Adhyaya 224

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । ततः क्रोशान्तरे पार्थ तीर्थं कोटीश्वरं परम् । यत्र स्नानं च दानं च जपहोमार्चनादिकम् । भक्त्या कृतं नरैस्तत्र सर्वं कोटिगुणं भवेत्

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥാ! തുടർന്ന് ഒരു ക്രോശ ദൂരത്തിൽ പരമതീർത്ഥമായ ‘കോടീശ്വരം’ ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, അർച്ചനം മുതലായവ ഭക്തിയോടെ ചെയ്താൽ അവയെല്ലാം കോടിഗുണ ഫലം നൽകും.

Verse 2

तत्र देवाः सगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । जलधिं प्रतिगच्छन्ति नर्मदां वीक्षितुं किल

അവിടെ ദേവന്മാർ ഗന്ധർവന്മാരോടുകൂടെ, ഋഷിമാരും സിദ്ധ-ചാരണന്മാരും—എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു—നർമദയെ ദർശിക്കാനായി സമുദ്രത്തേക്കും പോകുന്നു.

Verse 3

मिलिताः कोटिशो राजन्रेवासागरसङ्गमे । विनोदमतुलं दृष्ट्वा रेवार्णवसमागमे

ഹേ രാജാവേ, രേവാ–സമുദ്ര സംഗമത്തിൽ കോടിക്കണക്കിന് ജനങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുകൂടുന്നു; രേവയും സമുദ്രവും ചേരുന്ന ആ അതുല അത്ഭുതം ദർശിച്ച് അവർ ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 4

स्नात्वा शिवं च संस्थाप्य पूजयित्वा महेश्वरम् । कोटीश्वराभिधानं तु स्वस्वभक्त्या विधानतः

സ്നാനം ചെയ്ത് ശിവനെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ചതിന് ശേഷം—ഓരോരുത്തന്റെയും ഭക്തിയനുസരിച്ച് വിധിപൂർവ്വം—ആ പ്രഭു ‘കോടീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനും ആരാധ്യനും ആകുന്നു।

Verse 5

कोटीतीर्थे परां सिद्धिं सम्प्राप्ताः सर्वतोषणात् । तेन तत्पुण्यमतुलं सर्वतीर्थेषु चोत्तमम्

കോടീ തീർത്ഥത്തിൽ സർവ്വതോഭാവേന തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ആരാധനയാൽ അവർ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ ആ സ്ഥലത്തിന്റെ പുണ്യം അതുലവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിലും ശ്രേഷ്ഠവും ആകുന്നു।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यत्किंचिच्छुभं वा यदि वाशुभम् । क्रियते नृपशार्दूल सर्वं कोटिगुणं भवेत्

ഹേ നൃപശാർദൂല, ആ തീർത്ഥത്തിൽ എന്തു ചെയ്താലും—ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും—അത് എല്ലാം കോടിഗുണമായി ഫലിക്കുന്നു।

Verse 7

तत्र तीर्थे तु मार्गस्था ये केचिदृषिसत्तमाः । सिद्धामृतपदं यान्ति पितृलोकं तथोत्तमम्

ആ തീർത്ഥത്തിൽ വഴിയിലിരിക്കുന്ന ശ്രേഷ്ഠ ഋഷിമാരും സിദ്ധരുടെ അമൃതപദം പ്രാപിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഉത്തമമായ പിതൃലോകവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 8

उत्तरे नर्मदातीरे दक्षिणे चाश्रिताश्च ये । देवलोकं गतास्तत्र इति मे निश्चिता मतिः

നർമദയുടെ ഉത്തരതീരത്തിൽ വസിക്കുന്നവരും ദക്ഷിണതീരത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നവരും—അവർ എല്ലാവരും ദേവലോകത്തെ പ്രാപിക്കും; ഇതാണ് എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം.

Verse 9

बिल्वार्कपुष्पैर्धत्तूरकुशकाशप्रसूनकैः । ऋतूद्भवैस्तथान्यैश्च पूजयित्वा महेश्वरम्

ബില്വവും അർക്കപുഷ്പങ്ങളും, ധത്തൂര, കുശ, കാശ പുഷ്പങ്ങളും, കൂടാതെ ഋതുജന്യമായ മറ്റു അർപ്പണങ്ങളും കൊണ്ട് മഹേശ്വരനെ പൂജിച്ച്—

Verse 10

नानोपचारैर्विधिवन्मन्त्रपूर्वं युधिष्ठिर । धूपदीपार्धनैवेद्यैस्तोषयित्वा च धूर्जटिम्

യുധിഷ്ഠിരാ! മന്ത്രപൂർവ്വവും വിധിപ്രകാരം നാനാവിധ ഉപചാരങ്ങളാൽ, ധൂപ-ദീപം, അർഘ്യം, നൈവേദ്യം എന്നിവകൊണ്ട് ധൂർജടിയെ (ശിവനെ) തൃപ്തിപ്പെടുത്തി—

Verse 11

शिवलोकमवाप्नोति यावदिन्द्राश्चतुर्दश । पौषकृष्णाष्टमीयोगे विशेषः पूजने स्मृतः

അവൻ പതിനാലു ഇന്ദ്രന്മാർ നിലനിൽക്കുന്ന കാലംവരെ ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; പൗഷമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ അഷ്ടമിയോഗത്തിൽ ചെയ്യുന്ന പൂജയ്ക്ക് പ്രത്യേക ഫലം ഉണ്ടെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 12

नित्यं च नृपतिश्रेष्ठ चतुर्दश्यष्टमीषु च । शिवमभ्यर्च्य विप्रांश्च भोजयेद्भक्तितो वरान्

കൂടാതെ നിത്യവും, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ—വിശേഷിച്ച് ചതുര്ദശിയും അഷ്ടമിയും തിഥികളിൽ—ശിവനെ അഭ്യർചിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭക്തിയോടെ ഭോജനം നൽകണം.