Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 76

श्रीदेव्युवाच । कृष्णः स पुरुषः सुप्तो द्वितीयोऽप्यागतो हरः । ये चत्वारश्च ते कुम्भाः समुद्रास्ते द्विजोत्तम

śrīdevyuvāca | kṛṣṇaḥ sa puruṣaḥ supto dvitīyo'pyāgato haraḥ | ye catvāraśca te kumbhāḥ samudrāste dvijottama

ശ്രീദേവി അരുളിച്ചെയ്തു—നീ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നതായി കണ്ട ശ്യാമവർണ്ണ പുരുഷൻ കൃഷ്ണൻ (വിഷ്ണു) ആകുന്നു; രണ്ടാമതായി വന്നവൻ ഹരൻ (ശിവൻ) ആകുന്നു. ആ നാല് കുംഭങ്ങൾ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നാലു സമുദ്രങ്ങളാണ്।

श्री-देवीthe revered Goddess
श्री-देवी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समासः (श्रीश्चासौ देवी)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःthat/he
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘पुरुषः’ इत्यस्य विशेषण
पुरुषःman/person
पुरुषः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सुप्तःasleep
सुप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसुप्त (कृदन्त, √स्वप्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण
द्वितीयःthe second
द्वितीयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; ‘हरः’ इत्यस्य विशेषण
अपिalso
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (also)
आगतःhas come
आगतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootआ + √गम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण—‘हरः’
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
येwhich/those who
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
चत्वारःfour
चत्वारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootचत्वारि/चतुर् (संख्याप्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘कुम्भाः’ इत्यस्य विशेषण
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘कुम्भाः’ इत्यस्य विशेषण
कुम्भाःpots/jars
कुम्भाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
समुद्राःoceans
समुद्राः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विधेय (predicate nominative)
तेthose
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; ‘समुद्राः’ इत्यस्य विशेषण
द्विजोत्तमO best of the twice-born
द्विजोत्तम:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (द्विजानाम् उत्तमः)

Devī

Tirtha: Revā-kshetra (cosmic-symbol teaching site)

Type: kshetra

Listener: Dvijottama (best of Brahmins)

Scene: Devī points out the sleeping dark-hued figure as Kṛṣṇa/Viṣṇu, the approaching figure as Hara/Śiva, and four jars as the four oceans—transforming a simple scene into a cosmic diagram.

D
Devī
K
Kṛṣṇa
V
Viṣṇu
H
Hara
Ś
Śiva
S
Samudra (Oceans)

FAQs

The Purāṇa harmonizes Viṣṇu and Śiva as cosmic principles, unveiling sacred symbolism behind visionary forms.

The Revā (Narmadā) sacred landscape, where divine revelation interprets a vision connected to the river’s māhātmya.

None directly; the verse is interpretive—decoding the vision’s symbols.