Mantra 25
Rishi: Yājñavalkya (school attribution)
Devata: Ahan (Day); Rātri (Night); Ahorātra-sandhi; Cāturmāsa; Saṃvatsara (Year)
Chandas: Yajus (prose formula)
Samhita Patha (Devanagari)
अह्ने॑ पा॒राव॑ता॒नाल॑भते॒ रात्र्यै॑ सीचा॒पूर॑होरा॒त्रयो॑: स॒न्धिभ्यो॑ ज॒तूर्मासे॑भ्यो दात्यौ॒हान्त्सं॑वत्स॒राय॑ मह॒तः सु॑प॒र्णान्
Transliteration
áhne pārā́vatān ā́labhate rā́tryai sīcāpū́ram ahorātráyoḥ sandhíbhyaś cātūrmā́sebhyo dātyauhā́n saṃvatsarā́ya mahátaḥ supárṇān
Translation
പകലിനായി അവൻ പാരാവത പക്ഷികളെ പിടിക്കുന്നു; രാത്രിക്കായി സീചാപൂര; പകലും രാത്രിയും തമ്മിലുള്ള സന്ധികൾക്കായി ചാതുർമാസ്യശക്തികളായ ദാത്യൗഹാ; വർഷത്തിനായി മഹത്തായ സുപർണൻ—സുന്ദരചിറകുള്ള പക്ഷികളെ (പിടിക്കുന്നു)।
Padapatha (Word Analysis)
अह्ने॑ । पा॒राव॑तान् । आ-ल॑भते । रात्र्यै॑ । सीचा॒पूर॑म् । अहो॑रा॒त्रयो॑ः । स॒न्धिभ्यः॑ । चा॒तूर्मासे॑भ्यः । दात्यौ॒हान् । सं॑वत्स॒राय॑ । मह॒तः । सु॑प॒र्णान्
Word by Word
अह्नेfor the day (Day-deity)
अह्ने:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootअहन्
पारावतान्pigeons / doves
पारावतान्:
कर्म
TypeNoun
Rootपारावत
आलभतेhe takes/handles (for offering), he offers
आलभते:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (आ-लभ्)
रात्र्यैfor the night (Night-deity)
रात्र्यै:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootरात्रि
सीचापूरहोराात्रयोःof the ‘Sīcā-pūra’ and the ‘Ahōrātra’ (day-and-night)
सीचापूरहोराात्रयोः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootसीचापूरहोराात्र (द्वन्द्व-समास)
सन्धिभ्यःfrom the junctions / transitions
सन्धिभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootसन्धि
चातुर्मासेभ्यःfrom the Cāturmāsya (four-monthly) periods
चातुर्मासेभ्यः:
अपादान
TypeNoun
Rootचातुर्मास
दात्यौहान्त्संवत्सरायfor the ‘Dātyauhānta’ year (a named year/annual cycle)
दात्यौहान्त्संवत्सराय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदात्यौहान्त्संवत्सर (समास)
महतःof the great
महतः:
सम्बन्ध
TypeAdjective
Rootमहत्
सुपर्णान्well-winged ones; birds (Suparṇas)
सुपर्णान्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुपर्ण
Entities Mentioned
A
Ahan (Day)R
Rātri (Night)A
Ahorātra-sandhi (Junctions of day and night)C
Cāturmāsa (Seasonal powers)S
Saṃvatsara (Year)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes