Mantra 38
Rishi: Unspecified in VS framing; Ṛgvedic origin.
Devata: Indra
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; verify by scan)
Samhita Patha (Devanagari)
स त्वं न॑श्चित्र वज्रहस्त धृष्णु॒या म॒ह स्त॑वा॒नो अ॑द्रिवः । गामश्व॑ᳪ र॒थ्य॒मिन्द्र॒ सं कि॑र स॒त्रा वाजं॒ न जि॒ग्युषे॑ ॥
Transliteration
sá tvaṃ naś citra vajra-hasta dhṛ́ṣṇuyā mahá stavā́nó adrivaḥ | gā́m aśvám̐ rathyàm indra sáṃ kira satrā́ vā́jaṃ ná jigyúṣe ||
Translation
ഹേ ചിത്ര, വജ്രഹസ്ത, ധൃഷ്ണു, അദ്രിവഃ! നിന്റെ മഹത്തായ ധീരശക്തിയാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന നീ ഞങ്ങൾക്ക് ഗോകളും അശ്വങ്ങളും രഥയോഗ്യമായ രഥവും വിതറി ദയചെയ്യുക; ഹേ ഇന്ദ്രാ, സദാ ജയിക്കുന്നവന് വാജം (ജയധനം)യും നൽകുക.
Padapatha (Word Analysis)
सः । त्वम् । नः । चि॒त्र॒ । व॒ज्र॒-ह॒स्त॒ । धृ॒ष्णु॒या । म॒हः । स्त॒वा॒नः । अ॒द्रि॒-वः । गाम् । अश्व॑म् । र॒थ्य॑म् । इ॒न्द्र॒ । सम् । कि॒र॒ । स॒त्रा । वाज॑म् । न । जि॒ग्युषे॑ ।
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्रO wondrous/bright one
चित्र:
Sambodhana
TypeAdjective (vocative epithet)
Rootचित्र (प्रातिपदिक)
वज्रहस्तO thunderbolt-handed (Indra)
वज्रहस्त:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootवज्रहस्त (समास-प्रातिपदिक; वज्र + हस्त)
धृष्णुयाwith bold/impetuous (power)
धृष्णुया:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootधृष्णु (प्रातिपदिक)
महःgreat might
महः:
Karma
TypeNoun
Rootमहत्/महस् (प्रातिपदिक)
स्तवानःbeing praised / while being praised
स्तवानः:
Kartā
TypeParticiple
Root√स्तु (स्तुति) + शानच्
अद्रिवःO wielder of the stone/bolt
अद्रिवः:
Sambodhana
TypeNoun (vocative epithet)
Rootअद्रिवन् (प्रातिपदिक; अद्रि ‘शिला’ + वन्)
गाम्a cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वम्a horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
रथ्यम्fit for the chariot / chariot-worthy
रथ्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootरथ्य (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sambodhana
TypeNoun (vocative)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable (prefix)
Rootसम् (उपसर्ग)
किरscatter / bestow
किर:
Kriyā
TypeVerb
Root√कॄ/√किर् (क्षेपणे/विक्षेपणे)
सत्राalways, continually
सत्रा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय)
वाजम्prize; strength; food
वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
नlike, as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
जिग्युषेto the victorious one / to the winner
जिग्युषे:
Sampradāna
TypeParticiple (used substantively)
Root√जि (जय) + क्त्वसु/उष्-प्रत्यय (जिग्युष्)
Entities Mentioned
I
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes