Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 76

तस्य पुण्यफलं वक्तुं न तु वाचस्पतिः क्षमः । अस्माहके वृषोत्सर्गाद्यत्पुण्यं समवाप्यते

tasya puṇyaphalaṃ vaktuṃ na tu vācaspatiḥ kṣamaḥ | asmāhake vṛṣotsargādyatpuṇyaṃ samavāpyate

ആ കർമ്മത്തിന്റെ പുണ്യഫലം പറയാൻ വാചസ്പതിക്കും കഴിയില്ല; ഇവിടെ വൃഷോത്സർഗത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന മഹത്തായ പുണ്യം അപാരമാണ്।

तस्यof that (act)
तस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन
पुण्यफलम्the fruit of merit
पुण्यफलम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
वक्तुम्to speak (describe)
वक्तुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Root√वच् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
तुhowever
तु:
Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (contrast/emphasis)
वाचस्पतिःBṛhaspati / lord of speech
वाचस्पतिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाचस् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
क्षमःcapable
क्षमः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्षम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; वाचस्पतिः इति विशेषणम्
अस्माहकेin our (tradition/account)
अस्माहके:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; 'अस्माकम्' इत्यर्थे देशीय/वैदिकरूपम्
वृषोत्सर्गात्from the releasing of a bull (vṛṣotsarga rite)
वृषोत्सर्गात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootवृष (प्रातिपदिक) + उत्सर्ग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गे, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन
यत्which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative)
पुण्यम्merit
पुण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
समवाप्यतेis obtained/attained
समवाप्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + अव + √आप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः, आत्मनेपदम्

Unspecified in snippet (Revā-khaṇḍa narrator)

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: tirtha

Scene: A narrator-figure gestures in awe while a radiant aura surrounds the released bull and the riverbank; a faint figure of Vācaspati/Bṛhaspati with a manuscript appears, indicating even divine eloquence falls short.

V
Vācaspati
V
Vṛṣotsarga
P
Puṇya

FAQs

Some dharmic acts done at a tīrtha for the Pitṛs are said to yield immeasurable merit beyond ordinary praise.

The Revā-khaṇḍa tīrtha setting of Adhyāya 146 (the verse emphasizes the place’s efficacy without naming it in this line).

The performance of vṛṣotsarga (ritual release of a bull) as a high-merit act.