Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 4

पुनः पार्थ कलौ प्राप्ते तौ देवौ बलकेशवौ । वसुदेवकुले जातौ दुष्करं कर्म चक्रतुः

punaḥ pārtha kalau prāpte tau devau balakeśavau | vasudevakule jātau duṣkaraṃ karma cakratuḥ

ഹേ പാർഥാ! കലിയുഗം വന്നപ്പോൾ ആ രണ്ടു ദിവ്യന്മാർ ബലനും കേശവനും ആയി അവതരിച്ചു; വസുദേവകുലത്തിൽ ജനിച്ച് അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ കര്‍മ്മങ്ങൾ ചെയ്തു।

पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
पार्थO Pārtha (Arjuna)
पार्थ:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootपार्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7/अधिकरण), एकवचन
प्राप्तेhaving come/arrived
प्राप्ते:
Adhikaraṇa (Locative qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र-आप् (धातु) → प्राप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; 'कलौ' इति पदस्य विशेषणम्
तौthose two
तौ:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन
देवौthe two gods
देवौ:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ' इति सर्वनामस्य अपपद-विशेषणम्
बलकेशवौBala and Keśava (Balarāma and Kṛṣṇa)
बलकेशवौ:
Karta (Subject apposition)
TypeNoun
Rootबल + केशव (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्वसमास, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ देवौ' इत्यस्य विशेषण/अपपदम्
वसुदेवकुलेin the family of Vasudeva
वसुदेवकुले:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootवसुदेव + कुल (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (वसुदेवस्य कुलम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
जातौborn
जातौ:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootजन् (धातु) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1), द्विवचन; 'तौ' इत्यस्य विशेषणम्
दुष्करम्difficult
दुष्करम्:
Karma (Object qualifier)
TypeAdjective
Rootदुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; 'कर्म' इत्यस्य विशेषणम्
कर्मdeed, act
कर्म:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
चक्रतुःthey did/performed
चक्रतुः:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/perfect), प्रथमपुरुष, द्विवचन

Mārkaṇḍeya

Listener: Pārtha (Arjuna)

Scene: A cosmic yuga-turning tableau: Viṣṇu’s radiance descending into the Yādava/Vasudeva lineage; Bala and Keśava as twin divine presences, with symbols of plough (hala) and conch/discus.

P
Pārtha (Arjuna)
B
Balarāma
K
Keśava (Kṛṣṇa)
V
Vasudeva
K
Kali Yuga

FAQs

The Purāṇic vision links ages through recurring divine embodiments, showing dharma’s protection across yugas.

The context continues the praise of the same tīrtha (Yojaneśvara) as a locus connected to multiple yuga-events and divine manifestations.

No direct ritual is prescribed here; the verse provides yuga-linked identification and the religious significance of divine lineage.