Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

ते वन्द्या मानुषे लोके धन्याः पूर्णमनोरथाः । यैस्तु दृष्टं महापुण्यं नर्मदातीर्थपञ्चकम्

Transliteration

te vandyā mānuṣe loke dhanyāḥ pūrṇamanorathāḥ | yaistu dṛṣṭaṃ mahāpuṇyaṃ narmadātīrthapañcakam

Translation

മനുഷ്യലോകത്തിൽ അവർ വന്ദ്യർ—ധന്യർ, മനോരഥസിദ്ധർ—മഹാപുണ്യമയമായ നർമദാ തീർത്ഥപഞ്ചകം ദർശിച്ചവർ।

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st/Nominative) बहुवचनम्; सर्वनाम

• वन्द्याः: worthy of praise
• वन्द्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वन्द्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √वन्द् (धातु) + यत्)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम्; यत्-प्रत्ययान्तः (gerundive/‘to be praised’)

• मानुषे: in the human
• मानुषे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्; विशेषणम्

• लोके: world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th/Locative) एकवचनम्

• धन्याः: blessed, fortunate
• धन्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम्

• पूर्ण-मनोरथाः: whose wishes are fulfilled
• पूर्ण-मनोरथाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पूर्ण (प्रातिपदिक) + मनोरथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) बहुवचनम्; विशेषणम्; कर्मधारयः (‘पूर्णः मनोरथः’ यस्य)

• यैः: by whom
• यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया (3rd/Instrumental) बहुवचनम्; सम्बन्ध-प्रयोगः

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः/अवधारणार्थकः (particle: ‘indeed/but’)

• दृष्टम्: seen
• दृष्टम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Verb
• Root: दृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दृश् (धातु) क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्तं भूतकर्मणि कृदन्तम् (past passive participle: ‘seen’)

• महा-पुण्यम्: greatly meritorious
• महा-पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; विशेषणम्; कर्मधारयः (‘महत् पुण्यम्’)

• नर्मदा-तीर्थ-पञ्चकम्: the set of five Narmadā pilgrimage spots
• नर्मदा-तीर्थ-पञ्चकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक) + पञ्चक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (‘नर्मदायाः तीर्थाणां पञ्चकम्’)

Speaker

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā-tīrtha-pañcaka

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims stand on a Narmadā ghāṭa at dawn, hands folded, beholding a sequence of five sacred fords symbolically represented by five lamps/altars along the riverbank.

Characters & Entities

• Narmadā
• Narmadā-tīrtha-pañcaka (five tīrthas)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana (beholding) of holy places itself is a meritorious act that elevates one’s life and reputation in society.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The collective “Narmadā-tīrtha-pañcaka,” the five sacred fords of the Narmadā celebrated in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on darśana (visiting/seeing) the five tīrthas; explicit rites are not stated in this verse.