന്മാർക്കും സൂര്യചന്ദ്രന്മാർക്കും അതുപോലെ ഭാഗങ്ങൾ നിവേദിച്ചു.

Verse 47

यमाय मृत्यवे चैव आज्यभागं तदा ददुः । दत्त्वाज्यभागान्विधिवद्वव्रिरे ते शुभव्रताः

അവർ അപ്പോൾ യമനിക്കും മൃത്യുവിനും ആജ്യഭാഗം നൽകി. വിധിപ്രകാരം ആജ്യഭാഗങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, ആ ശുഭവ്രതികൾ യഥോചിതമായി (വിവാഹം) വരണിച്ചു.

Verse 48

ततः प्रभृति गान्धर्वविवाहे समुपस्थिते । आज्यभागं प्रगृह्णन्ति अद्यापि सर्वतो भृशम्

അന്നുമുതൽ ഇന്നുവരെ, ഗന്ധർവവിവാഹം സംഭവിക്കുന്നിടത്തൊക്കെയും, എല്ലായിടത്തും സമൃദ്ധിയായി ആജ്യഭാഗം സ്വീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 50

क्षत्रियाश्च महावीरा किंकरत्वे हि निर्मिताः

മഹാവീരന്മാരായ ക്ഷത്രിയർ നിശ്ചയമായും സേവാഭാവത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവർ—ധർമ്മനിശ്ചിത ക്രമത്തിൽ ഭക്തിയോടെ പരിചര്യയ്ക്ക് സന്നദ്ധരായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 51

ततो देवाऽस्तदा राजञ्जग्मुः सर्वे यथातथा । गते देवे द्विजाः सर्वे स्थानेऽस्मिन्निवसंति ते

അപ്പോൾ, ഹേ രാജാവേ, എല്ലാ ദേവന്മാരും യഥാതഥമായി തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി. ദേവന്മാർ പോയശേഷം എല്ലാ ദ്വിജരും ഈ സ്ഥലത്തുതന്നെ താമസിച്ചു।

Verse 52

पुत्रपौत्रयुता राजन्निवसंत्यकुतोभयाः । पठंति वेदान्वेदज्ञाः क्वचिच्छास्त्रार्थमुद्गिरन्

ഹേ രാജാവേ, പുത്രപൗത്രന്മാരോടുകൂടെ അവർ അവിടെ ഭയമില്ലാതെ വസിക്കുന്നു. വേദജ്ഞർ വേദങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നു; ചിലപ്പോൾ ശാസ്ത്രാർത്ഥവും വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു।

Verse 54

केचिद्विष्णुं जपंतीह शिवं केचिज्जपंति हि । ब्रह्माणं च जपंत्येके यमसूक्तं हि केचन । यजंति याजकाश्चैव अग्निहोत्रमुपासते । स्वाहाकारस्वधाकारवषट्कारैश्च सुव्रत

ഇവിടെ ചിലർ വിഷ്ണുനാമം ജപിക്കുന്നു; ചിലർ ശിവനാമം ജപിക്കുന്നു. ചിലർ ബ്രഹ്മാവിനെ ജപിക്കുന്നു; ചിലർ യമസൂക്തം പാരായണം ചെയ്യുന്നു. മറ്റുചിലർ യജ്ഞം നടത്തി അഗ്നിഹോത്രം ഉപാസിക്കുന്നു—‘സ്വാഹാ’, ‘സ്വധാ’, ‘വഷട്’ എന്ന ഉച്ചാരണങ്ങളോടെ, ഹേ സുവ്രതാ।

Verse 55

शब्दैरापूयते सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । वणिजश्च महादक्षा द्विजशुश्रूणोत्सुकाः

പവിത്ര ശബ്ദങ്ങളാൽ സചരാചരമായ ത്രൈലോക്യം മുഴുവനും നിറയുന്നു. മഹാദക്ഷരായ വാണിജരും ദ്വിജന്മാരുടെ ശുശ്രൂഷാ-സേവയിൽ ഉത്സുകരായിരിക്കുന്നു।

Verse 56

धर्मारण्ये शुभे दिव्ये ते वसंति सुनिष्ठिताः । अन्नपानादिकं सर्वं समित्कुशफलादिकम्

ആ ശുഭവും ദിവ്യവും ആയ ധർമാരണ്യത്തിൽ അവർ സുനിഷ്ഠരായി വസിക്കുന്നു. അന്നപാനാദി എല്ലാം—സമിത്ത്, കുശ, ഫലങ്ങൾ മുതലായവ—അവിടെ സുലഭമാണ്.

Verse 57

आपूरयन्द्विजातीनां वणिजस्ते गवात्मजाः

ആ ഗോവംശജ വ്യാപാരികൾ ദ്വിജാതികളുടെ ആവശ്യങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി നിറവേറ്റി; യാതൊരു കുറവും വരാതെയാക്കി.

Verse 58

पुष्पोपहारनिचयं स्नानवस्त्रादिधावनम् । उपलादिकनिर्माणं मार्जनादिशुभक्रियाः

അവർ പുഷ്പങ്ങളും ഉപഹാരങ്ങളും സമാഹരിച്ച് ഒരുക്കി; സ്നാനവസ്ത്രാദികൾ കഴുകി; കല്ല് മുതലായവകൊണ്ട് നിർമ്മാണപ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തി; കൂടാതെ തൂത്തുവാരൽ, ശുചീകരണം തുടങ്ങിയ ശുഭക്രിയകളും ചെയ്തു.

Verse 59

वणिक्स्त्रियः प्रकुर्वंति कंडनं पेषणादिकम् । शुश्रूषंति च तान्विप्रान्काजेशवचनेन हि

വണികരുടെ സ്ത്രീകൾ കുത്തൽ, അരയ്ക്കൽ മുതലായ ജോലികൾ ചെയ്തു. കാജേശന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ആ വിപ്രന്മാരെ ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ചു.

Verse 60

स्वस्था जातास्तदा सर्वे द्विजा हर्षपरायणाः । काजेशादीनुपासंते दिवारात्रौ हि संध्ययोः

അപ്പോൾ എല്ലാ ദ്വിജരും സ്വസ്ഥരായി സന്തോഷപരരായി. അവർ പ്രാതഃ-സായം സന്ധ്യാസമയങ്ങളിൽ, പകലും രാത്രിയും കാജേശാദി ദേവന്മാരെ ഉപാസിച്ചു.