Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 2

Rishi: Yājñavalkya (traditional)
Devata: Soma, Varuṇa, Savitṛ, Bṛhaspati, Mitra-Varuṇa
Chandas: Yajus (prose formula)

रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते सौ॒म्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒: शुक॑बभ्रु॒स्ते वा॑रु॒णाः शि॑ति॒रन्ध्रो॒ऽन्यत॑: शितिरन्ध्रः सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते सा॑वि॒त्राः शि॑तिबा॒हुर॒न्यत॑: शितिबाहु सम॒न्तशि॑तिबाहु॒स्ते बा॑र्हस्प॒त्याः पृष॑ती क्षु॒द्रपृ॑षती स्थू॒लपृ॑षती॒ ता मै॑त्रावरु॒ण्य॒:

róhito dhūmráróhitaḥ karkándhuróhitas te saumyā́ḥ | babhrúr aruṇababhrúḥ śukababhrús te vāruṇā́ḥ | śitirándhro 'nyatáḥ śitirándhraḥ samántaśitirándhras te sāvitrā́ḥ | śitibāhúr anyatáḥ śitibāhu samántaśitibāhus te bārhaspatyā́ḥ | pṛ́ṣatī kṣudrápṛṣatī sthūlápṛṣatī tā́ maitrāvaruṇyàḥ

രോഹിതൻ (ചുവപ്പൻ), ധൂമ്ര-രോഹിതൻ (പുകവർണ്ണ ചുവപ്പ്), കർക്കന്ധു-രോഹിതൻ (ബോർഫലവർണ്ണ ചുവപ്പ്)—ഇവ സോമത്തിന്റേതാണ്. ബഭ്രു (തവിട്ടു), അരുണ-ബഭ്രു (ചുവപ്പുതവിട്ടു), ശുക-ബഭ്രു (ശുക/തത്തപക്ഷിവർണ്ണ തവിട്ടു)—ഇവ വരുണത്തിന്റേതാണ്. ഒരു വശത്ത് ശിതിരന്ധ്ര (വെളുത്ത-രന്ധ്രമുള്ള), മറ്റെ വശത്ത് ശിതിരന്ധ്ര, ചുറ്റും ശിതിരന്ധ്ര—ഇവ സവിതൃയുടെ. ഒരു വശത്ത് ശിതിബാഹു (വെളുത്ത കൈകളുള്ള), മറ്റെ വശത്ത് ശിതിബാഹു, എല്ലാടവും ശിതിബാഹു—ഇവ ബൃഹസ്പതിയുടെ. പൃഷതീ, ക്ഷുദ്രപൃഷതീ, സ്ഥൂലപൃഷതീ—ഇവ മൈത്രാവരുൺയ.

रोहितः । धूम्र-रोहितः । कर्कन्धु-रोहितः । ते । सौम्याः । बभ्रुः । अरुण-बभ्रुः । शुक-बभ्रुः । ते । वारुणाः । शिति-रन्ध्रः । अन्यतः । शिति-रन्ध्रः । समन्त-शिति-रन्ध्रः । ते । सावित्राः । शिति-बाहुः । अन्यतः । शिति-बाहुः । समन्त-शिति-बाहुः । ते । बार्हस्पत्याः । पृषती । क्षुद्र-पृषती । स्थूल-पृषती । ताः । मैत्रावरुण्याः

रोहितःreddish, roan
रोहितः:
विशेषणम् (सम्बन्धः) / विधेय-विशेषण
TypeAdjective
Rootरोहित (प्रातिपदिक) < रुह् (धातु) / ‘लाल/रक्तवर्ण’
धूम्र-रोहितःsmoke-grey roan
धूम्र-रोहितः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootधूम्र (प्रातिपदिक) + रोहित (प्रातिपदिक)
कर्कन्धु-रोहितःjujube-coloured roan
कर्कन्धु-रोहितः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootकर्कन्धु (प्रातिपदिक) + रोहित (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय (उद्देश्य-समूहः)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सौम्याःbelonging to Soma
सौम्याः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
बभ्रुःbrown
बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootबभ्रु (प्रातिपदिक)
अरुण-बभ्रुःreddish-brown
अरुण-बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootअरुण (प्रातिपदिक) + बभ्रु (प्रातिपदिक)
शुक-बभ्रुःparrot-/pale-brown
शुक-बभ्रुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशुक (प्रातिपदिक) + बभ्रु (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वारुणाःbelonging to Varuṇa
वारुणाः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootवारुण (प्रातिपदिक)
शितिरन्ध्रःhaving white/bright openings (spotted/with pale apertures)
शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक; समासः)
अन्यतःon one side
अन्यतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश (पार्श्वतः)
TypeIndeclinable
Rootअन्यतस् (अव्यय)
शितिरन्ध्रःwhite-opened / pale-holed
शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक)
समन्त-शितिरन्ध्रःwhite-opened all around
समन्त-शितिरन्ध्रः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमन्त (अव्यय/उपसर्गवत् ‘चारों ओर’) + शिति-रन्ध्र (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सावित्राःbelonging to Savitṛ
सावित्राः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootसावित्र (प्रातिपदिक)
शितिबाहुःwhite-armed
शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-बाहु (प्रातिपदिक; समासः)
अन्यतःon one side
अन्यतः:
अधिकरण/दिशा-निर्देश
TypeIndeclinable
Rootअन्यतस् (अव्यय)
शितिबाहुःwhite-armed
शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootशिति-बाहु (प्रातिपदिक)
समन्त-शितिबाहुःwhite-armed all around
समन्त-शितिबाहुः:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootसमन्त + शिति-बाहु (प्रातिपदिक)
तेthey / those
ते:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
बार्हस्पत्याःbelonging to Bṛhaspati
बार्हस्पत्याः:
विशेषणम् (ते इति)
TypeAdjective
Rootबार्हस्पत्य (प्रातिपदिक)
पृषतीspeckled (female; a dappled one)
पृषती:
विशेष्य/नाम (प्रकार-निर्देशः)
TypeNoun/Adjective
Rootपृषती (प्रातिपदिक)
क्षुद्र-पृषतीsmall-speckled
क्षुद्र-पृषती:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootक्षुद्र (प्रातिपदिक) + पृषती (प्रातिपदिक)
स्थूल-पृषतीlarge-speckled
स्थूल-पृषती:
विशेषणम्
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक) + पृषती (प्रातिपदिक)
ताःthose (fem.)
ताः:
कर्तृ/विषय
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
मैत्रावरुण्यःbelonging to Mitra and Varuṇa
मैत्रावरुण्यः:
विशेषणम् (ताः इति)
TypeAdjective
Rootमैत्रावरुण्य (प्रातिपदिक)
P
Prajāpati
A
Agni
S
Sarasvatī
A
Aśvins
S
Soma
P
Pūṣan
S
Sūrya
T
Tvaṣṭṛ
V
Vāyu
I
Indra
V
Viṣṇu
R
Rudra Paśupati
P
Parjanya
V
Viśve Devāḥ
V
Vāc
A
Aditi
D
Dhātṛ
D
Devapatnīs