Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 38

क्रीडनार्थं गताः सर्वे सोपाध्याया युधिष्ठिर । ततः स्मृत्वा पणं सर्वे भाषयित्वा विधानतः

krīḍanārthaṃ gatāḥ sarve sopādhyāyā yudhiṣṭhira | tataḥ smṛtvā paṇaṃ sarve bhāṣayitvā vidhānataḥ

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, എല്ലാവരും ഉപാധ്യായനോടൊപ്പം കളിക്കാനായി പോയി; പിന്നെ പണം ഓർത്ത്, വിധിപൂർവം വീണ്ടും പ്രസ്താവിച്ചു।

क्रीडनार्थम्for the purpose of playing
क्रीडनार्थम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootक्रीडन (प्रातिपदिक; √क्रीड् धातोः भाव) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावसमास; द्वितीया-एकवचनरूपेण क्रियाविशेषणम् (purpose adverbial)
गताःwent, having gone
गताः:
Karta (Predicate of subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘गत’; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सोपाध्यायाःtogether with (their) teacher
सोपाध्यायाः:
Karta (Subject apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootस (सह-अर्थ) + उपाध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘स-’ उपसर्गवत् = ‘with the teacher’
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक)
स्मृत्वाhaving remembered
स्मृत्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (Gerund)
पणम्the wager, stake
पणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भाषयित्वाhaving spoken/declared
भाषयित्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootभाष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund) पररूपम् ‘भाषयित्वा’ (causative/णिच्-आभासः); अर्थ: भाषित्वा/उक्त्वा
विधानतःaccording to the prescribed rule
विधानतः:
Kriya-visheshana (Manner/रीति)
TypeIndeclinable
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb) = ‘विधानात्’ (according to rule)

Narrative speaker not explicit in excerpt (addressing Yudhiṣṭhira)

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Students and their teacher gather before play; one recites the wager terms formally; Yudhiṣṭhira is addressed in the frame, suggesting a storyteller speaking to him.

Y
Yudhiṣṭhira
U
Upādhyāya
P
Paṇa (wager)

FAQs

Even playful acts must remain within dharma—promises and wagers are to be reaffirmed and honored correctly.

The wider Revā (Narmadā) setting continues, though this verse emphasizes ethical procedure rather than site-praise.

A procedural element: declaring and conducting the pledge/wager ‘according to rule’ (vidhānataḥ).