Adhyaya 228

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । परार्थं तीर्थयात्रायां गच्छतः कस्य किं फलम् । कियन्मात्रं मुनिश्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि कृपानिधे

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, കൃപാനിധേ! മറ്റൊരാളുടെ നന്മയ്ക്കായി തീർത്ഥയാത്ര പോകുന്നവന്റെ പുണ്യം ആരുടേതാകുന്നു? ഫലം എന്ത്? എത്രമാത്രം എന്ന് എനിക്ക് വ്യക്തമായി പറയുക।

Verse 2

मार्कण्डेय उवाच । परार्थं गच्छतस्तन्मे वदतः शृणु पार्थिव । यथा यावत्फलं तस्य यात्रादिविहितं भवेत्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— ഹേ രാജാവേ! കേൾക്കുക; പരാർഥമായി പോകുന്നവനെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രവിക്കൂ. അവന്റെ യാത്രാദി കർമങ്ങളുടെ ഫലം എങ്ങനെ, എത്രമാത്രം വിധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ അതുപോലെ തന്നെയാകും।

Verse 3

उत्तमेनेह वर्णेन द्रव्यलोभादिना नृप । नाधमस्य क्वचित्कार्यं तीर्थयात्रादिसेवनम्

ഹേ നൃപാ! ഇവിടെ തീർത്ഥയാത്രാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ഉത്തമസ്വഭാവമുള്ളവൻ ചെയ്യണം; ധനലോഭം മുതലായവ കൊണ്ട് മലിനമായ അധമസ്വഭാവക്കാരൻ ചെയ്യരുത്. അത്തരക്കാരന് എവിടെയും തീർത്ഥസേവ യോജ്യമല്ല।

Verse 4

धर्मकर्म महाराज स्वयं विद्वान्समाचरेत् । शरीरस्याथवा शक्त्या अन्यद्वा कार्ययोगतः

ഹേ മഹാരാജാ, ജ്ഞാനിയായവൻ സ്വയം ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ ആചരിക്കണം—ശരീരശക്തിയനുസരിച്ച്; അല്ലെങ്കിൽ യുക്തമായ ഉപായങ്ങളാൽ അവ പൂർത്തിയാക്കിക്കൊള്ളണം.

Verse 5

धर्मकर्म सदा प्रायः सवर्णेनैव कारयेत् । पुत्रपौत्रादिकैर्वापि ज्ञातिभिर्गोत्रसम्भवैः

സാധാരണയായി ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾ മിക്കവാറും സമവർണ്ണനായവനാൽ തന്നെ നടത്തിക്കൊള്ളണം; അല്ലെങ്കിൽ പുത്രൻ, പൗത്രൻ മുതലായവരാൽ, അതേ ഗോത്രത്തിൽ ജനിച്ച ബന്ധുക്കളാൽ പോലും നടത്താം.

Verse 6

श्रेष्ठं हि विहितं प्राहुर्धर्मकर्म युधिष्ठिर । तैरेव कारयेत्तस्मान्नोत्तमैर्नाधमैरपि

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, വിധിപ്രകാരം നിർവ്വഹിക്കുന്ന ധർമ്മകർമ്മം തന്നെയാണ് ശ്രേഷ്ഠമെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; അതിനാൽ അത് യോഗ്യരാൽ തന്നെ നടത്തിക്കൊള്ളണം—അതിശ്രേഷ്ഠരാൽ അല്ല, അയോഗ്യരാൽ കൂടിയല്ല।

Verse 7

अधमेन कृतं सम्यङ्न भवेदिति मे मतिः । उत्तमश्चाधमार्थे वै कुर्वन्दुर्गतिमाप्नुयात्

എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ അയോഗ്യൻ ചെയ്ത കർമ്മം ശരിയായി സിദ്ധിക്കുകയില്ല; ശ്രേഷ്ഠനായവനും നീചലക്ഷ്യത്തിനായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ ദുര്‍ഗതിയെ പ്രാപിക്കാം.

Verse 8

न शूद्राय मतिं दद्यान्नोच्छिष्टं न हविष्कृतम् । न चास्योपदिशेद्धर्मं न चास्य व्रतमादिशेत्

ശൂദ്രനു മതി/ഉപദേശം നൽകരുത്; അവനു ഉച്ഛിഷ്ടം നൽകരുത്, ഹവിസായി തയ്യാറാക്കിയ അർപ്പണവും നൽകരുത്; അവനു ധർമ്മം ഉപദേശിക്കരുത്, അവനു വ്രതവും നിർദ്ദേശിക്കരുത്.

Verse 9

जपस्तपस्तीर्थयात्रा प्रव्रज्या मन्त्रसाधनम् । देवताराधनं दीक्षा स्त्रीशूद्रपतनानि षट्

ജപം, തപസ്സ്, തീർത്ഥയാത്ര, പ്രവ്രജ്യ, മന്ത്രസാധനം, ദേവതാരാധനം, ദീക്ഷ—ഇവ സ്ത്രീകൾക്കും ശൂദ്രർക്കും പതനഹേതുക്കളായ ആറെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 10

पतिवत्नी पतत्येव विधवा सर्वमाचरेत् । सभर्तृकाशके पत्यौ सर्वं कुर्यादनुज्ञया

പതിവ്രതയായ സ്ത്രീ സ്വതന്ത്രമായി പ്രവർത്തിച്ചാൽ ദോഷത്തിൽ പതിക്കുന്നു; എന്നാൽ വിധവയ്ക്ക് എല്ലാ അനുഷ്ഠാനങ്ങളും ചെയ്യാം. ഭർത്താവ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവന്റെ അനുവാദത്തോടെയേ എല്ലാം ചെയ്യാവൂ.

Verse 11

गत्वा परार्थं तीर्थादौ षोडशांशफलं लभेत् । गच्छतश्च प्रसङ्गेन तीर्थमर्द्धफलं स्मृतम्

മറ്റൊരാളുടെ കാര്യം മുൻനിർത്തി തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയാൽ ഫലത്തിന്റെ പതിനാറിലൊന്നു മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. വെറും സംഗതിവശാൽ പോയവന് തീർത്ഥഫലം പകുതിയെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 12

अनुसङ्गेन तीर्थस्य स्नाने स्नानफलं विदुः । नैव यात्राफलं तज्ज्ञाः शास्त्रोक्तं कल्मषापहम्

അനുസംഗവശാൽ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ സ്നാനഫലം മാത്രമേ ലഭിക്കൂ; ശാസ്ത്രം പാപനാശകമെന്നു പറയുന്ന പൂർണ്ണ യാത്രാഫലം ലഭിക്കില്ലെന്ന് വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.

Verse 13

पित्रर्थं च पितृव्यस्य मातुर्मातामहस्य च । मातुलस्य तथा भ्रातुः श्वशुरस्य सुतस्य च

പിതാവിനുവേണ്ടി, പിതൃവ്യനുവേണ്ടി, മാതാവിനും മാതാമഹനുമുവേണ്ടി; അതുപോലെ മാതുലൻ, സഹോദരൻ, ശ്വശുരൻ, പുത്രൻ എന്നിവർക്കുവേണ്ടിയും (ഈ തീർത്ഥകർമ്മം ചെയ്യാം).

Verse 14

पोषकार्थादयोश्चापि मातामह्या गुरोस्तथा । स्वसुर्मातृष्वसुः पैत्र्या आचार्याध्यापकस्य च

പോഷകനാദികൾക്കും, മാതാമഹിക്കും, അതുപോലെ ഗുരുവിന്നും; സ്വന്തം സഹോദരി, മാതൃസഹോദരി (മാമി), പിതൃസഹോദരി (പിതൃസഹോദരി/അമ്മായി), കൂടാതെ ആചാര്യനും അധ്യാപകനും വേണ്ടി കൂടി—തീർത്ഥകർമ്മം സമർപ്പിക്കാം.

Verse 15

इत्याद्यर्थे नरः स्नात्वा स्वयमष्टांशमाप्नुयात् । साक्षात्पित्रोः प्रकुर्वाणश्चतुर्थांशमवाप्नुयात्

ഇത്തരം മുതലായ ഉദ്ദേശങ്ങൾക്കായി തീർത്ഥസ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ സ്വയം പുണ്യഫലത്തിന്റെ എട്ടിലൊന്ന് ലഭിക്കും; എന്നാൽ മാതാപിതാക്കൾക്കായി നേരിട്ട് ചെയ്യുന്നവൻ നാലിലൊന്ന് ലഭിക്കും.

Verse 16

पतिपत्न्योर्मिथश्चार्द्धं फलं प्राहुर्मनीषिणः । भागिनेयस्य शिष्यस्य भ्रातृव्यस्य सुतस्य च । षट्त्रिपञ्चचतुर्भागान्फलमाप्नोति वै नरः

മനീഷികൾ പറയുന്നു: ഭർത്താവും ഭാര്യയും പരസ്പരം ഒരാളുടെ പുണ്യഫലത്തിൽ പകുതി വീതം പങ്കുചേരുന്നു. സഹോദരിയുടെ മകൻ, ശിഷ്യൻ, ഭ്രാതൃവ്യൻ (അതേ വംശരേഖയിലെ ബന്ധു), കൂടാതെ പുത്രനും ആ പുണ്യത്തിൽ അംശം ലഭിക്കുന്നു—ബന്ധമനുസരിച്ച് ആറിലൊന്ന്, മൂന്നിലൊന്ന്, അഞ്ചിലൊന്ന് അല്ലെങ്കിൽ നാലിലൊന്ന്.

Verse 17

इति ते कथितं पार्थ पारम्पर्यक्रमागतम् । कर्तव्यं ज्ञातिवर्गस्य परार्थे धर्मसाधनम्

ഹേ പാർഥ, പരമ്പരാക്രമമായി വന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു. ജ്ഞാതിവർഗത്തിന്റെ കർത്തവ്യം—പരഹിതാർത്ഥവും ധർമ്മസാധനം നടത്തുക.

Verse 18

वर्षाऋतुसमायोगे सर्वा नद्यो रजस्वलाः । मुक्त्वा सरस्वतीं गङ्गां नर्मदां यमुनानदीम्

വർഷഋതു വന്നാൽ എല്ലാ നദികളും ‘രജസ്വല’ (അശുദ്ധാവസ്ഥ) എന്നു കരുതപ്പെടുന്നു—സരസ്വതി, ഗംഗ, നർമദ, യമുനാ നദികളെ ഒഴികെ.