Adhyaya 153

Verse 1

मार्कण्डेय उवाच । तस्यैवानन्तरं चान्यद्रवितीर्थमनुत्तमम् । यस्य संदर्शनादेव मुच्यन्ते पातकैर्नराः

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിന്റെ ഉടൻപിന്നാലെ ‘രവിതീർത്ഥം’ എന്ന മറ്റൊരു അനുത്തമ തീർത്ഥമുണ്ട്; അതിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ തന്നെ മനുഷ്യർ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരാകുന്നു।

Verse 2

रवितीर्थे तु यः स्नात्वा नरः पश्यति भास्करम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं स्वयं देवेन तच्छृणु

രവിതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഭാസ്കരനെ (സൂര്യദേവനെ) ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യന്, സ്വയം ദേവൻ പ്രസ്താവിച്ച ഫലം കേൾക്കുക।

Verse 3

नान्धो न मूको बधिरः कुले भवति कश्चन । कुरूपः कुनखी वापि तस्य जन्मानि षोडश

അവന്റെ വംശത്തിൽ പതിനാറു ജന്മങ്ങൾ വരെ ആരും അന്ധനോ മൂകനോ ബധിരനോ ആകുകയില്ല; കുരൂപതയും നഖവൈകല്യവും ഉണ്ടാകുകയുമില്ല।

Verse 4

दद्रुचित्रककुष्ठानि मण्डलानि विचर्चिका । नश्यन्ति देवभक्तस्य षण्मासान्नात्र संशयः

ദദ്രു, ചിത്രക (വെള്ളപ്പാടുകൾ), കുഷ്ഠം, മണ്ഡലം (വൃത്താകാര പാടുകൾ), വിചർച്ചിക (എക്സിമ)—ദേവഭക്തന്റെ ഇവ ആറുമാസത്തിനകം നശിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 5

चरितं तस्य देवस्य पुराणे यच्छ्रुतं मया । न तत्कथयितुं शक्यं संक्षेपेण नृपोत्तम

ഹേ നൃപോത്തമാ, പുരാണങ്ങളിൽ ഞാൻ ശ്രവിച്ച ആ ദേവന്റെ ചരിതം സംക്ഷേപമായി പറയാൻ കഴിയില്ല।

Verse 6

तत्र तीर्थे तु यद्दानं रविमुद्दिश्य दीयते । विधिना पात्रविप्राय तस्यान्तो नास्ति कर्हिचित्

ആ തീർത്ഥത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം യോഗ്യനായ ബ്രാഹ്മണന് രവി (സൂര്യൻ)നെ ഉദ്ദേശിച്ച് നൽകുന്ന ദാനത്തിന്റെ പുണ്യത്തിന് ഒരിക്കലും അന്തമില്ല।

Verse 7

अयने विषुवे चैव चन्द्रसूर्यग्रहे तथा । रवितीर्थे प्रदत्तानां दानानां फलमुत्तमम्

അയനം, വിഷുവം, ചന്ദ്ര-സൂര്യഗ്രഹണകാലം എന്നിവയിൽ രവിതീർത്ഥത്തിൽ നൽകിയ ദാനങ്ങൾക്ക് പരമോത്തമ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।

Verse 8

संक्रान्तौ यानि दानानि हव्यकव्यानि भारत । अपामिव समुद्रस्य तेषामन्तो न लभ्यते

ഹേ ഭാരതാ! സംക്രാന്തിക്കാലത്ത് ചെയ്യുന്ന ദാനങ്ങളും ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഹവ്യ-കവ്യ കർമങ്ങളും സമുദ്രജലത്തിന്റെ അതിരുപോലെ അളക്കാനാകാത്ത പുണ്യം നൽകുന്നു।

Verse 9

येन येन यदा दत्तं येन येन यदा हुतम् । तस्य तस्य तदा काले सविता प्रतिदायकः

ആർ എപ്പോൾ എന്ത് ദാനം നൽകിയാലും, എപ്പോൾ എന്ത് ഹോമാഹുതി അർപ്പിച്ചാലും—അന്നേ സമയത്ത് സവിതാ (സൂര്യൻ) പ്രതിദാതാവായി അതിനൊത്ത ഫലം നൽകുന്നു।

Verse 10

सप्त जन्मानि तान्येव ददात्यर्कः पुनः पुनः । शतमिन्दुक्षये दानं सहस्रं तु दिनक्षये

ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ അർക്കൻ (സൂര്യൻ) അതേ ഫലങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നൽകുന്നു। ചന്ദ്രക്ഷയത്തിൽ നൽകിയ ദാനം ശതഗുണം; ദിനാന്തത്തിൽ നൽകിയ ദാനം സഹസ്രഗുണം ഫലിക്കുന്നു।

Verse 11

संक्रान्तौ शतसाहस्रं व्यतीपाते त्वनन्तकम्

സംക്രാന്തിയിൽ പുണ്യഫലം ലക്ഷഗുണം ആകുന്നു; എന്നാൽ വ്യതീപാതത്തിൽ അത് അനന്തം, അളവറ്റതാകുന്നു.

Verse 12

युधिष्ठिर उवाच । रवितीर्थं कथं तात पुण्यात्पुण्यतरं स्मृतम् । विस्तरेण ममाख्याहि श्रवणौ मम लम्पटौ

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—താതാ! രവിതീർത്ഥം എങ്ങനെ മറ്റു പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളേക്കാൾ അധികം പുണ്യകരമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു? വിശദമായി പറയുക; എന്റെ ചെവികൾ ശ്രവണത്തിന് ആകാംക്ഷയോടെ ഇരിക്കുന്നു.

Verse 13

श्रीमार्कण्डेय उवाच । शृणुष्वावहितो भूत्वा ह्यादित्येश्वरमुत्तमम् । उत्तरे नर्मदाकूले सर्वव्याधिविनाशनम्

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക; നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പരമ ആദിത്യേശ്വരനെ കുറിച്ച് പറയുന്നു, അവൻ സർവ്വ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 14

पुरा कृतयुगस्यादौ जाबालिर्ब्राह्मणोऽभवत् । वसिष्ठान्वयसम्भूतो वेदशास्त्रार्थपारगः

പുരാതനകാലത്ത്, കൃതയുഗത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ, ജാബാലി എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; വസിഷ്ഠവംശജനായ അവൻ വേദശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിൽ പാരംഗതനായിരുന്നു.

Verse 15

पतिव्रता साधुशीला तस्य भार्या मनस्विनी । ऋतुकाले तु सा गत्वा भर्तारमिदमब्रवीत्

അവന്റെ ഭാര്യ പതിവ്രതയും സദാചാരിണിയും ദൃഢമനസ്സുള്ളവളുമായിരുന്നു. ഋതുകാലം വന്നപ്പോൾ അവൾ ഭർത്താവിനരികെ ചെന്നു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 16

वर्तते ऋतुकालो मे भर्तारं त्वामुपस्थिता । भज मां प्रीतिसंयुक्तः पुत्रकामां तु कामिनीम्

ഇപ്പോൾ എന്റെ ഋതുകാലം വന്നിരിക്കുന്നു; ഭർത്താവേ, ഞാൻ നിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു. പ്രീതിയോടെ എന്നെ സ്വീകരിക്കൂ; ഞാൻ പുത്രകാമനയുള്ള ഭാര്യയാണ്.

Verse 17

एवमुक्तो द्विजः प्राह प्रियेऽद्याहं व्रतान्वितः । गच्छेदानीं वरारोहे दास्य ऋत्वन्तरे पुनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദ്വിജൻ പറഞ്ഞു—പ്രിയേ, ഇന്ന് ഞാൻ വ്രതബദ്ധനാണ്. ഹേ വരാരോഹേ, ഇപ്പോൾ പോകുക; മറ്റൊരു ഋതുവിൽ വീണ്ടും ഞാൻ സമ്മതിക്കും.

Verse 18

पुनर्द्वितीये सम्प्राप्ते ऋतुकालेऽप्युपस्थिता । पुनः सा छन्दिता तेन व्रतस्थोऽद्येति भारत

രണ്ടാം ഋതുകാലം വന്നിട്ടും അവൾ വീണ്ടും അവന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. എന്നാൽ അവൻ വീണ്ടും തടഞ്ഞു—“ഹേ ഭാരതാ, ഇന്ന് ഞാൻ വ്രതസ്ഥനാണ്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 19

इत्थं वा बहुशस्तेन छन्दिता च पुनः पुनः । निराशा चाभवत्तत्र भर्तारं प्रति भामिनी

ഇങ്ങനെ അവൾ വീണ്ടും വീണ്ടും അവനാൽ പിന്തിരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അവിടെ ആ കാമിനി ഭർത്താവിനെക്കുറിച്ച് നിരാശയായി.

Verse 20

दुःखेन महताविष्टा विधायानशनं मृता । तेन भ्रूणहतेनैव पापेन सहसा द्विजः

മഹാദുഃഖത്തിൽ ആകുലയായി അവൾ അനശനവ്രതം ചെയ്ത് മരണപ്പെട്ടു. ആ ഭ്രൂണഹത്യാപാപഫലത്താൽ തന്നെ ആ ദ്വിജൻ അപ്രതീക്ഷിതമായി ഗ്രസ്തനായി.

Verse 21

शीर्णघ्राणाङ्घ्रिरभवत्तपः सर्वं ननाश च । दृष्ट्वात्मानं स कुष्ठेन व्याप्तं ब्राह्मणसत्तमः

അവന്റെ മൂക്കും പാദങ്ങളും ക്ഷയിച്ചു; അവന്റെ സകല തപസ്സും നശിച്ചു. താനെല്ലാം കുഷ്ഠരോഗം വ്യാപിച്ചതായി കണ്ട ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണൻ അത്യന്തം ദുഃഖാകുലനായി.

Verse 22

विषादं परमं गत्वा नर्मदातटमाश्रितः । अपृच्छद्भास्करं तीर्थं द्विजेभ्यो द्विजसत्तमः

അത്യന്തം വിഷാദത്തിലേക്ക് വീണ അവൻ നർമദാതീരത്ത് അഭയം തേടി. അവിടെ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് ഭാസ്കര-തീർത്ഥത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു.

Verse 23

आरोग्यं भास्करादिच्छेदिति संचिन्त्य चेतसि । कुतस्तद्भास्करं तीर्थं भो द्विजाः कथ्यतां मम

‘ഭാസ്കരന്റെ കൃപയാൽ എനിക്ക് ആരോഗ്യലാഭം ഉണ്ടാകട്ടെ’ എന്ന് ഹൃദയത്തിൽ ചിന്തിച്ച് അവൻ പറഞ്ഞു—‘ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ ഭാസ്കര-തീർത്ഥം എവിടെയാണ്? ദയവായി എനിക്ക് പറയുക.’

Verse 24

तपस्तप्याम्यहं गत्वा तस्मिंस्तीर्थे सुभावितः

മനസ്സിനെ ശുദ്ധിയിലേക്കു നയിച്ച് അവൻ നിശ്ചയിച്ചു—‘ഞാൻ ആ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോയി തപസ്സു ചെയ്യും.’

Verse 25

द्विजा ऊचुः । रेवाया उत्तरे कूले आदित्येश्वरनामतः । विद्यते भास्करं तीर्थं सर्वव्याधिविनाशनम्

ബ്രാഹ്മണന്മാർ പറഞ്ഞു—‘രേവയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് ആദിത്യേശ്വരൻ എന്ന പേരിലുള്ള സ്ഥലം ഉണ്ട്. അവിടെയാണ് ഭാസ്കര-തീർത്ഥം; അത് എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു.’

Verse 26

तत्र याह्यविचारेण गन्तुं चेच्छक्यते त्वया । एवमुक्तो द्विजैर्विप्रो गन्तुं तत्र प्रचक्रमे

നിനക്ക് പോകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ മടിയില്ലാതെ അവിടേക്ക് പോകുക. ദ്വിജന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണൻ അവിടേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 27

व्याधिना परिभूतस्तु घोरेण प्राणहारिणा । यदा गन्तुं न शक्नोति तदा तेन विचिन्तितम्

എന്നാൽ അവൻ ഭയങ്കരമായ, പ്രാണഹാരിയായ രോഗം മൂലം തളർന്നു. മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിയാതായപ്പോൾ അവൻ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 28

सामर्थ्यं ब्राह्मणानां हि विद्यते भुवनत्रये । लिङ्गपातः कृतो विप्रैर्देवदेवस्य शूलिनः

ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ സാമർത്ഥ്യം ത്രിഭുവനത്തിലും പ്രസിദ്ധമാണ്; ആ വിപ്രന്മാരാണ് ദേവദേവനായ ത്രിശൂലധാരി ശൂലിന്റെ ലിംഗാവതരണം നടത്തി പ്രതിഷ്ഠിച്ചത്.

Verse 29

समुद्रः शोषितो विप्रैर्विन्ध्यश्चापि निवारितः । अहमप्यत्र संस्थस्तु ह्यानयिष्यामि भास्करम्

വിപ്രന്മാർ സമുദ്രം വരെ വറ്റിച്ചു, വിന്ധ്യത്തെയും തടഞ്ഞു. അതിനാൽ ഞാനും ഇവിടെ സ്ഥിരമായി നിന്നുകൊണ്ട് ഭാസ്കരനെ പ്രത്യക്ഷമാക്കും.

Verse 30

तपोबलेन महता ह्यादित्येश्वरसंज्ञितम् । इति निश्चित्य मनसा ह्युग्रे तपसि संस्थितः

‘മഹത്തായ തപോബലത്താൽ ഇത് ആദിത്യേശ്വര എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും’ എന്ന് മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച് അവൻ ഉഗ്രവും ഏകാഗ്രവുമായ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 31

वायुभक्षो निराहारो ग्रीष्मे पञ्चाग्निमध्यगः । शिशिरे तोयमध्यस्थो वर्षास्वप्रावृताकृतिः

അവൻ വായുവിനെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി നിർആഹാരവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചു. ഗ്രീഷ്മത്തിൽ പഞ്ചാഗ്നികളുടെ മദ്ധ്യേ നിന്നു; ശിശിരത്തിൽ ജലത്തിനുള്ളിൽ നിലകൊണ്ടു; വർഷത്തിൽ മറയും ആശ്രയവും ഇല്ലാതെ പാർത്തു।

Verse 32

साग्रे वर्षशते पूर्णे रविस्तुष्टोऽब्रवीदिदम्

ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണമായ നൂറു വർഷം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തുഷ്ടനായ രവി (സൂര്യൻ) ഇപ്രകാരം അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 33

सूर्य उवाच । वरं वरय भद्रं ते किं ते मनसि वाञ्छितम् । अदेयमपि दास्यामि ब्रूहि मां त्वं चिरं कृथाः

സൂര്യൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വരം ചോദിക്കൂ; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ. നിന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിക്കുന്നത് എന്ത്? സാധാരണയായി നൽകാനാകാത്തതും ഞാൻ നൽകാം. പറയുക; നീ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തിരിക്കുന്നു।

Verse 34

किमसाध्यं हि ते विप्र इदानीं तपसि स्थितः

ഹേ വിപ്രഋഷേ, ഇപ്പോൾ തപസ്സിൽ സ്ഥാപിതനായ നിനക്കു എന്താണ് അസാധ്യം?

Verse 35

जाबालिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि देवेश यदि देयो वरो मम । मम प्रतिज्ञा देवेश ह्यादित्येश्वरदर्शने

ജാബാലി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവേശാ, നിങ്ങൾ സന്തുഷ്ടനായി എനിക്ക് വരം നൽകുമെങ്കിൽ, ഹേ പ്രഭോ, എന്റെ പ്രതിജ്ഞ ആദിത്യേശ്വരദർശനത്തോടെയാണ് ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നത്।

Verse 36

कृता तां पारितुं देव न शक्तो व्याधिना वृतः । शुक्लतीर्थेऽत्र तिष्ठ त्वमादित्येश्वरमूर्तिधृक्

ഹേ ദേവാ! വ്യാധിയാൽ മൂടപ്പെട്ടതിനാൽ ഞാൻ ചെയ്ത ആ പ്രതിജ്ഞ പാലിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല. അതിനാൽ നിങ്ങൾ ഇവിടെ ഈ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ആദിത്യേശ്വരമൂർത്തി ധരിച്ചു വസിക്കണമേ.

Verse 37

एवमुक्ते तु देवेशो बहुरूपो दिवाकरः । उत्तरे नर्मदाकूले क्षणादेव व्यदृश्यत

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവേശ്വരനായ, ബഹുരൂപധാരിയായ ദിവാകരൻ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നർമദയുടെ ഉത്തര തീരത്ത് പ്രത്യക്ഷനായി.

Verse 38

तदाप्रभृति भूपाल तद्धि तीर्थं प्रचक्षते । सर्वपापहरं प्रोक्तं सर्वदुःखविनाशनम्

ഹേ ഭൂപാലാ! അന്നുമുതൽ അതിനെ തീർത്ഥമെന്നു തന്നെ പ്രസിദ്ധമായി പറയുന്നു. അത് സർവ്വപാപഹരവും സർവ്വദുഃഖവിനാശകനുമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 39

यस्तु संवत्सरं पूर्णं नित्यमादित्यवासरे । स्नात्वा प्रदक्षिणाः सप्त दत्त्वा पश्यति भास्करम्

പൂർണ്ണ ഒരു വർഷം നിത്യം ആദിത്യവാരത്തിൽ (ഞായറാഴ്ച) അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഏഴ് പ്രദക്ഷിണകൾ നടത്തി, ദാനം നൽകി, ഭാസ്കരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ—

Verse 40

यत्फलं लभते तेन तच्छृणुष्व मयोदितम् । प्रसुप्तं मण्डलानीह दद्रुकुष्ठविचर्चिकाः

അതിലൂടെ അവൻ ലഭിക്കുന്ന ഫലം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക. ഇവിടെ ദദ്രു പോലുള്ള വൃത്തമാഞ്ഞ പാടുകൾ, കുഷ്ഠം, വിചർച്ചിക (ചൊറിച്ചിൽ/ചർമ്മവ്യാധി) മുതലായ ത്വക്‌രോഗങ്ങൾ ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ ശമിക്കുന്നു.

Verse 41

नश्यन्ति सत्वरं राजंस्तूलराशिरिवानले । धनपुत्रकलत्राणां पूरयेद्वत्सरत्रयात्

ഹേ രാജാവേ, അവർ അഗ്നിയിൽ പഞ്ഞിക്കൂമ്പാരത്തെപ്പോലെ അതിവേഗം നശിക്കുന്നു; കൂടാതെ മൂന്നു വർഷത്തിനകം ധനം, പുത്രന്മാർ, കലത്രസംബന്ധമായ സമൃദ്ധി പൂർണമാകുന്നു।

Verse 42

यस्तु श्राद्धप्रदस्तत्र पित्ःनुद्दिश्य संक्रमे । तृप्यन्ति पितरस्तस्य पितृदेवो हि भास्करः

അവിടെ സംക്രാന്തിക്കാലത്ത് പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ശ്രാദ്ധം അർപ്പിക്കുന്നവന്റെ പിതാക്കന്മാർ തൃപ്തരാകുന്നു; കാരണം ഭാസ്കരൻ തന്നെയാണ് പിതൃദേവൻ।

Verse 43

इति ते कथितं सर्वमादित्येश्वरमुत्तमम् । सर्वपापहरं दिव्यं सर्वरोगविनाशनम्

ഇങ്ങനെ നിനക്കു പരമമായ ആദിത്യേശ്വരനെക്കുറിച്ച് എല്ലാം പറഞ്ഞു—അവൻ ദിവ്യൻ, സർവ്വപാപഹരൻ, സർവ്വരോഗവിനാശകൻ।

Verse 153

। अध्याय

അധ്യായം (അധ്യായാന്ത സൂചകം).