Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 1

मार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेच्च राजेन्द्र दारुतीर्थमनुत्तमम् । दारुको यत्र संसिद्ध इन्द्रस्य दयितः पुरा

mārkaṇḍeya uvāca | tato gacchecca rājendra dārutīrthamanuttamam | dāruko yatra saṃsiddha indrasya dayitaḥ purā

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അനന്തരം, ഹേ രാജേന്ദ്രാ! അനുത്തമമായ ദാരുതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ പണ്ടുകാലത്ത് ഇന്ദ്രനു പ്രിയനായ ദാരുകൻ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

मार्कण्डेयःMārkaṇḍeya
मार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ततःthen/thereafter
ततः:
Sambandha (Temporal/क्रम)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रभव)
Formअव्यय; क्रम/अनन्तरार्थे ‘then/thereafter’
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराज-इन्द्र (प्रातिपदिक; राजन् + इन्द्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राज्ञां इन्द्रः)
दारुतीर्थम्the Dāru-tīrtha (sacred ford)
दारुतीर्थम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदारु-तीर्थ (प्रातिपदिक; दारु + तीर्थ)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दारु-सम्बद्धं तीर्थम्)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुतीर्थम्)
दारुकःDāruka
दारुकः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदारुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (relative adverb) ‘where’
संसिद्धःfully accomplished/perfected
संसिद्धः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootसंसिद्ध (कृदन्त; √सिध् with सम्)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुकः)
इन्द्रस्यof Indra
इन्द्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
दयितःbeloved
दयितः:
Karta (Subject-qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदयित (कृदन्त/प्रातिपदिक; √दा/दय् ‘to love’ → दयित)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (दारुकः)
पुराformerly
पुरा:
Sambandha (Temporal/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb) ‘formerly/once’

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Dārutīrtha

Type: ghat

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: A royal pilgrim is guided by a sage toward a river ford; the ghat shows sacred trees/wood (dāru) motifs; a subtle celestial Indra figure blesses Dāruka performing austerities near the river.

M
Mārkaṇḍeya
D
Dārutīrtha
D
Dāruka
I
Indra
Y
Yudhiṣṭhira (implied addressee: rājendra)

FAQs

Pilgrimage to a praised tīrtha is presented as a direct means to spiritual accomplishment, validated by exemplary lives.

Dārutīrtha, an “unsurpassed” sacred ford associated with Dāruka’s attainment.

A general injunction to go/undertake pilgrimage (gacchet) to Dārutīrtha; no specific rite is detailed in this verse.