Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 60

Devanagari script

जम्बूद्वीपश्च कृतस्नश्च शाल्मली कुशक्रौञ्चकौ । शाकपुष्करगोमेदैः सप्तद्वीपा वसुंधरा

Transliteration

jambūdvīpaśca kṛtasnaśca śālmalī kuśakrauñcakau | śākapuṣkaragomedaiḥ saptadvīpā vasuṃdharā

Translation

ജംബൂദ്വീപം, കൃതസ്നം, ശാല്മലീ, കുശവും ക്രൗഞ്ചവും, കൂടാതെ ശാകം, പുഷ്കരം, ഗോമേദം—ഇങ്ങനെ വസുന്ധര ഏഴ് ദ്വീപങ്ങളാൽ ഘടിതമാണ്।

Word by Word

• जम्बूद्वीपः: Jambūdvīpa
• जम्बूद्वीपः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जम्बू-द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (जम्ब्वाः द्वीपः)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• कृतस्नः: entire/whole
• कृतस्नः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत्स्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (entire/whole)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• शाल्मली: Śālmalī (dvīpa)
• शाल्मली: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शाल्मली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• कुशक्रौञ्चकौ: Kuśa and Krauñca (dvīpas)
• कुशक्रौञ्चकौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुश-क्रौञ्च (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन; समासः द्वन्द्वः (कुशः च क्रौञ्चः च)

• शाकपुष्करगोमेदैः: with Śāka, Puṣkara, and Gomeda
• शाकपुष्करगोमेदैः: Saha/Hetu (Association/सह)
• Type: Noun
• Root: शाक-पुष्कर-गोमेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/सह), बहुवचन; समासः द्वन्द्वः (शाकः, पुष्करः, गोमेदः)

• सप्तद्वीपा: having seven continents
• सप्तद्वीपा: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः द्विगुः (सप्त द्वीपाः यस्याः सा)

• वसुंधरा: the earth
• वसुंधरा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसुंधरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unknown (context suggests a Purāṇic narrator addressing a king)

Visual Art Cues

Scene: A cosmological diagram: concentric dvīpas and oceans labeled Jambū, Śālmalī, Kuśa, Krauñca, Śāka, Puṣkara, Gomeda; the narrator’s hand points to the rings.

Characters & Entities

• Jambūdvīpa
• Śālmalīdvīpa
• Kuśadvīpa
• Krauñcadvīpa
• Śākadvīpa
• Puṣkaradvīpa
• Gomedadvīpa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic sacred geography situates local tīrthas within a vast, sanctified cosmos.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is cosmographic; it supports the chapter’s tīrtha praise by framing the world as sacredly ordered.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a statement of Purāṇic geography (sapta-dvīpa).