Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
सिद्धस्तेनैव तन्नाम्ना ख्यातं लोके महच्च तत् । न जलं न स्थलं नाम क्षेत्रं वा ह्यूषराणि च
siddhastenaiva tannāmnā khyātaṃ loke mahacca tat | na jalaṃ na sthalaṃ nāma kṣetraṃ vā hyūṣarāṇi ca
അവിടെ സിദ്ധി ലഭിച്ചതിനാൽ ആ സ്ഥലം അതേ നാമത്തിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി—അതും മഹത്തായതാണ്. അത് വെറും ‘ജലം’ അല്ല, വെറും ‘സ്ഥലം’ അല്ല, മാത്രം ‘ക്ഷേത്രം’ അല്ല, അല്ലെങ്കിൽ വെറും ഉഷരഭൂമിയും അല്ല.
Mārkaṇḍeya
Tirtha: Brahmāvarta (contextual) / any tīrtha (generalized)
Type: kshetra
Scene: An allegorical scene: the landscape shifts between water, land, and barren ground, yet a radiant aura marks the tīrtha; above, the ‘name’ of the place appears as a banner, while a siddha figure stands in calm realization, indicating sanctity transcending physical form.
FAQs
A tīrtha is not defined by material features; it becomes ‘great’ through realized sanctity and the siddhi attained there.
Brahmāvarta Tīrtha, whose name and greatness are tied to accomplishment (siddhi).
None; it reframes sacred place as spiritually charged rather than physically ordinary.