Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 11

एकाहारो वसन्मासं तथा षष्ठाह्नकालिकः । पक्षोपवासी न्यवसत्कंचित्कालं नृपोत्तम

ekāhāro vasanmāsaṃ tathā ṣaṣṭhāhnakālikaḥ | pakṣopavāsī nyavasatkaṃcitkālaṃ nṛpottama

ഹേ നൃപോത്തമാ, ഒരു മാസം അവൻ ഏകാഹാരിയായി വസിച്ചു; പിന്നെ ആറാം ദിവസാന്തരത്തിൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ചു; കുറെകാലം പക്ഷോപവാസവും അനുഷ്ഠിച്ചു.

एकाहारःtaking one meal (a day)
एकाहारः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक + आहार (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; ‘वसन्/न्यवसत्’ कर्तुः विशेषणम्; तत्पुरुषः—एकः आहारः यस्य (one-meal)
वसन्dwelling, staying
वसन्:
Kriya (Participial/क्रिया)
TypeVerb
Rootवस् (धातु) → वसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formवर्तमानकृदन्तः (शतृ), पुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; धातुः—वस् (निवासे)
मासम्for a month
मासम्:
Karma (Extent of time/कालावधि)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; कालपरिमाणे द्वितीया
तथाalso, likewise
तथा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) — ‘thus/also’
षष्ठाह्नकालिकःobserving the sixth-day regimen
षष्ठाह्नकालिकः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootषष्ठ + अह्न + कालिक (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; तत्पुरुषः—षष्ठे अह्नि कालः यस्य/षष्ठाह्नकालिकः (taking food at the sixth day/time)
पक्षोपवासीfasting for a fortnight
पक्षोपवासी:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपक्ष + उपवासिन् (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा (1st case), एकवचनम्; तत्पुरुषः—पक्षे उपवासः यस्य/पक्षोपवासी
न्यवसत्stayed, dwelt
न्यवसत्:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + वस् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूतकालः), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातुः—वस् (निवासे) उपसर्गः—नि
कंचित्some
कंचित्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (indefinite) — ‘some’
कालम्time, period
कालम्:
Karma (Extent of time/कालावधि)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया (2nd case), एकवचनम्; कालपरिमाणे द्वितीया
नृपोत्तमO best of kings
नृपोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप + उत्तम (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन (8th case), एकवचनम्; तत्पुरुषः—नृपाणाम् उत्तमः

Narrator (contextual Purāṇic narration; likely Sūta)

Tirtha: Kāverī–Narmadā-saṅgama (vrata-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Nṛpottama (best of kings)

Scene: Kubera in ascetic mode: seated on kusa grass near a shrine, leaner in depiction, counting days, taking a single simple meal; later scenes show him refusing food, maintaining calm amid attendants’ concern.

K
Kubera (implied)

FAQs

Steady, graduated austerity—undertaken with resolve—purifies desire and strengthens devotion.

The confluence tīrtha remains the backdrop, where prolonged tapas is undertaken.

Ekāhāra (one meal daily), ṣaṣṭhāhna regimen (eating at sixth-day intervals), and pakṣopavāsa (fortnight fasting).