Adhyaya 99

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल नर्मदादक्षिणे तटे । स्थापितं वासुकीशं तु समस्ताघौघनाशनम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹീപാലാ! തുടർന്ന് നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്തിലേക്ക് പോകുക; അവിടെ സ്ഥാപിതനായ വാസുകീശൻ സകല പാപപ്രവാഹവും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । कस्माच्च कारणात्तात रेवाया दक्षिणे तटे । वासुकीशस्थापितो वै विस्तराद्वद मे गुरो

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—പിതാവേ, ഏതു കാരണത്താൽ റെവാ (നർമ്മദാ)യുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് വാസുകീശൻ സ്ഥാപിതനായി? ഗുരോ, വിശദമായി പറയണമേ।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एतत्सर्वं समास्थाय नृत्यं शम्भुश्चकार वै

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇതെല്ലാം സമ്യകായി അവലംബിച്ച് ശംഭു നിശ്ചയമായും നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 4

श्रमादजायत स्वेदो गङ्गातोयविमिश्रितम् । पतन्तमुरगोऽश्नाति हरमौलिविनिर्गतम्

ശ്രമത്തിൽ നിന്ന് വിയർപ്പ് ഉദിച്ചു; അത് ഗംഗാജലവുമായി കലർന്ന് ഹരന്റെ ജടാമൗലിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു ഒഴുകി. താഴെ വീഴുമ്പോൾ അതിനെ സർപ്പം കുടിച്ചു।

Verse 5

मन्दाकिनी ततः क्रुद्धा व्यालस्योपरि भारत । प्राप्नुह्यजगरत्त्वं हि भुजङ्ग क्षुद्रजन्तुक

അപ്പോൾ മന്ദാകിനി ക്രുദ്ധയായി ആ സർപ്പത്തിന്മേൽ പറഞ്ഞു—“ഹേ ഭാരതാ! ഹേ ക്ഷുദ്രജീവാ, ഹേ ഭുജംഗാ! നീ നിശ്ചയമായും അജഗരനായി മാറുക।”

Verse 6

वासुकिरुवाच । अनुग्राह्योऽस्मि ते पापो दुर्नयोऽहं हरादृते । त्रैलोक्यपावनी पुण्या सरित्त्वं शुभलक्षणा

വാസുകി പറഞ്ഞു—ഞാൻ പാപിയും ദുർനയനും ആകുന്നു; ഹരനെ ഒഴികെ എനിക്ക് ശരണം ഇല്ല. ഞാൻ നിന്റെ അനുഗ്രഹത്തിന് അർഹൻ. ഹേ ത്രൈലോക്യപാവിനി പുണ്യമയി, ശുഭലക്ഷണാ നദീദേവി!

Verse 7

संसारच्छेदनकरी ह्यार्तानामार्तिनाशनी । स्वर्गद्वारे स्थिता त्वं हि दयां कुरु मयीश्वरि

ഹേ ഈശ്വരി! നീ സംസാരബന്ധം ഛേദിക്കുന്നവളും, ആർ‍ത്തരുടെ ദുഃഖം നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്. നീ സ്വർഗ്ഗദ്വാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു—എന്നിൽ കരുണ ചെയ്യുക, ദേവീ।

Verse 8

गङ्गोवाच । कुरुष्व विपुलं विन्ध्यं तपस्त्वं शङ्करं प्रति । ततः प्राप्स्यसि स्वं स्थानं पन्नगत्वं ममाज्ञया

ഗംഗ പറഞ്ഞു—ഹേ നാഗാ! വിന്ധ്യത്തിൽ ശങ്കരനെ ലക്ഷ്യമാക്കി സമർപ്പണത്തോടെ മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്യുക. തുടർന്ന് എന്റെ ആജ്ഞയാൽ നീ നിന്റെ സ്ഥാനവും നാഗത്വവും വീണ്ടും പ്രാപിക്കും।

Verse 9

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽसौ त्वरितो विन्ध्यं नागो गत्वा नगं शुभम् । तपस्तप्तुं समारेभे शङ्कराराधनोद्यतः

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ നാഗൻ വേഗത്തിൽ വിന്ധ്യത്തിലേക്ക് പോയി, ശുഭമായ ആ പർവ്വതത്തിലെത്തി, ശങ്കരാരാധനയിൽ ഉത്സുകനായി തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു।

Verse 10

नित्यं दध्यौ महादेवं त्र्यक्षं डमरुकोद्यतम् । ततो वर्षशते पूर्ण उपरुद्धो जगद्गुरुः । आगतस्तत्समीपं तु श्लक्ष्णां वाणीमुदाहरत्

അവൻ നിത്യം ത്രിനേത്രനായ മഹാദേവനെ ധ്യാനിച്ചു; ഉയർത്തിപ്പിടിച്ച ഡമരു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. നൂറുവർഷം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ജഗദ്ഗുരു കരുണയോടെ സമീപം വന്ന് മൃദുവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 11

वरं वरय मे वत्स पन्नग त्वं कृतादर

ശിവൻ പറഞ്ഞു—വത്സാ! എന്നിൽ നിന്ന് ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക. ഹേ പന്നഗാ! നീ ഭക്ത്യാദരത്തോടെ വണങ്ങിയിരിക്കുന്നു; നിനക്കഭീഷ്ടമായതു പറയുക—എന്നിൽ നിന്ന് വരം പ്രാപിക്കൂ।

Verse 12

वासुकिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव वरं दास्यसि शङ्कर । प्रसादात्तव देवेश भूयान्निष्पापता मम । तीर्थं किंचित्समाख्याहि सर्वपापप्रणाशनम्

വാസുകി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! നീ എനിക്കു പ്രസന്നനാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ ശങ്കരാ, എനിക്കൊരു വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഹേ ദേവേശാ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എന്റെ നിഷ്പാപത കൂടുതൽ വർധിക്കട്ടെ. സർവ്വപാപനാശകമായ ഏതെങ്കിലും തീർത്ഥം ദയവായി പറഞ്ഞുതരണമേ.

Verse 13

ईश्वर उवाच । पन्नग त्वं महाबाहो रेवां गच्छ शुभंकरीम् । याम्ये तस्यास्तटे पुण्ये स्नानं कुरु यथाविधि

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പന്നഗ, മഹാബാഹോ! ശുഭംകരിയായ റേവയിലേക്കു പോകുക. അവളുടെ പുണ്യമായ തെക്കൻ തീരത്ത് യഥാവിധി സ്നാനം ചെയ്യുക.

Verse 14

इत्युक्त्वान्तर्दधे देवो वासुकिस्त्वरयान्वितः । रूपेणाजगरेणैव प्रविष्टो नर्मदाजलम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവൻ അന്തർധാനം ചെയ്തു. വാസുകി വേഗത്തോടെ അജഗരരൂപം ധരിച്ചു നർമദാജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 15

मार्गेण तस्य संजातं जाह्नव्याः स्रोत उत्तमम् । निर्धूतकल्मषः सर्पः संजातो नर्मदाजले

അവന്റെ യാത്രാമാർഗത്തിൽ ജാഹ്നവി (ഗംഗ)യുടെ ഉത്തമധാര ഉദ്ഭവിച്ചു. നർമദാജലത്തിൽ ആ സർപ്പന്റെ കല്മഷം കഴുകിപ്പോയി; അവൻ പാപമുക്തനായി.

Verse 16

स्थापितः शङ्करस्तत्र नर्मदायां युधिष्ठिर । ततो नागेश्वरं लिङ्गं प्रसिद्धं पापनाशनम्

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! അവിടെ നർമദയിൽ ശങ്കരൻ സ്ഥാപിതനായി. അതിൽ നിന്നാണ് പാപനാശകനായി പ്രസിദ്ധമായ ‘നാഗേശ്വര’ ലിംഗം പ്രാദുര്ഭവിച്ചത്.

Verse 17

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां स्नापयेन्मधुना शिवम् । विमुक्तकल्मषः सद्यो जायते नात्र संशयः

അഷ്ടമിയിലോ ചതുര്ദശിയിലോ മധുവാൽ ശിവനു അഭിഷേകം ചെയ്യണം. അവൻ ഉടൻ തന്നെ കല്മഷമുക്തനായി ശുദ്ധനാകും—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 18

अपुत्रा ये नराः पार्थ स्नानं कुर्वन्ति सङ्गमे । ते लभन्ते सुताञ्छ्रेष्ठान् कार्त्तवीर्योपमाञ्छुभान्

ഹേ പാർഥാ, പുത്രന്മാരില്ലാത്ത പുരുഷന്മാർ സംഗമത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവർ കാർത്തവീര്യനോടു തുല്യമായ പരാക്രമമുള്ള, ശ്രേഷ്ഠവും ശുഭവുമായ പുത്രന്മാരെ പ്രാപിക്കും.

Verse 19

श्राद्धं तत्रैव यः कुर्यादुपवासपरायणः । कुर्वन्प्रमोचयेत्प्रेतान्नरकान्नृपनन्दन

ഹേ നൃപനന്ദന, അവിടെയേ ഉപവാസപരായണനായി ശ്രാദ്ധം ചെയ്യുന്നവൻ, ആ കർമംകൊണ്ട് പ്രേതങ്ങളെ നരകഗതികളിൽ നിന്ന് വിമോചിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 20

सर्पाणां च भयं वंशे ज्ञातिवर्गे न जायते । निर्दोषं नन्दते तस्य कुलं नागप्रसादतः

അവന്റെ വംശത്തിലും ബന്ധുവർഗത്തിലും സർപ്പഭയം ഉദിക്കുകയില്ല. നാഗപ്രസാദത്താൽ അവന്റെ കുലം നിർദോഷമായി ആനന്ദിച്ച് സമൃദ്ധിയിലാകും.

Verse 21

एतत्ते सर्वमाख्यातं तव स्नेहान्नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഇതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്കു വിശദമായി അറിയിച്ചു.

Verse 99

। अध्याय

॥ അധ്യായം ॥ (അധ്യായ-സമാപ്തി സൂചകം)