Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 18

Rishi: Vājasaneyin ritual tradition.
Devata: Manthi/Manthin (as ritual power), with prosperity/progeny orientation.
Chandas: Mixed: imperative yajus with triṣṭubh-like cadence.

सु॒प्र॒जाः प्र॒जाः प्र॑ज॒नय॒न् परी॑ह्य॒भि रा॒यस्पोषे॑ण॒ यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नो दि॒वा पृ॑थि॒व्या म॒न्थी म॒न्थिशो॑चिषा निर॑स्तो॒ मर्को॑ म॒न्थिनो॑ऽधि॒ष्ठान॑मसि

suprájāḥ prajā́ḥ prajanáyan párīhy abhí rāyáspoṣeṇa yájamānam | sañjagmā́no divā́ pṛthivyā́ manthī́ manthiśóciṣā nírasto márko manthíno'dʰiṣṭʰā́nam asi

സുപ്രജാഃ ആയിരിക്ക; സന്താനത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നവനായി, റായസ്പോഷം (ധന-സമൃദ്ധി) കൊണ്ടു യജമാനനെ ചുറ്റി പരിക്രമിക്ക. ദ്യൗവും പൃഥിവിയും നിന്നു ഒന്നിച്ചു വന്ന ഹേ മന്തീ, മന്തിശോചിഷാ (മന്തിയുടെ ദീപ്തി) സഹിതം—മർക്കോ നിരസ്തനായി; നീ മന്തിനന്റെ അധിഷ്ഠാനം (സ്ഥാനം/ആധാരം) ആകുന്നു.

सु॒-प्र॒जाः । प्र॒जाः । प्र॒ज॒नय॒न् । परी॑हि । अ॒भि । रा॒यः-पोषे॑ण । यज॑मानम् । स॒ञ्ज॒ग्मा॒नः । दि॒वा । पृ॑थि॒व्या । म॒न्थी । म॒न्थि-शो॑चिषा । निर॑स्तः । मर्कः॑ । म॒न्थिनः॑ । अ॒धि॒ष्ठान॑म् । अ॒सि॒

सु-प्रजाःhaving good offspring
सु-प्रजाः:
विशेषण (कर्मणि)
TypeAdjective
Rootप्रजा (प्रज + टाप्) / प्रजावत् (प्रजावत् > प्रजाः)
प्रजाःoffspring, progeny
प्रजाः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रज + टाप्)
प्रजाःoffspring, progeny
प्रजाः:
कर्म
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रज + टाप्)
प्रजनयन्begetting, generating
प्रजनयन्:
कर्तृ
TypeVerb (present participle)
Rootप्र-जनय् (जनयति) < √जन्
परीहिgo around, encompass
परीहि:
क्रिया
TypeVerb
Rootपरि-इ (पर्येति/पर्येहि) < √इ
अभिtowards, over
अभि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable (preverb)
Rootअभि
रायस्of wealth
रायस्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootराय् (रायि/रायः)
पोषेणwith nourishment, increase
पोषेण:
करण
TypeNoun
Rootपोष
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयजमान
सञ्जग्मानःhaving come together, having approached
सञ्जग्मानः:
कर्तृ
TypeVerb (perfect participle)
Rootसम्-गम् (जगाम) < √गम्
दिवाby day; from heaven
दिवा:
अधिकरण/करण (प्रयोगानुसार)
TypeNoun (indeclinable instr.)
Rootदिव्
पृथिव्याःof the earth
पृथिव्याः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपृथिवी
मन्थीthe churning-stick; churner
मन्थी:
कर्तृ/सम्बोधन (सन्दर्भानुसार)
TypeNoun
Rootमन्थिन्
मन्थि-शोचिषाwith the flame/heat of the churning-stick
मन्थि-शोचिषा:
करण
TypeNoun (compound)
Rootमन्थि + शोचिस्
निरस्तःcast out, driven away
निरस्तः:
कर्तृ-विशेषण/भाव
TypeVerb (past passive participle)
Rootनिर्-अस् (निरस्यति) < √अस्/अस्य (throw)
मर्कःthe pest/demon ‘Marka’ (harmful being)
मर्कः:
कर्तृ/उद्देश्य (निरस्तः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमर्क
मन्थिनःof the churning-stick
मन्थिनः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमन्थिन्
अधिष्ठानम्support, base, seat
अधिष्ठानम्:
प्राधान्येन विधेय (असि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअधिष्ठान
असिyou are
असि:
क्रिया
TypeVerb
Root√अस् (भू)
M
Manthi/Manthin
D
Dyāvā-Pṛthivī (Heaven and Earth)
P
Prajā (Progeny as a divine aim)
R
Rāyas-Poṣa (Increase of wealth/nourishment)