Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

तमजं सर्वभूतेशं जानीत परमं पदम् । अहं भवत्यो देवाश्च मनुष्याः पशवश्च ये । एतत्सर्वमनन्तस्य वासुदेवस्य वै कृतम्

tamajaṃ sarvabhūteśaṃ jānīta paramaṃ padam | ahaṃ bhavatyo devāśca manuṣyāḥ paśavaśca ye | etatsarvamanantasya vāsudevasya vai kṛtam

അജനും സർവ്വഭൂതേശ്വരനുമായ അവനെ പരമപദമായി അറിയുക. ഞാൻ, നിങ്ങൾ ദേവാംഗനകൾ, ദേവന്മാർ, മനുഷ്യർ, മൃഗങ്ങൾ—ഇതെല്ലാം അനന്തനായ വാസുദേവന്റെ കൃത്യമത്രേ।

तम्him
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
अजम्unborn
अजम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
सर्वभूतेशम्lord of all beings
सर्वभूतेशम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व + भूत + ईश (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (सर्वभूतानाम् ईशः); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
जानीतknow (you all)
जानीत:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु)
Formलोट्-लकार (imperative); मध्यमपुरुष; बहुवचन; परस्मैपद
परमम्supreme
परमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
पदम्state/abode/position
पदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd case, accusative); एकवचन
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचन; प्रथमा (1st case, nominative)
भवत्यःyou (ladies)
भवत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक/आदरार्थ)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन (honorific: you ladies)
देवाःgods
देवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
मनुष्याःhumans
मनुष्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमनुष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
पशवःanimals
पशवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
येwho/which
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st case, nominative); बहुवचन
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); एकवचन
सर्वम्all
सर्वम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd case); एकवचन; समस्त-वाचक
अनन्तस्यof Ananta (the Infinite)
अनन्तस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case, genitive); एकवचन
वासुदेवस्यof Vāsudeva
वासुदेवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवासुदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (6th case, genitive); एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)
कृतम्made/created
कृतम्:
Kriya (Predicate/क्रिया-भाव)
TypeVerb
Root√कृ (धातु) क्त-प्रत्ययान्त (कृत)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; (अस्ति इति अध्याहार्य)

Nārāyaṇa

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-maṇḍala (contextual)

Type: river

Listener: Celestial women (surastṛyaḥ)

Scene: A cosmic-vision tableau: the Unborn Lord as luminous center, with concentric rings of beings—gods, humans, animals—emanating as His ‘kṛtam’, while the river flows as a terrestrial mirror of cosmic continuity.

N
Nārāyaṇa
V
Vāsudeva
A
Ananta
D
Devas
M
Manuṣyas
P
Paśus

FAQs

The Unborn Lord of all beings is the highest goal; recognizing all existence as Vāsudeva’s work grounds devotion, humility, and dharmic living.

No single tīrtha is named in this verse; it serves a universal theological climax within the Revā Khaṇḍa setting.

No specific rite is prescribed; the command is to ‘know’ (jānīta) the Supreme as the highest refuge.