Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 68

Devanagari script

पट्टबन्धेन यत्पुण्यं मात्रायां लकुलेश्वरे । आश्विन्यामश्विनीयोगे तत्पुण्यं माण्डवेश्वरे

Transliteration

paṭṭabandhena yatpuṇyaṃ mātrāyāṃ lakuleśvare | āśvinyāmaśvinīyoge tatpuṇyaṃ māṇḍaveśvare

Translation

മാത്രയിലെ ലകുലീശ്വരത്തിൽ പട്ടബന്ധവിധിയാൽ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, ആശ്വിന മാസത്തിൽ അശ്വിനീയോഗം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം—അതേ പുണ്യം മാണ്ഡവേശ്വരത്തിൽ ലഭിക്കുന്നു.

Word by Word

• पट्टबन्धेन: by/with the paṭṭa-binding (ritual binding)
• पट्टबन्धेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पट्टबन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करणवाचक; समासः—पट्टस्य बन्धः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma/Pratipādya (Object/that-being-spoken-of)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• मात्रायाम्: at Mātrā (place/holy spot)
• मात्रायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; स्थानवाचक

• लकुलेश्वरे: at Lakuleśvara
• लकुलेश्वरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लकुलेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—लकुले ईश्वरः (सप्तमी-तत्पुरुष/स्थाननिर्देश)

• आश्विन्याम्: on (the day of) Āśvinī
• आश्विन्याम्: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आश्विनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; नक्षत्र/तिथ्यादि-कालवाचक (time-locative)

• अश्विनीयोगे: in the Aśvinī-yoga
• अश्विनीयोगे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अश्विनीयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—अश्विन्याः योगः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; निर्देशक

• पुण्यम्: merit
• पुण्यम्: Karma/Pratipādya (Object/that-being-spoken-of)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• माण्डवेश्वरे: at Māṇḍaveśvara
• माण्डवेश्वरे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: माण्डवेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; समासः—माण्डवे ईश्वरः (सप्तमी-तत्पुरुष/स्थाननिर्देश)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māṇḍaveśvara / Māṇḍavya-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahārāja (king)

Visual Art Cues

Scene: Two-panel devotional scene: left shows Lakulīśvara shrine with a paṭṭabandha rite; right shows Māṇḍaveśvara shrine receiving the same offerings; above, a lunar calendar motif marking Āśvina and the Aśvinī nakṣatra.

Characters & Entities

• Māṇḍaveśvara
• Lakulīśvara
• Mātrā
• Āśvina
• Aśvinī-yoga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Merit is not only place-based but also time-based; yet a supremely praised kṣetra can grant equivalent fruits even without rare combinations.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Māṇḍaveśvara, compared favorably with Lakulīśvara at Mātrā and auspicious Āśvina Aśvinī-yoga.

What ritualistic prescription is mentioned?

It references paṭṭabandha at Lakulīśvara and the auspicious Aśvinī-yoga in Āśvina as benchmarks of merit.