Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 74

Devanagari script

आश्विनस्यासिते पक्षे त्रिपुरारिस्तु वै तिथौ । स्नाप्य त्रिशूलिनं भक्त्या रात्रौ त्वं कुरु जागरम्

Transliteration

āśvinasyāsite pakṣe tripurāristu vai tithau | snāpya triśūlinaṃ bhaktyā rātrau tvaṃ kuru jāgaram

Translation

ആശ്വിന മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിൽ, ത്രിപുരാരിക്ക് സമർപ്പിതമായ തിഥിയിൽ, ഭക്തിയോടെ ത്രിശൂലധാരിയായ പ്രഭുവിനെ അഭിഷേകസ്നാനം ചെയ്ത് രാത്രി മുഴുവൻ ജാഗരണം ചെയ്യുക.

Word by Word

• आश्विनस्य: of (the month) Āśvina
• आश्विनस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: आश्विन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/Genitive), एकवचन

• असिते: in the dark (black)
• असिते: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: असित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (पक्षे इति)

• पक्षे: fortnight
• पक्षे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• त्रिपुरारिः: Tripurāri (Śiva, enemy of Tripura)
• त्रिपुरारिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अरिः)

• तु: indeed/and
• तु: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/अनुक्रमार्थक

• वै: certainly
• वै: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• तिथौ: on the lunar day
• तिथौ: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तिथि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्नाप्य: having bathed (having caused to be bathed)
• स्नाप्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: स्ना (धातु) (णिच् causative: स्नापयति)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Absolutive/Gerund); causative sense

• त्रिशूलिनम्: the Trident-bearer (Śiva)
• त्रिशूलिनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूलिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/Instrumental), एकवचन

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुरु: do/perform
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• जागरम्: a vigil (wakefulness)
• जागरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जागर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

Speaker

Kanyā (the maiden)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: the instructed practitioner (addressed as 'tvam')

Visual Art Cues

Scene: At a riverside Śiva shrine, devotees bathe the trident-bearing Lord with water and offerings; lamps burn through the night as worshippers keep vigil in Āśvina’s dark fortnight.

Characters & Entities

• Āśvina
• Tripurāri (Śiva)
• Triśūlin (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotional discipline—especially vigil and worship—channels tīrtha merit into inner purification and Śiva-bhakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Revā Khaṇḍa’s Narmadā tīrtha context; the rite is framed as part of that sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

In Āśvina’s dark fortnight on Tripurāri’s tithi: ritually bathe Śiva (Triśūlin) with devotion and observe a night-long vigil (jāgaraṇa).