Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततोऽर्णवात्समुत्तीर्य त्रिकूटशिखरे स्थितम् । महाकनकवर्णाभे नानावर्णशिलाचिते

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tato'rṇavātsamuttīrya trikūṭaśikhare sthitam | mahākanakavarṇābhe nānāvarṇaśilācite

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അനന്തരം സമുദ്രം കടന്ന് മേലേറി ഞാൻ ത്രികൂടശിഖരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പ്രഭുവിനെ ദർശിച്ചു. മഹാസുവർണവർണ്ണപ്രഭയിൽ ദീപ്തനും നാനാവർണശിലകളാൽ അലങ്കൃതനുമായിരുന്നു.

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद
ततःthen; thereafter
ततः:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—अव्ययीभावार्थे/क्रियाविशेषण (adverb: 'then/from there')
अर्णवात्from the ocean
अर्णवात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन (Singular)
समुत्तीर्यhaving crossed/come out
समुत्तीर्य:
Kriya (Action—prior act/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम्-उत्-तॄ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वक्रिया (having done)
त्रिकूटशिखरेon the peak of Trikūṭa
त्रिकूटशिखरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिकूट-शिखर (प्रातिपदिक; त्रि + कूट + शिखर)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular)
स्थितम्standing; situated
स्थितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (qualifying an implied object)
महाकनकवर्णाभेin/at (a place) having the luster of great gold
महाकनकवर्णाभे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootमहाकनकवर्ण-आभ (प्रातिपदिक; महा + कनक + वर्ण + आभ)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण (describing the place/peak)
नानावर्णशिलाचितेadorned with stones of many colors
नानावर्णशिलाचिते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनाना-वर्ण-शिला-चित (प्रातिपदिक; नाना + वर्ण + शिला + चित)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past passive participle used adjectivally), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन (Singular); विशेषण

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Trikūṭa-śikhara (as a darśana-sthala in Revā-khaṇḍa narrative)

Type: peak

Listener: Implied royal/epic audience within the frame narrative (later explicit: Yudhiṣṭhira)

Scene: A sage emerging from the oceanic expanse and beholding a three-peaked mountain summit glittering like molten gold, inlaid with many-hued stones; the summit feels otherworldly, as if a celestial terrace.

M
Mārkaṇḍeya
T
Trikūṭa

FAQs

Sacred geography is portrayed as a divine theater—crossing peril (the ocean) leads to a vision of the holy summit where the Lord abides.

Trikūṭa-śikhara (the summit of Trikūṭa) is highlighted as a luminous sacred locus within the narrative.

None; the verse is descriptive, establishing the sanctity and splendor of the location.