Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततस्तेषु प्रयातेषु नर्मदातीरवासिषु । बभूव रौद्रसंहारः सर्वभूतक्षयंकरः

śrīmārkaṇḍeya uvāca | tatasteṣu prayāteṣu narmadātīravāsiṣu | babhūva raudrasaṃhāraḥ sarvabhūtakṣayaṃkaraḥ

ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—നർമദാതീരവാസികളായ അവർ പുറപ്പെട്ട ശേഷം, രുദ്രസമമായ ഭയങ്കര സംഹാരം ഉദിച്ചു; അത് സർവ്വഭൂതക്ഷയങ്കരമായിരുന്നു.

श्रीमार्कण्डेयःŚrī Mārkaṇḍeya
श्रीमार्कण्डेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रीमार्कण्डेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—श्री + मार्कण्डेय (honorific + name)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana (Context/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थ (then)
तेषुamong them/when they
तेषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), बहुवचन
प्रयातेषुwhen (they) had departed
प्रयातेषु:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु) + प्रयात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
नर्मदातीरवासिषुamong the dwellers on the Narmadā’s bank
नर्मदातीरवासिषु:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा + तीर + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; समासः—नर्मदायाः तीरम् (gen.) + वासिनः (dwellers)
बभूवarose/occurred
बभूव:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
रौद्रसंहारःa terrible destruction
रौद्रसंहारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरौद्र + संहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—रौद्रः संहारः (terrible destruction)
सर्वभूतक्षयंकरःcausing the destruction of all beings
सर्वभूतक्षयंकरः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व + भूत + क्षय + कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण रौद्रसंहारः; समासः—सर्वेषां भूतानां क्षयम् करोति इति

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra

Type: kshetra

Listener: Yudhiṣṭhira

Scene: Mārkaṇḍeya narrates: after the Narmadā-bank sages depart, a Rudra-like devastation erupts, threatening all beings—dark skies, turbulent waters, fleeing creatures.

M
Mārkaṇḍeya
N
Narmadā
R
Rudra (implicit via raudra)

FAQs

All worlds are time-bound; only alignment with Śiva-dharma and tīrtha-smarana grants steadiness amid dissolution.

Narmadā’s riverbanks form the sacred stage—highlighting the river’s centrality even in cosmic-scale events.

None explicitly; the verse introduces a pralaya episode rather than a practice.