Adhyaya 73

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदादक्षिणे कूले तीर्थं परमशोभनम् । सर्वपापहरं पार्थ गोपारेश्वरमुत्तमम् । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं पुण्यं भूमितले नृप

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥാ! നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് പരമശോഭനമായ ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് ഗോപാരേശ്വരം, അത്യുത്തമവും സർവ്വപാപഹരവും ആകുന്നു. ഹേ നൃപാ! അവിടെ ഭൂമിതലത്തിൽ ഗോവിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു പ്രാദുര്ഭവിച്ച പുണ്യലിംഗം വിരാജിക്കുന്നു।

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । गोदेहान्निःसृतं कस्माल्लिङ्गं पापक्षयंकरम् । दक्षिणे नर्मदाकूले मणिनागसमीपतः । संक्षेपात्कथ्यतां विप्र गोपारेश्वरसम्भवम्

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഗോവിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട ആ ലിംഗം എങ്ങനെ പാപക്ഷയകരമായി? നർമദയുടെ തെക്കൻ തീരത്ത് മണിനാഗസമീപം ഗോപാരേശ്വരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, ഹേ വിപ്രാ, സംക്ഷേപമായി പറയുക।

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । कामधेनुस्तपस्तत्र पुरा पार्थ चकार ह । ध्यायते परया भक्त्या देवदेवं महेश्वरम्

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥാ! പുരാതനകാലത്ത് അവിടെ കാമധേനു തപസ്സു ചെയ്തു; പരമഭക്തിയോടെ ദേവദേവനായ മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിച്ചു।

Verse 4

तुष्टस्तस्या जगन्नाथ कपिलाय महेश्वरः । निःसृतो देहमध्यात्तु अच्छेद्यः परमेश्वरः

അവളിൽ പ്രസന്നനായ ജഗന്നാഥൻ മഹേശ്വരൻ കപിലയ്ക്കായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അവളുടെ ദേഹമദ്ധ്യത്തിൽ നിന്ന് അഖണ്ഡ പരമേശ്വരനായി നിർഗമിച്ചു.

Verse 5

तुष्टो देवि जगन्मातः कपिले परमेश्वरि । आराधनं कृतं यस्मात्तद्वदाशु शुभानने

ഹേ ദേവി, ഹേ ജഗന്മാതാ, ഹേ കപിലേ പരമേശ്വരി! നിന്റെ ആരാധന പൂർത്തിയായി; അതിനാൽ, ഹേ ശുഭാനനേ, തദനുസരിച്ച് ഉടൻ പറയുക—നിന്റെ ആഗ്രഹം അറിയിക്കുക.

Verse 6

सुरभ्युवाच । लोकानामुपकाराय सृष्टाहं परमेष्ठिना । लोककार्याणि सर्वाणि सिध्यन्ति मत्प्रसादतः

സുരഭി പറഞ്ഞു—ലോകങ്ങളുടെ ഉപകാരത്തിനായി പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ) എന്നെ സൃഷ്ടിച്ചു. എന്റെ പ്രസാദംകൊണ്ട് ലോകത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും സിദ്ധിക്കുന്നു.

Verse 7

लोकाः स्वर्गं प्रयास्यन्ति मत्प्रसादेन शङ्कर । तीर्थे त्वं भव मे शम्भो लोकानां हितकाम्यया

ഹേ ശങ്കരാ! എന്റെ പ്രസാദംകൊണ്ട് ജനങ്ങൾ സ്വർഗം പ്രാപിക്കട്ടെ. അതിനാൽ, ഹേ ശംഭോ, ലോകഹിതകാമനയോടെ ഈ തീർത്ഥത്തിൽ എന്റെ വേണ്ടി ഇവിടെ വസിച്ച് സന്നിധാനമായിരിക്കൂ.

Verse 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

ഭഗവാൻ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ വസിച്ചു. അന്നുമുതൽ ആ തീർത്ഥം ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, അവിടെ ഒരിക്കൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ പാപസമൂഹം അകന്നു പോകുന്നു.

Verse 9

गोपारेश्वरगोदानं यस्तु भक्त्या च कारयेत् । योग्ये द्विजोत्तमे देया योग्या धेनुः सकाञ्चना

ഭക്തിയോടെ ഗോപാരേശ്വരന്റെ നിമിത്തം ഗോദാനം നടത്തിക്കുന്നവൻ, യോഗ്യനായ ദ്വിജോത്തമനു സ്വർണ്ണസഹിതമായ യോഗ്യമായ ധേനുവിനെ ദാനമായി നൽകണം.

Verse 10

सवत्सा तरुणी शुभ्रा बहुक्षीरा सवस्त्रका । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामष्टम्यां वा प्रदापयेत्

കിടാവോടുകൂടിയ യുവതിയായ ശ്വേത, ധാരാളം പാൽ തരുന്ന, വസ്ത്രസഹിതമായ ധേനുവിനെ കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിയിലോ അഷ്ടമിയിലോ ദാനമായി നൽകിക്കൊള്ളണം.

Verse 11

सर्वेषु चैव मासेषु कार्त्तिके च विशेषतः । दापयेत्परया भक्त्या द्विजे स्वाध्यायतत्परे

എല്ലാ മാസങ്ങളിലും—വിശേഷിച്ച് കാർത്തിക മാസത്തിൽ—പരമഭക്തിയോടെ സ്വാധ്യായത്തിൽ നിഷ്ഠനായ ദ്വിജനു ദാനം നൽകണം.

Verse 12

विधिना च प्रदद्याद्यो विधिना यस्तु गृह्णते । तावुभौ पुण्यकर्माणौ प्रेक्षकः पुण्यभाजनम्

വിധിപൂർവം ദാനം ചെയ്യുന്നവനും, വിധിപൂർവം സ്വീകരിക്കുന്നവനും—ഇരുവരും പുണ്യകർമ്മികൾ; കാണുന്നവനും പുണ്യപാത്രമാകുന്നു.

Verse 13

पिण्डदानं प्रकुर्याद्यः प्रेतानां भक्तिसंयुतः । पिण्डेनैकेन राजेन्द्र प्रेता यान्ति परां गतिम्

ഭക്തിയോടെ പ്രേതങ്ങൾക്കായി പിണ്ഡദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഒരൊറ്റ പിണ്ഡം കൊണ്ടുതന്നെ പ്രേതങ്ങൾ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 14

भक्त्या प्रणामं रुद्रस्य ये कुर्वन्ति दिने दिने । तेषां पापं प्रलीयेत भिन्नपात्रे जलं यथा

ഭക്തിയോടെ ദിനംപ്രതി രുദ്രനോട് പ്രണാമം ചെയ്യുന്നവരുടെ പാപം പൊട്ടിയ പാത്രത്തിലെ വെള്ളംപോലെ ലയിച്ചുപോകുന്നു।

Verse 15

तत्र तीर्थे तु यो राजन्वृषभं च समुत्सृजेत् । पितरश्चोद्धृतास्तेन शिवलोके महीयते

ഹേ രാജാവേ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും വൃഷഭത്തെ വൃഷോത്സർഗമായി വിട്ടുനൽകുകയാണെങ്കിൽ, അവനാൽ പിതൃകൾ ഉയർത്തപ്പെടുന്നു; അവൻ ശിവലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു।

Verse 16

युधिष्ठिर उवाच । वृषोत्सर्गे कृते तात फलं यज्जायते नृणाम् । तत्सर्वं कथयस्वाशु प्रयत्नेन द्विजोत्तम

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—താതാ, ദ്വിജോത്തമാ! വൃഷോത്സർഗം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർക്കു ലഭിക്കുന്ന ഫലം മുഴുവനും പരിശ്രമത്തോടെ വേഗം പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 17

श्रीमार्कण्डेय उवाच । सर्वलक्षणसम्पूर्णे वृषे चैव तु यत्फलम् । तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्व धर्मनन्दन

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളാലും സമ്പന്നമായ വൃഷഭത്തെ വൃഷോത്സർഗമായി വിട്ടാൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഞാൻ ഇപ്പോൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ധർമനന്ദനേ, കേൾക്കുക।

Verse 18

कार्त्तिके चैव वैशाखे पूर्णिमायां नराधिप । रुद्रस्य सन्निधौ भूत्वा शुचिः स्नातो जितेन्द्रियः

ഹേ നരാധിപാ, കാർത്തികത്തിലും വൈശാഖത്തിലും പൗർണ്ണമിദിനത്തിൽ രുദ്രസന്നിധിയിൽ എത്തി, ശുചിയായി സ്നാനം ചെയ്ത് ഇന്ദ്രിയജയം കൈവരിച്ചു—

Verse 19

वृषस्यैव समुत्सर्गं कारयेत्प्रीयतां हरः । सांनिध्ये कारयेत्पुत्र चतस्रो वत्सिकाः शुभाः

ഹരൻ (ശിവൻ) പ്രസന്നനാകുവാൻ വൃഷഭത്തെ ദാനരൂപത്തിൽ വിട്ടുകൊടുക്കണം. അതേ സാന്നിധ്യത്തിൽ, ഹേ പുത്രാ, നാല് ശുഭമായ വത്സികകളെയും ഒരുക്കണം.

Verse 20

दत्त्वा तु विप्रमुख्याय सर्वलक्षणसंयुताः । प्रीयतां च महादेवो ब्रह्मा विष्णुर्महेश्वरः

സകല ശുഭലക്ഷണങ്ങളോടും കൂടിയ അവയെ ഒരു പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്താൽ—മഹാദേവൻ പ്രസന്നനാകട്ടെ; ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, മഹേശ്വരന്മാരും പ്രസന്നരാകട്ടെ.

Verse 21

वृषभे रोमसंख्या या सर्वाङ्गेषु नराधिप । तावद्वर्षप्रमाणं तु शिवलोके महीयते

ഹേ നരാധിപാ, വൃഷഭത്തിന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലുമുള്ള രോമങ്ങളുടെ എണ്ണം എത്രയോ, അത്ര വർഷപരിമാണം അവൻ ശിവലോകത്തിൽ മഹിമയോടെ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 22

शिवलोके वसित्वा तु यदा मर्त्येषु जायते । कुले महति सम्भूतिर्धनधान्यसमाकुले

ശിവലോകത്തിൽ വസിച്ച ശേഷം, അവൻ വീണ്ടും മർത്ത്യലോകത്തിൽ ജനിക്കുമ്പോൾ, ധനധാന്യസമൃദ്ധമായ മഹത്തായ കുലത്തിൽ ജനിക്കുന്നു.

Verse 23

नीरोगो रूपवांश्चैव विद्याढ्यः सत्यवाक्शुचिः । गोपारेश्वरमाहात्म्यं मया ख्यातं युधिष्ठिर । गोदेहान्निःसृतं लिङ्गं नर्मदादक्षिणे तटे

അവൻ നിരോഗിയും രൂപവാനും വിദ്യാസമ്പന്നനും സത്യവാക്യനും ശുചിയുമാകുന്നു. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ഗോപാരേശ്വരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി—ഗോ-ദേഹത്തിൽ നിന്നു പ്രത്യക്ഷമായ ആ ലിംഗം നർമദയുടെ ദക്ഷിണ തീരത്തിലാണ്.

Verse 73

। अध्याय

॥ ഇതി അധ്യായം സമാപ്തം ॥