Adhyaya 139
അധ്യായം 139-ൽ മാർകണ്ഡേയൻ യാത്രാ-നിർദ്ദേശരൂപത്തിൽ സോമതീർത്ഥത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം പറയുന്നു. ഇത് അതുല്യമായ പുണ്യക്ഷേത്രം; ഇവിടെ സോമൻ തപസ്സു ചെയ്ത് ദിവ്യ നക്ഷത്രപഥം പ്രാപിച്ചു. ഇവിടെ ആദ്യം തീർത്ഥസ്നാനം, തുടർന്ന് വിധിപൂർവ്വം ആചമനംയും ജപവും, ഒടുവിൽ രവി (സൂര്യൻ) ധ്യാനം—എന്ന ക്രമം നിർദേശിക്കുന്നു. ഈ തീർത്ഥത്തിൽ ചെയ്ത সাধനയുടെ ഫലം ഋഗ്-യജുഃ-സാമ വേദപാരായണത്തിന്റെയും ഗായത്രിജപത്തിന്റെയും ഫലത്തോട് തുല്യമെന്ന് മഹിമ പറയുന്നു. ബഹ്വൃച, അധ്വര്യു, ഛാന്ദോഗ തുടങ്ങിയ വേദവിദ്വാൻമാരെയും പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ബ്രാഹ്മണരെയും ഭോജനിപ്പിക്കൽ, കൂടാതെ പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണർക്കു പാദുക/ചപ്പൽ, കുട, വസ്ത്രം, കമ്പളം, കുതിര മുതലായ ദാനങ്ങൾ നൽകൽ ‘കോടി’ പുണ്യമായി പ്രശംസിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രിയസംയമം ചെയ്യുന്ന മുനി ഉള്ളിടം കുരുക്ഷേത്ര-നൈമിഷ-പുഷ്കര തുല്യമെന്ന സന്ന്യാസനീതിയും പറയുന്നു; ഗ്രഹണം, സംക്രാന്തി, വ്യതീപാതം സമയങ്ങളിൽ യോഗികളെ പ്രത്യേകമായി ആദരിക്കണം. ഈ തീർത്ഥത്തിൽ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കുന്നവൻ വിമാനം കയറി സ്വർഗ്ഗത്തിലെത്തി സോമന്റെ പരിചാരകനായി, സോമന്റെ ദിവ്യസുഖത്തിൽ പങ്കുചേരുന്നു.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महाराज सोमतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सोमस्तपस्तप्त्वा नक्षत्रपथमास्थितः
ശ്രീ മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—അതിന് ശേഷം, ഹേ മഹാരാജാ, അനുത്തമമായ സോമതീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ സോമൻ (ചന്ദ്രൻ) തപസ്സു ചെയ്ത് നക്ഷത്രപഥം പ്രാപിച്ചു।
Verse 2
तत्र तीर्थे तु यः स्नायादाचम्य विधिपूर्वकम् । कृतजाप्यो रविं ध्यायेत्तस्य पुण्यफलं शृणु
ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം ആചമനം നടത്തി, ജപം പൂർത്തിയാക്കി രവി (സൂര്യൻ)നെ ധ്യാനിച്ചാൽ—അവന്റെ പുണ്യഫലം കേൾക്കുക।
Verse 3
ऋग्वेदयजुर्वेदाभ्यां सामवेदेन भारत । जपतो यत्फलं प्रोक्तं गायत्र्या चात्र तत्फलम्
ഹേ ഭാരതാ, ഋഗ്വേദം, യജുര്വേദം, സാമവേദം ജപിക്കുന്നതിന് പ്രസ്താവിച്ച ഫലം ഏതോ, ഇവിടെ ഗായത്രീജപത്തിലൂടെയും അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു।
Verse 4
तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेच्छुचिः । तेन सम्यग्विधानेन कोटिर्भवति भोजिता
ആ തീർത്ഥത്തിൽ ശുചിയായി ഭക്തിയോടെ ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനം നൽകുന്നവൻ, സമ്യക് വിധിപൂർവ്വം ചെയ്ത ആ കർമഫലമായി കോടികൾക്ക് ഭോജനം നൽകിയതുപോലെ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 5
पादुकोपानहौ छत्रं वस्त्रकम्बलवाजिनः । यो दत्ते विप्रमुख्याय तस्य तत्कोटिसंमितम्
പ്രമുഖ ബ്രാഹ്മണനു പാദുക/ചെരിപ്പ്, കുട, വസ്ത്രം, കമ്പളം അല്ലെങ്കിൽ കുതിര ദാനം ചെയ്യുന്നവന്റെ പുണ്യം കോടിസമാനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।
Verse 6
सहस्रं तु सहस्राणामनृचां यस्तु भोजयेत् । एकस्य मन्त्रयुक्तस्य कलां नार्हति षोडशीम्
ഋക്പാഠമില്ലാത്ത ആയിരങ്ങളായ ബ്രാഹ്മണർക്കു ഭോജനം നൽകിയാലും, മന്ത്രയുക്തനായ ഒരൊറ്റ വേദവിദ്വാനെ ഭോജിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊന്നിനും തുല്യമാകില്ല।
Verse 7
एवं तु भोजयेत्तत्र बह्वृचं वेदपारगम् । शाखान्तर्गमथाध्वर्युं छन्दोगं वा समाप्तिगम्
അതുകൊണ്ട് ആ തീർത്ഥത്തിൽ വേദപാരഗനായ ബഹ്വൃചൻ (ഋഗ്വേദ വിദഗ്ധൻ)നെ, അതുപോലെ ശാഖാസംബന്ധിയായ അധ്വര്യു (യജുര്വേദ യാജകൻ)നെ, അല്ലെങ്കിൽ പഠനം പൂർത്തിയാക്കിയ ഛാന്ദോഗൻ (സാമവേദി)നെ ഭോജിപ്പിക്കണം।
Verse 8
अग्निहोत्रसहस्रस्य यत्फलं प्राप्यते बुधैः । समं तद्वेदविदुषा तीर्थे सोमस्य तत्फलम्
ആയിരം അഗ്നിഹോത്രങ്ങൾ ചെയ്താൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന ഫലം ഏതാണ്, അതേ ഫലം സോമതീർത്ഥത്തിൽ വേദവിദ്വാനു സമമായി ലഭിക്കുന്നു—ഇതാണ് ആ സ്ഥലത്തിന്റെ മഹിമ।
Verse 9
भोजयेद्यः शतं तेषां सहस्रं लभते नरः । एकस्य योगयुक्तस्य तत्फलं कवयो विदुः
അവരിൽ നൂറുപേരെ ഭോജനിപ്പിക്കുന്നവൻ ആയിരംപേരെ ഭോജനിപ്പിച്ചതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; എന്നാൽ യോഗയുക്തനായ ഒരാളെയെങ്കിലും ഭോജനിപ്പിക്കുന്ന ഫലം അതിലും ശ്രേഷ്ഠമാണെന്ന് മുനികൾ അറിയുന്നു।
Verse 10
संनिरुध्येन्द्रियग्रामं यत्रयत्र वसेन्मुनिः । तत्रतत्र कुरुक्षेत्रं नैमिषं पुष्कराणि च
ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നിയന്ത്രിച്ച് മുനി എവിടെയെവിടെ വസിക്കുന്നുവോ, അവിടെയവിടെ കുരുക്ഷേത്രം, നൈമിഷാരണ്യം, പുഷ്കരം എന്നീ തീർത്ഥങ്ങളും സന്നിഹിതമാകുന്നു।
Verse 11
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः । संक्रान्तौ च व्यतीपाते योगी भोज्यो विशेषतः
അതുകൊണ്ട് പരമശ്രമത്തോടെ—ചന്ദ്ര-സൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിൽ, സൂര്യസംക്രാന്തിയിൽ, വ്യതീപാതയോഗദിനത്തിൽ—യോഗിയെ പ്രത്യേകമായി ഭോജനിപ്പിക്കണം।
Verse 12
संन्यासं कुरुते यस्तु तत्र तीर्थे युधिष्ठिर । विमानेन महाभागाः स याति त्रिदिवं नरः
എന്നാൽ ഹേ യുധിഷ്ഠിര, ആ തീർത്ഥത്തിൽ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ മഹാഭാഗ്യവാനായി ദിവ്യവിമാനത്തിൽ കയറി ത്രിദിവത്തിലേക്ക് (സ്വർഗത്തിലേക്ക്) പോകുന്നു।
Verse 13
सोमस्यानुचरो भूत्वा तेनैव सह मोदते
സോമന്റെ (ചന്ദ്രദേവന്റെ) അനുചരനായി മാറി, അവനോടൊപ്പം തന്നെ ആനന്ദിക്കുന്നു।
Verse 139
। अध्याय
അധ്യായം। (ഇത് അധ്യായ-സമാപ്തി അല്ലെങ്കിൽ ശീർഷക സൂചകമാണ്.)